Кіріспе

Америка сайлауларындағы сайлау құқығы АҚШ тарихында сайлау құқығы, әсіресе әртүрлі топтардың сайлауға жіберілуі және сайлау құқығынан айырылуы моральдық және саяси мәселе болып келді. АҚШ-та дауыс беруге құқық АҚШ Конституциясымен және федералдық және штаттық заңдармен реттеледі. Бірнеше конституциялық түзетулер (әсіресе он бесінші, он тоғызыншы және жиырма алтыншы түзетулер) АҚШ азаматтарының дауыс беру құқығын нәсіл, түс, бұрынғы құлдық жағдайы, жынысы немесе жасы (18 және одан үлкен) бойынша шектеуге болмайды деп белгілейді; алғашқы жазылған Конституция 1787-1870 жылдары мұндай құқықтарды белгілемеген, бірақ егер штат адамға өзінің штаттық заң шығарушы органының «ең көп мүшеленген палатасына» дауыс беруге рұқсат берсе, онда сол адамға АҚШ Өкілдер палатасының мүшелерін сайлауда дауыс беруге рұқсат беруі керек болды. Арнайы федералдық заң немесе конституциялық ереже болмаған жағдайда, әр штат өзінің құзырында сайлау құқығы мен үміткерлік талаптарын белгілеуде кең өкілеттіктерге ие; сонымен қатар, штаттар мен төменгі деңгейдегі құзыреттер округтік кеңестер немесе мектеп кеңестері үшін жалпыға бірдей немесе бір мүшелі округтік сайлаулар сияқты сайлау жүйелерін құрады. Осылайша, бір штаттағы сайлау құқығын беру немесе сайлау құқығынан айыру ережелері басқа штаттағыдан қатаң немесе либералды болуы мүмкін. Сайлау құқығын алу талаптарынан басқа, дауыс беруге қатысты ережелер мен нормалар (мысалы, сайлау салығы) Джим Кроу заңдары мен осыған байланысты этникалық азшылықтарды тікелей емес жолмен сайлау құқығынан айыратын ережелер пайда болғаннан бері даулы болып келді. 1964 жылғы «Рейнольдс және Симс» ісі тарихи бұрылыс болды, онда барлық штаттық заң шығарушы органдардың екі палатасы «бір адам – бір дауыс» принципіне сәйкес, халық саны шамамен бірдей болатын сайлау округтеріне негізделуі керек деп шешілді. Уоррен Сотының екі бұрынғы маңызды іс бойынша шешімдері – «Бейкер және Карр» (1962) және «Уэсберри және Сандерс» (1964) – бүкіл ел бойынша «бір адам – бір дауыс» сайлау жүйесін құруда да маңызды рөл атқарды. 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заң, жиырма төртінші түзету және басқа да заңдардан бастап, дауыс беру құқығы сайлау жүйелерімен байланысты мәселе ретінде заңды түрде қарастырылады. 1972 жылы Бургер Соты штаттық заң шығарушы органдардың санақ қорытындыларына сүйене отырып, әр он жыл сайын аудандарды қайта бөлуі керек деп шешті; сол кезде көптеген штаттар ондаған жылдар бойы аудандарды қайта бөлмеген, бұл көбінесе ауылдыққа бейімділікке әкелді. Округтік немесе қалалық сайлауларда көпшілік дауыс беру, сайлау құқығы туралы заңға қайшы келетін маңызды азшылықтардың дауыс беру күшін әлсірететіні анықталған жағдайларда бірнеше рет сынға ұшырады. 20 ғасырдың басында көптеген қалалар «жақсы үкімет» округтік саясатты жою арқылы қол жеткізіледі деген сеніммен кішкентай комиссиялық басқару формаларын құрды. Комиссарлар сайлаушылардың көпшілігімен сайланды, үлкен науқандарды өткізе алмайтын немесе азшылыққа жүгінетін үміткерлерді есепке алмағанда. Мұндай бұзушылықтарды жоюдың жалпы шешімі бір мүшелі округтерді (SMD) қабылдау болды, бірақ 20 ғасырдың соңынан бері дауыс беру күшін әлсіретуді түзету және азшылықтарға өздері қалаған үміткерлерді сайлауға мүмкіндік беру үшін шектеулі дауыс беру немесе жиынтық дауыс беру сияқты баламалы сайлау жүйелері де қолданылды. АҚШ территорияларындағы адамдар АҚШ президенті үшін дауыс бере алмайды. Колумбия округінің тұрғындары жиырма үшінші түзетуге сәйкес президентке дауыс бере алады.

Американың түпкiлiктi халқы

1778-1871 жылдар аралығында үкімет түрлі тайпалармен қарым-қатынасын келісімдер арқылы реттеуге тырысты. Бұл келісімдер екі тәуелсіз мемлекет арасындағы келісімдер болып саналды, онда Американың жергілікті халқы өз тайпасының мүшесі екені және АҚШ шегінде тұратыны белгіленді. Келісімдерді атқарушы билік жүргізіп, АҚШ Сенаты бекітті. Онда тайпалар өздері ұзақ жылдар бойы қоныстанған, аунау және өмір сүру құқықтарынан бас тартып, орнына сауда тауарлары, жыл сайынғы ақшалай төлемдер және одан әрі талаптар қойылмайтынына кепілдік алды. Көбінесе, жердің бір бөлігі тек сол тайпаның пайдалануына "резервацияланған". 1800 жылдар бойы көптеген тайпалар федералды үкіметтің "Үндістерді көшіру саясаты" арқасында ғасырлар бойы қоныстанған жерлерінен айырылды. Бұл саясат бойынша тайпалар Оңтүстік-Шығыс және Солтүстік-Батыстан Миссисипи өзенінен батысқа көшірілді. Еуропалық-американдық қоныс салушылар батыс жерлерін жалғастырып басып алды. 1879 жылы "Standing Bear" ісінде ғана американдық үндістер АҚШ үкіметінің алдында жеке тұлға ретінде мойындалды. Небраска штатының судьясы Элмер Сципио Данди үндістердің заң бойынша адам екенін және хабеас корпусқа қатысты құқықтары бар екенін жариялады. Дегенмен, судья Данди үндістерге АҚШ азаматтығы беріле ме деген мәселені шешпеді. Американың жергілікті халқы АҚШ-тың шегінде дүниеге келгенімен, үнді резервацияларында тұратындар өз тайпаларының, емес АҚШ-тың азаматтары деп есептелді. Олар заң бойынша азаматтар саналмағандықтан, сайлау құқығынан айырылды және сайлауға қатысуға құқықсыз болды. Көптеген үндістерге 1887 жылы қабылданған "Доуз заңы" бойынша тайпалық байланыстарын үзіп, азаматтыққа қол жеткізе алатыны айтылды. Бұл заң коммуналдық жерлерді жеке шаруашылықтарға бөліп берді және үндістердің басым мәдениетке сіңісуіне көмектесуді мақсат етті. Бірақ бұл олардың сайлау құқығын қамтамасыз етпеді. 1924 жылы "Үндістердің азаматтығы туралы заң" арқылы қалған үндістердің шамамен үштен бірі АҚШ азаматтары атанды. Алайда, көптеген батыс штаттары мүліктік талаптар, экономикалық қысым, сайлау учаскелерін жасыру және дауыс бергендерге қарсы физикалық зорлық-зомбылықты қолдау арқылы үндістердің сайлауға қатысуын шектеуді жалғастырды. 20 ғасырдың соңынан бері олар "Дауыс беру құқығы туралы заң" ережелерімен нәсілдік азшылық ретінде қорғалды, ал кейбір аймақтарда тілдік азшылық ретінде сайлау материалдарын өз тілдерінде алу мүмкіндігіне ие болды.

Алясканың жергілікті тұрғындары

Аляска территориясы Алясканың тума халқын АҚШ азаматы деп санамағандықтан, олар дауыс бере алмады. Бірақ, егер тума әйелдер ақ нәсілді еркектерге үйленсе, олар азамат деп есептелді. Кейін Пол сотта Аляска тума халқына заң бойынша дауыс беруге рұқсат беретін үлгі орнатып жеңіске жетті. 1925 жылы Аляскада Аляска тума халқының дауысын басу үшін сауаттылық сынағы енгізілді. 1945 жылғы Аляска тең құқықтар заңы қабылданғаннан кейін Аляска тума халқының құқықтары артты, бірақ сайлауда кемсітушілік әлі де болды. Аляска штат болған кезде, Алясканың жаңа Конституциясы аляскалықтар үшін сауаттылық сынағын жеңілдетті. 1970 жылы Аляска заң шығарушы органы штаттық сайлаушылардың сауаттылығын тексеруге қарсы конституциялық түзетуді бекітті. 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заң (VRA), 1975 жылы өзгертілді, ағылшын тілін білмейтін Аляска тума халқына қосымша көмек көрсетті, бұл шамамен 14 санақ аумағына тиесілі. Көптеген Аляска ауылдарында Аляска тума халқы көп, бірақ олардың дауыс беруіне әлі де қиындықтар туып тұр.

Дін сынағы

1776 жылғы тәуелсіздік декларациясына дейін және одан кейін бірнеше британдық Солтүстік Америка колонияларында еврейлер, квакерлер, католиктер және/немесе атеистер сайлау құқығынан және/немесе сайлауға түсуден шеттетілді. 1776 жылғы Делавэр конституциясында мынадай талап қойылған: «Кез келген үйдің мүшесі болып сайланған немесе кез келген лауазымға тағайындалған адам, өзінің орнына отыру алдында немесе лауазымын орындауға кіріспес бұрын, төмендегі мәлімдемені жасап, қол қоюға тиіс: Мен, А. Б., Құдай Әкеге, Оның жалғыз Ұлы Иса Мәсіхке және Киелі Рухқа, мәңгілік мадақталған бір Құдайға иман келтіремін; сондай-ақ, Ескі және Жаңа Ғияраттың қасиетті кітаптарының Құдайдың ықыласымен берілгенін мойындаймын». Бұл талап 1792 жылғы Конституцияның І бабының ІІ тармағымен жойылды: «Бұл штаттың кез келген лауазымына немесе қоғамдық сенімге ие болу үшін діни талаптар қойылмайды». 1778 жылғы Оңтүстік Каролина штатының Конституциясында «Протестант дінін ұстанбаған ешбір адам өкілдер палатасында отыруға құқылы болмайды» делінген, ал 1777 жылғы Грузия штатының Конституциясының (VI тармақ) «Өкілдер әр округтің тұрғындарынан сайланады және олар протестант дінін ұстануы керек» деп белгілеген. Америка революциясы алдында Вирджинияда баптистердің саны артып, Англия шіркеуінің орнаған мәселелеріне қарсы шықты, дін бостандығы Джеймс Мэдисон сияқты болашақ көшбасшылар үшін маңызды мәселеге айналды. Жас заңгер ретінде ол Англия шіркеуіне қарсы болған және лицензиясы жоқ баптист уағыздаушыларын қорғады. Ол дін бостандығы туралы дамып келе жатқан идеяларын АҚШ Конституциялық конвенциясына енгізуге жеткізді. 1787 жылы АҚШ Конституциясының бірінші бабында «әр штаттың сайлаушылары штат заң шығарушы органының ең көп санды бөлімінің сайлаушылары үшін қажетті талаптарға ие болады» делінген. Көбірек маңызға иесі, алтыншы бапта бірнеше штаттың діни талаптары жоққа шығарылды: «Біріккен Штаттардың кез келген лауазымына немесе қоғамдық сенімге ие болу үшін ешқандай діни талап қойылмайды». Бірақ Мэриленд штатында еврей американдықтары 1828 жылы кандидаттардан өмірден кейінгі өмірге сенуін растауды талап ететін заң жойылғанға дейін мемлекеттік қызметтен шеттетілді.

Тақырыбынан айырудың құқықтық сын-тегеуріндері

Африкалық американдықтар мұндай ережелерге 19-шы ғасырда тез арада заңдық шағымдар енгізгенмен, АҚШ Жоғарғы Сотының алдында сәтті болғанға дейін бірнеше жыл өтті. Букер Т. Вашингтон, Тускги университетінде сол кезеңдегі қоғамдық шектеулер аясында жұмыс істеуге тырысу туралы өзінің қоғамдық ұстанымымен жақсы танымал, ол көптеген құқықтық сын-қатерлерге қарсы күрес үшін жасырын түрде қаржыландырып, өкілдік етуге көмектесті. Ол солтүстіктегі бай одақтастары мен қайырымдылықшыларды бұл мақсатқа қаражат жинауды шақырды. Вильямс Миссисипиге қарсы (1898) ісінде Жоғарғы Соттың Миссисипидің жаңа конституциясын қолдауы басқа штаттарды Миссисипидің сайлау құқығынан айыру жоспарын ұстануға шақырды. Афроамерикандықтар басқа да заңдық дауларды келтірді, мысалы, Джайлс Харриске қарсы (1903) және Джайлс Тислиге қарсы (1904), бірақ Жоғарғы Сот Алабама конституциялық ережелерін қолдады. 1915 жылы Оклахома Жоғарғы Соттың іс-қатысуына байланысты сауаттылық талаптарына «бабалар ережесін» енгізген соңғы штат болды. ХХ ғасырдың басында жаңадан құрылған Түсті адамдардың жетістіктерін қолдау ұлттық қауымдастығы (NAACP) сегрегация мен сайлау құқығынан айыруды заң жүзінде даулауды ұйымдастыруға немесе қолдауды қолға алды. Олар біртіндеп қандай істерді қарастыруды жоспарлады. Guinn v. United States (1915) ісінде, NAACP алғаш рет қысқаша өтініш берген, Жоғарғы Сот Оклахома мен Мэриленд штаттарындағы «бабалар ережесін» жойды. Басқа штаттарда да бұл әдісті қолдану заңдарын қайтарып алуы керек болды. Бұл сынақ сәтті өтті. Бірақ Жоғарғы Сот белгілі бір ереженің конституцияға қайшы екенін анықтаған кезде, штаттық заң шығарушылар сайлау құқығын жоюды жалғастыру үшін жаңа заңдар әзірледі. Мысалы, Смит пен Оллрайттың арасындағы дауда (1944), Жоғарғы Сот Оңтүстік демократиялық партиялардың барлық ақ нәсілді сайлауларды мемлекеттік санкциямен өткізуін жоққа шығарды. Штаттар қаралардың дауыс беруіне қатысты жаңа шектеулер енгізді; Алабама штаты округтік тіркеушілерге түсіну немесе сауаттылық сынақтарында өтініш берушілерге қандай сұрақтар қоюға қатысты көбірек билік беретін заң қабылдады. NAACP құқықтан айыру мен сегрегацияға қатысты заңдық дауларды тұрақты түрде алға жылжытты. 1957 жылы Конгресс Он бесінші түзетуді жүзеге асыру үшін 1957 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңды қабылдады. Ол Құрама Штаттар Азаматтық Құқықтар Комиссиясын құрды; оның міндеттерінің бірі сайлаушылардың кемсітуін тексеру. 1962 жылы Аризонадағы «Бөркіт көзі» операциясы сияқты бағдарламалар азшылықтардың дауыс беруіне сауаттылық сынақтары арқылы кедергі жасауға тырысты. 1964 жылы жиырма төртінші түзету Федералды сайлауда сайлаушыларды тіркеу мен дауыс берудің шарты ретінде сайлау салығын тыйым салу үшін ратификацияланды. Көптеген штаттар оларды сайлау кезінде сайлаушылардың санын азайту үшін қолдана берді. Америкада азаматтық құқық қозғалысы, Сельмадан Монтгомериге дейінгі шерулер мен Миссисипидегі «Азаттық жаз» сияқты оқиғалар арқылы, 1965 жылғы АҚШ Конгресінің дауыс беру құқығы туралы заңын қабылдады, ол сайлаушылардың тіркелуін және сайлау практикасын және дауыс беру құқығын басқа да күшін жоюды федералдық қадағалауға рұқсат берді. Конгресс бұл заңды «кезең-кезеңнен сот процестері сайлаудағы кең таралған және тұрақты кемсітушілікке қарсы күресте жеткіліксіз» деп тапты. Африкалық американдықтардың белсенділігі барлық американдықтарға, оның ішінде нәсілдік және тілдік азшылықтарға пайда әкелген кеңейтілген және қорғалған сайлау құқығын қамтамасыз етуге көмектесті. Заң жобасында сайлаушылардың тіркелуін және сайлау процедураларын әділ жүргізу үшін қажет болған жағдайда федералдық қадағалау қарастырылған. Оңтүстік штаттарда африкалық американдықтардың дауыс беруіне қатысуы мен тіркелуінің көрсеткіші күрт және тез өсті, бірақ процестерді реттеу және жергілікті қарсылықты жеңу үшін федералды қадағалауға бірнеше жыл қажет болды. Сонымен қатар, АҚШ Жоғарғы Соты 6:3 шешім шығарғанға дейін Харпер Вирджиния сайлаулар жөніндегі кеңеске қарсы (1966) барлық мемлекеттік сайлау салығы (мемлекеттік сайлаулар үшін) ресми түрде конституциялық емес деп жарияланды. Бұл кедейлердің басына түскен ауыртпалықты жеңілдетті. Сайлау құқығы туралы заң бойынша құқықтық даулар жалғасты, ең алдымен сайлау жүйесін қайта құру және сайлау жүйелері, мысалы, азшылық топтарының өздері таңдаған үміткерлерді сайлау мүмкіндігін тиімді түрде азайтатын ірі сайлау жүйелеріне қатысты. Мұндай даулар әсіресе округ және муниципалитет деңгейінде, соның ішінде мектеп кеңестері үшін болды, онда азшылық топтары мен үміткерлердің мұндай деңгейдегі қатысуы кейбір аймақтарда тұрақты болды. Бұл әйелдер мен азшылықтардың саяси жүйеге қатысу және бастапқы деңгейде тәжірибе алу мүмкіндігін азайтады.

Азиялық американдықтар

Азиялық америкалықтардың дауыс беру құқығы үшін АҚШ-та он тоғызыншы ғасырдың ортасында елге азиаттық иммиграцияның алғашқы маңызды толқынынан бері үздіксіз күрес жүріп келеді. Азиялық иммигранттар үшін дауыс беру құқықтары мәселелерінің ушығуы 1882 жылғы Қытайлықтарды шеттету туралы заңмен басталды, ол 1870 жылғы натурализация туралы заңға сүйене отырып құрылған және қытайлық американдықтардың азаматтық мәртебесіне қатысты болды. Бұл заң сот жүйесіне адамның ұлтын анықтауға көмектесті, егер адам ақ нәсілді болса, иммиграция процесін жалғастыра алатын еді. Америка азаматы бола алмағандықтан, Азиялық иммигранттарға осы кезеңде дауыс беруге немесе тіпті АҚШ-қа көшіп келуге тыйым салынды. ХХ ғасырдың ортасында Қытайлықтарды шеттету туралы заң күшін жойғаннан кейін жағдай жақсара бастады, және қытайлық иммигранттар тағы да азаматтық пен дауыс беру құқығын алуға мүмкіндік алды. Дегенмен, Азиялық америкалық қауымдастығы 1952 жылғы МакКарран-Уолтер заңымен дауыс беру құқығында маңызды жетістіктерге қол жеткізді. Осы заңның арқасында Азиялық америкалықтар нәсілге емес, эмиграциялық еліне байланысты квота жүйесіне негізделген азаматтық алуға мүмкіндік алды. МакКарран-Уолтер заңынан кейін көп ұзамай, 1965 жылы Президент Линдон Б. Джонсон Дауыс беру құқығы туралы заңға қол қойды. Осылайша, дауыс берушілер арасында азшылықта болған Азиялық америкалықтар үшін азаматтық бостандықтардың жаңа дәуірі басталды.

Әйелдер

Сонымен қатар, әйелдердің сайлау құқығы үшін жеке қозғалыс болды. Сайлау құқығы қозғалысының жетекшілері Сьюзан Б. Энтони, Элизабет Кейди Стэнтон, Кэрри Чапман Кэтт және Элис Пол болды. Кейбір жағынан, бұл да Америка Азамат соғысынан өркендеген деп айтуға болады, себебі әйелдер құлдырауға қарсы күрес қозғалысының белді көшбасшылары болды. Орта және жоғарғы тапқа жататын әйелдер соғыс кезінде және одан кейін солтүстік штаттарда көбірек саяси белсенділік танытты. 1848 жылы Нью-Йорк штатының Сенека-Фолс қаласында әйелдер құқығы жөніндегі алғашқы конвенция – Сенека-Фолс конвенциясы өткізілді. 300 қатысушының ішінде 68 әйел және 32 ер адам әйелдер құқығы қозғалысын қалыптастырған «Сезімдер декларациясына» қол қойды. Бірінші Ұлттық әйелдер құқығы конвенциясы 1850 жылы Вустерде (Массачусетс штаты) өтті, оған 1000-нан астам адам қатысты. Бұл ұлттық конвенция 1860 жылға дейін жыл сайын өткізіліп келді. Сьюзан Б. Энтони мен Элизабет Кейди Стэнтон Ұлттық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығын құрғанда, олардың мақсаты Конституцияға сүйене отырып, әйелдерге дауыс беру құқығын алуға көмектесу болды. Сондай-ақ, 1869 жылы Люси Стоун мен Генри Блэкуэлл Америка әйелдер сайлау құқығы қауымдастығын (AWSA) құрды. Бірақ AWSA түзетулер арқылы әйелдерге дауыс беру құқығын алуға бағытталды. Бұл екі ұйым бір мақсатқа жету үшін күрессе де, 1890 жылы ғана олар бірігіп Ұлттық американдық әйелдер сайлау құқығы қауымдастығын (NAWSA) құрды. Екі ұйымның бірігуінен кейін NAWSA әйелдерге дауыс беру құқығын алу үшін штаттар бойынша науқан жүргізді. Вайоминг штаты әйелдерге дауыс беруге рұқсат берген алғашқы штат болды, бірақ бұл штат мәртебесіне ие болу шарты болды. Юта әйелдерге дауыс беруге рұқсат берген екінші аймақ болды, бірақ 1887 жылғы федералды Эдмундс-Такер заңы Ютадағы әйелдердің сайлау құқығын жойды. Колорадо әйелдерге ерлермен тең дәрежеде дауыс беруге мүмкіндік берген алғашқы штат болды. Конституцияға түзетулер енгізілгенге дейін тағы бірнеше штат әйелдерге сайлау құқығын берді. 1910 жылдары Элис Пол, Люси Бернс және тағы да көптеген адамдармен бірге 1913 жылғы әйелдер шеруін, Ұлттық әйелдер партиясын және «Үнсіз күзетшілерді» ұйымдастырды. Суфражистердің талаптары мен наразылықтарының нәтижесінде он тоғызыншы түзету қабылданды, бұл әйелдерге 1920 жылғы президенттік сайлауға қатысуға мүмкіндік берді. Сол дәуірде әйелдердің ықпалымен жүрген тағы бір саяси қозғалыс – ішімдікке қарсы Temperance қозғалысы, ол он сегізінші түзетуге және тыйым салуға әкелді.

Әскери

Америка Құрама Штаттарының Қарулы Күштерінің әскери қызметкерлеріне олардың әскери статусы бойынша сайлау құқығы ешқашан кеңейтілген емес. Әскери қызметкерлерге сайлау құқығы ел тарихы бойында болған нақты санаттық кеңейтулерге сәйкес берілді. Америка Құрама Штаттарындағы сайлауларда әскери қызметкерлердің дауыс беру құқығына қатысты мәселелер екі бағытта қарастырылды: қатысусыз дауыс беру құқығы және сайлауға байланысты іс-шараларда бейтараптық талаптары.

Жоқ дауыс беру құқығы

Шетелде орналасқан көптеген әскери қызметшілер, іс жүзінде, жоқ дауыс беруге қатысты штаттардың заңдарына байланысты дауыс беруден шеттетілді. Әскерилер мен жалпы халық шетелде міндетті қызметте болған кезде әскери қызметшілерге дауыс беруге мүмкіндік беретін жоқ дауыс беру шараларын қолдауға бейім деп есептелді. Қорғаныс министрлігінің 1344.10 директивасы және Хэтч заңы әскери қызметшілерге саяси кандидаттар туралы жеке пікірлерін білдіруге, науқанға қаржылық үлес қосуға, кандидатты бюллетеньге енгізу үшін петицияға қол қоюға және саяси шараға көрермен ретінде қатысуға рұқсат береді. Міндетті қызметтегі әскерилер партиялық қызметке, мысалы, партиялық қаражат жинауға қатысуға, партиялық клубтың демеушісі болуға немесе партиялық жиын алдында сөйлеуге құқықсыз. Сонымен қатар, барлық әскери қызметшілерге, Ұлттық гвардия және резерв күштеріне саяси науқандарда әскери форма киюге тыйым салынған. Хэтч заңы көптеген федералдық қызметкерлерге жұмыс орнынан тыс саяси қызметке белсенді қатысуға мүмкіндік береді. Дегенмен, қаражат жинау, партиялық сайлауларда лауазымға түсу және саяси аренада өкілеттіктерін пайдалану бойынша маңызды шектеулер бар. Сенат бекіткен президенттік тағайындамалар және мансапты және мансапсыз Жоғары атқарушы қызметкерлер қосымша шектеулерге жатады. Олардың үшеуі, Маршалл буынының көптеген офицерлерімен бірге, кәсіби шешімдеріне әсер етуі мүмкін кез келген партиялық көзқарасқа жол бермеу үшін дауыс беруден бас тартты.

Жас адамдар

Үшінші дауыс беру құқығы қозғалысы 1960 жылдары дауыс беру жасын жиырма бірден он сегізге дейін төмендету үшін жеңіске жетті. Белсенділер Вьетнам соғысына қатысуға шақырылған көптеген жастардың, оларды соғысқа жіберген басшыларды таңдауда өз пікірін білдіруге тым жас екенін атап өтті. Кейбір штаттар бұған дейін дауыс беру жасын төмендеткен: атап айтқанда, Джорджия, Кентукки және Гавайиде жиырма бір жасқа толмаған адамдарға дауыс беруге рұқсат берілді. 1971 жылы бекітілген Жиырма алтыншы түзету, 18 жастан жоғары ең төменгі дауыс беру жасын белгілейтін федералды және штаттық заңдарға тыйым салады. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, ешбір штат одан ертерек жасқа көшкен жоқ, бірақ кейбір штат үкіметтері осы мәселені талқылады. Калифорния штаты 1980 жылдан бері 17 жастағы адамдарға, сайлаудың өзі олардың 18 жасқа толған күні немесе одан кейін өтетін сайлауға тіркелуге рұқсат береді, ал Индиана штатын қоса алғанда бірнеше штат 17 жастағыларға жалпы сайлауда 18 жасқа толуы тиіс болса, алғашқы сайлауда дауыс беруге мүмкіндік береді.

Тұтқындар

Тұтқындардың дауыс беру құқығы әр штат бойынша анықталады және заңдар штаттан штатқа өзгеше. Кейбір штаттарда тек қана соттан босатылған адамдарға ғана дауыс беруге рұқсат беріледі. Ал басқалары шартты түрде босатылған және соттан босатылған адамдарға рұқсат береді. 2012 жылғы мәліметтерге сәйкес, Флорида, Кентукки және Вирджиния штаттары ғана барлық қылмыстық істері бар азаматтарға өмір бойына дауыс беру құқығын шектеуді жалғастыруда, егер губернатор немесе штат заң шығарушы органы құқықтарды қалпына келтірмесе. Дегенмен, Кентуккиде қылмыскердің құқықтары азаматтық құқықтарды қалпына келтіру процесін аяқтағаннан кейін қайта қалпына келтірілуі мүмкін. 2007 жылы Флорида заң шығарушы органы жазасын өтеген қылмыстық істері бар адамдарға дауыс беру құқығын қайтару туралы шешім қабылдады. Алайда, 2011 жылдың наурыз айында губернатор Рик Скотт 2007 жылғы реформаны кері қайтарды. Ол бұрын қылмыстық ісі болған азаматтарды сайлау құқығынан мұңсыз айыратын заңға қол қойды. Бірақ 2018 жылғы Флориданың 4-ші түзетуге қатысты референдумынан кейін Флорида тұрғындары жазасын өтеген шамамен 1,4 миллион қылмыскерге дауыс беру құқығын қайтаруға дауыс берді. 2005 жылдың шілдесінде Айова губернаторы Том Вильсак бақылау мерзімін аяқтаған барлық адамдарға дауыс беру құқығын қайтару туралы жарлық шығарды. Пуэрто-Рикода түрмеде отырған қылмыскерлерге сайлауда дауыс беруге рұқсат етіледі. АҚШ-тағы осы тәжірибе кейбір еуропалық елдермен қарама-қайшы келеді, себебі олар түрмедегілерге дауыс беруге мүмкіндік береді, ал басқа еуропалық елдерде түрмеде жаза өтеу кезінде дауыс беруге шектеулер бар, бірақ босатылғаннан кейін бұл шектеулер алынады. Канадада 2002 жылдан бері түрмедегілерге дауыс беруге рұқсат беріледі. АҚШ басқа батыс елдерінен, сондай-ақ Ресей мен Қытайдан да түрмеде отырғандардың үлесі жоғары. АҚШ-та түрмеге қамау көрсеткішінің күрт өсуі, 1970 жылдардан 1990 жылдарға дейін 500%-ға өскені, қылмыстық істерге байланысты ережелердің салдарынан құқығынан айырылған адамдардың санын күрт арттырды. Sentencing Project ұйымының мәліметтері бойынша, 2010 жылы шамамен 5,9 миллион америкалыққа ауыр қылмыстық ісі болғандықтан дауыс беру құқығынан айырылды, бұл АҚШ-тың дауыс беруге жарамды халықтың 2,5%-ын құрайды және 1976 жылы ауыр қылмыстық істерге байланысты құқығынан айырылған 1,2 миллион адамнан едәуір жоғары көрсеткіш.

Тұрғылықты жерінің және тіркеудің ұзақтығы

АҚШ Жоғарғы Соты «Данн против Блумштейн» ісінде бір жылдық тұру талабын дауыс беру үшін жойды, сайлауға дейін 30-50 күнге дейін сайлаушыларды тіркеуге қойылатын шектеулер логистикалық себептермен қабылданды, бірақ одан асып кеткен тұру талаптары Төртінші түзетудегі тең қорғау ережесін бұзады деп шешті. Айдахо, Мэн, Миннесота, Висконсин және Вайоминг штаттары сайлау күні сайлаушыларды тіркеуге рұқсат береді. Солтүстік Дакота сайлаушылардың тіркелуін талап етпейді.

Мүгедектік

Кейбір штаттарда, психикалық қабілеті жеткіліксіз деп танылған адамдарға дауыс беруге рұқсат етілмейді. Дауыс беру құқығы жөніндегі сарапшы Мишель Бишоп: "Біз АҚШ-тағы өз кімдігіміз үшін дауыс беру құқығынан айырылатын соңғы топпыз." Консервация процесінде, егер адамдар "қабілетсіз" немесе "психикалық қабілеті жеткіліксіз" деп танылса, 39 штат пен Вашингтон, округ Колумбияда дауыс беру құқығын жоғалта алады. Калифорнияда 2015 жылы SB 589 қабылданды, ол консервациядағы адамдардың дауыс бере алатынына презумпция жасады.

Үйсіз қалу

1980 жылдары баспанасыздық ұлттық проблема ретінде мойндалды және оның мәні күшейді. 21-ші ғасырдың басында тұрақты мекенжайы жоқ адамдардың сайлау құқығын қорғауға бағытталған көптеген сот ісі болды. Аз қамтылған және баспанасыз азаматтар сайлауға тіркелуде бірқатар кедергілерге кезеседі. Осы кедергілерге тұрғын жерді анықтау, пошта мекенжайын көрсету және жеке куәлікті ұсыну кіреді. Тұрғын жерге қойылатын талап штаттан штатқа өзгеше. 2002 жылдан бері барлық сайлауға қатысуға ниет білдірген азаматтар жаңа талаптармен бетпе-бет келеді, ол кезде президент Джордж Буш «Америкаға дауыс беруге көмектесу» (Help America Vote Act - HAVA) заңына қол қойды. Бұл заң сайлауға тіркелу нысанында жүргізуші куәлігінің нөмірін немесе әлеуметтік қамсыздандыру нөмірінің соңғы төрт цифрын көрсетуді талап етеді. Бұл талап күшіне енгізілді.

Арнайы мүдделер сайлауы

Бірнеше аймақтар арнайы жергілікті сайлаулар үшін шектеулерді сақтап қалды, мысалы мектеп кеңестері, арнайы округтер немесе облигациялар мәселелері. Мүліктік шектеулер, тұру мерзіміне қойылған шектеулер және, мектеп кеңестері үшін, баласы бар сайлаушыларға ғана дауыс беру құқығын шектеулер күшінде болды. 1969 жылдан 1973 жылға дейінгі бірқатар шешімдерде Сот, кейбір жағдайларда дауыс беру құқығын арнайы сайлаудың нәтижесіне "негізгі мүддесі бар" немесе "негізгі әсері бар" адамдармен шектеуге болатынын, бірақ мектеп кеңестері немесе облигациялар мәселесі бойынша емес, себебі бұл барлық тұрғындар төлейтін салық салуға әсер етті деп шешті. Ball v. James ісінде Сот, суды қайта құру округі директорлар кеңесінің сайлауында, адамның округтегі жер үлесіне пропорционалды түрде дауыс беру құқығын бөлуді көздейтін көп дауыс беру жүйесін қолдады. 1978 жылы құрылған Гавайи штатының Гавайи істері жөніндегі кеңсесі, дауыс беруге және кандидат болуға қабілеттілікті, олардың атынан басқарылатын жерлерге ие гавайиліктермен шектеді. АҚШ Жоғарғы Соты Райс және Каетано ісінде он бесінші түзетуге сәйкес дауыс беру құқығын шектеуді жойды, ал бірнеше айдан кейін Аракаки және Гавайи штаты ісінде кандидаттық шектеуді жойды.

Колумбия округі

Вашингтон, округ Колумбияның азаматтарына Конгресте өкіл немесе сенатор тағайындалмаған. Бұл себебі Вашингтон – штат емес, федералды округ, ал Конституция бойынша конгрессмендер тек штаттарға ғана бөлінеді. Колумбия округінің азаматтарының сайлау құқығы 1801 жылы Конгресс тарапынан алынып тасталды, сол кезде Мэриленд штаты жерінің сол бөлігін Конгреске өткізді. Конгресс 1871 жылға дейін жергілікті басқаруды немесе өздік билікті бірте-бірте жойды. 1971 жылы ол өздік биліктің бір бөлігін қайта қалпына келтірді, бірақ кез келген жергілікті заңды тоқтату құқығын сақтап қалды. Вашингтонның АҚШ Өкілдер палатасы мен Сенатында толық өкілдігі жоқ. АҚШ Конституциясының 1-бабының 8-тармағының 17-бөлімінен туындаған Конгрестің "ексклюзивті заң шығару құқығына" белгілі бір шектеу – АҚШ Президенттік сайлауын 164 жылдық үзілістен кейін қалпына келтірген 23-түзету, ол Конгрессті алғаш рет 14, 15, 19, 24 және 26-түзетулерді орындауға міндеттейді. Бұл түзету Колумбия округіне үш сайлаушы берді, демек президенттік сайлауда дауыс беру құқығын берді, бірақ толық АҚШ конгрессмендері мен АҚШ сенаторлары жоқ. 1978 жылы тағы бір түзету ұсынылды, ол округке толық орынды қайтаруға тиіс еді, бірақ жеті жылдың ішінде жеткілікті штаттардың қолдауына ие бола алмады. 2013 жылдан бері Конгресте Колумбия округін «Өкілдер палатасында өкілдік ету мақсатындағы конгресс округі» ретінде қарастыратын және астанада тұратын АҚШ азаматтарына Өкілдер палатасында оларды өкілдік ететін мүшеге дауыс беруге рұқсат беретін заң жобасы қаралып жатыр. Колумбия округінің сайлау құқығы туралы заң, S. 160, 111-конгресс АҚШ Сенатында 2009 жылдың 26 ақпанында 61–37 дауыспен қабылданды. 1993 жылдың 1 сәуірінде Америка мемлекеттері ұйымының Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссиясы Тимоти Куперден, Мемлекеттік ынтымақтастық комитетінің ("Өтініш берушілер") атынан АҚШ үкіметіне ("Мемлекет" немесе "АҚШ") қарсы шағым алды. Шағымда бұл өтініш Мемлекеттік ынтымақтастық комитетінің мүшелері және Колумбия округінде тұратын барлық АҚШ азаматтары атынан ұсынылғандығы көрсетілді. Шағымда АҚШ Адам құқықтары мен міндеттерінің американдық декларациясының II (заң алдындағы теңдік құқығы) және XX (дауыс беру және үкіметке қатысу құқығы) баптарын бұзуға жауапты деп айтылды, себебі Колумбия округінің азаматтары АҚШ Конгресіне өкіл сайлауға және дауыс беруге мүмкіндік алмайды. 2003 жылдың 29 желтоқсанында Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссия тараптар ұсынған ақпаратты және аргументтерді қарастырғаннан кейін, олардың қабылданбауы мәселесін қарады. Мәселенің мәнін алдын ала бағаламастан, Комиссия осы шағымды Америкалық декларацияның II және XX баптарына қатысты қабылдауға шешім қабылдады. Сонымен қатар, Комиссия АҚШ Колумбия округінің азаматтарына федералды заң шығарушы органына қатысуға тиімді мүмкіндік бермей, Адам құқықтары мен міндеттерінің американдық декларациясының II және XX баптарына сәйкес шағым берушілердің құқықтарын бұзады деген қорытындыға келді.

Шетелдік және резидент емес азаматтар

1976 жылғы Шетелдік азаматтардың дауыс беру құқығы туралы заң – шетелде тұратын АҚШ азаматтарының федералды сайлауда дауыс беруге конституциялық құқығын заңмен бекіткен алғашқы заң жобасы. Бұл заң жобасы сондай-ақ шетелде тұратын АҚШ азаматтары үшін федералды сайлауларда біркелкі қашықтықтан дауыс беру рәсімдерін орнатыпты. АҚШ-тан эмиграция жасағанға дейін соңғы рет тұрған штатында федералды сайлауда дауыс беру құқығы шетелде тұратын азаматтарға берілді, егер олар АҚШ-та тұрған кезде федералды сайлауда дауыс берудің барлық талаптарын орындаса, жасқа қатысты талапты қоспағанда. Дауыс берудегі алаяқтықты азайту мақсатында заң жобасына шетелдік азаматтардың бірнеше штаттарда қашықтықтан дауыс беруіне тыйым салатын ережелер енгізілді. 1986 жылғы Бірыңғай және шетелдік азаматтардың қашықтықтан дауыс беруі туралы заң (UOCAVA) Шетелдік азаматтардың дауыс беру құқығы туралы заң мен Федералды дауыс беруға көмектесу туралы заңды біріктіріп, жаңа редакцияда жазды. UOCAVA штаттар мен аумақтарға АҚШ азаматтарының белгілі бір топтарына федералды сайлауда дауыс беруге рұқсат беруді талап етеді. Бұл заң жобасы шетелдік азаматтардың Федералды пошта карточкасы арқылы бір уақытта дауыс беруге тіркеліп, қашықтықтан дауыс беруді сұрауын қамтамасыз етеді, бұл шетелде дауыс беру процесін жеңілдетеді. Қорғаныс министрі осы заң жобасын әкімшілік тұрғысынан іске асыруға жауапты; Қорғаныс министрі шетелдегі дауыс берудің қауіпсіздігі мен қорғалуын қамтамасыз ету жауапкершілігін Федералды дауыс беруға көмектесу бағдарламасына (FVAP) жүктеді. FVAP шетелдік азаматтардың федералды сайлауға толық қатысу мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін жекелеген штаттармен бірлесіп жұмыс істейді. Федералды заңда АҚШ-та ешқашан тұрмаған азаматтардың құқығы қарастырылмағандықтан, бұл ережелерді әр штат жеке-жеке бекітуі керек. 2009 жылы Әскери және шетелдегі дауыс беруді күшейту туралы заң ("MOVE Act") қабылданды, ол UOCAVA-ны өзгертіп, барлық штаттар федералды сайлауда орындауы тиіс жаңа сайлаушыларды тіркеу және қашықтықтан дауыс беру рәсімдерін енгізді. Бұл заңға қашықтықтан дауыс беруді сұраудың және дауыс беру механизмінің онлайн нысандары кірді, сондай-ақ шетелде дауыс беру мүмкіндігін кеңейтіп, жеңілдетті. Қатысушылардың бәрі бұрын Иллинойс штатында тұрған, бірақ тұрғылықты жерін инкорпорацияланбаған аумаққа ауыстырғандықтан, енді дауыс бере алмайтын. Олардың мәлімдемесіне сәйкес, Бірыңғай және шетелдік азаматтардың қашықтықтан дауыс беруі туралы заң, қолданылу жолымен, тең қорғаныс құқығын бұзады. Мәселе Иллинойс штатының, барлық талапкерлердің бұрынғы тұрғылықты жері, Солтүстік Мариан аралдарының тұрғындарына бұрын Иллинойс штатында тұрғандарға қашықтықтан дауыс беруге рұқсат бергені, бірақ басқа инкорпорацияланбаған аумақтарда тұратын бұрынғы тұрғындарға бірдей құқық бермегені болды. Иллинойс штатының Солтүстік округіндегі АҚШ округтік соты 2016 жылы АҚШ штаттарының бұрынғы тұрғындары шетелде тұратын болса, дауыс беруге жарамды болған соңғы юрисдикциядағы сайлауда дауыс беруге құқылы деп шешті. Рационалды негіздегі тексеруді қолдана отырып, сот Солтүстік Мариан аралдарының АҚШ-пен ерекше қарым-қатынасы бар екенін және оған басқаша қарауға болатынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ заң аумақтағы тұрғындарды, бұрын штаттарда тұрғандарды ерекшелендірмейтінін, барлығына бірдей қаралатынын, бұзушылық болмағанын атап көрсетті. АҚШ-тың жетінші апелляциялық округтік соты бұл шешіммен келісті, бірақ істі қараусыз қалдырды, себебі Иллинойс штатындағы қашықтықтан дауыс беру туралы заңның қолданылуы штаттық мәселе болып табылады. 2019 жылы Америка Самоасының Джон Фитисеману АҚШ азаматы емес ретінде дауыс бере алмауына наразылық білдірді. Фитисеману жиырма жыл бойы Юта штатында тұрды және салық төледі, сондай-ақ АҚШ паспорты болды, бірақ ол дауыс бере алмады. Юта округінің АҚШ округтік соты Фитисемануға қарсы АҚШ ісінде (No. 18 36, D. Utah Dec. 13, 2019) Америка Самоасында туған адамдар АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуінің 1-тарауына сәйкес тумысынан азаматтар болып табылады деп шешім шығарды. Шешім шығарылған күні Фитисеману дауыс беруге тіркелді, бірақ АҚШ-тың онінші апелляциялық округтік сотына шағым түсірілгендіктен шешім күшіне енбеді, сондықтан ол әлі де дауыс беруге қатыса алмады. 2020 жылғы сайлау алдында бұрын Гавайиде тұрған Виргин аралдары мен Гуам азаматтары дауыс беру құқығының жоқтығына наразылық білдіріп, Ривз АҚШ-қа қарсы іс қозғады.

Пуэрто-Рико

Пуэрто-Рико – АҚШ-тың 50 штатының біріне де, федералды округ Колумбияға да жатпайтын, АҚШ территориясы. Пуэрто-Рико, АҚШ Виргин аралдары және Гуам сияқты аралдық аумақтардағы тұрғындарға АҚШ президенттік сайлауында сайлаушыларды таңдауға немесе АҚШ Конгресіне дауыс беретін мүшелерді сайлауға рұқсат етілмейді. Бұл АҚШ Конституциясының I және II баптарында белгіленген, онда сайлаушылардың "бірнеше штаттардың халқы" тарапынан таңдалатыны нақты көрсетілген. 1961 жылы қабылданған XXIII түзету Колумбия округіне сайлаушыларды таңдау құқығын берді. Пуэрто-Рикода тұратын кез келген АҚШ азаматы (пуэрто-риколық немесе басқа азамат) ұлттық деңгейде сайлау құқығынан айырылады. Пуэрто-Рикодағы Республикалық партия мен Демократиялық партия бөлімдері АҚШ президенттік сайлауларының праймериздеріне немесе какустарына қатысатын ұлттық конвенттерге делегаттарды сайлағанмен, 50 штаттың бірінде немесе Колумбия округінде тұрмайтын АҚШ азаматтары федералдық сайлауда дауыс бере алмайды. Әртүрлі ғалымдар (соның ішінде АҚШ Бірінші апелляциялық сотының танымал судьясы) АҚШ-тың ұлттық сайлау процесінің АҚШ үкіметінің Пуэрто-Рикода тұратын АҚШ азаматтарының сайлау құқығын шектеуіне байланысты толыққанды демократиялық емес екеніне келіседі. 2010 жылдан бері Igartúa v. United States ісі бойынша, Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт (ICCPR) сот жүйесінде өзін-өзі орындаушы емес деп есептеледі, сондықтан оны ішкі құқыққа енгізу үшін қосымша заңнамалық шаралар қажет. Алайда, сотталушы Кермит Липес келісім пікірінде ICCPR-нің өзін-өзі орындаушы емес дегені туралы көпшіліктің шешімін жаңа сот отырысында қайта қарауға болатынын, ал судья Хуан Р. Торруэлланың ішінара келіспеушілігінде көтерілген мәселелер талапкерлердің пайдасына шешілсе, Пуэрто-Рикода тұратын АҚШ азаматтары тең сайлау құқығына ие болатынын жазды. Конгресс 1961 жылы, Біріккен Ұлттар Ұйымы ICCPR-ді алғаш ратификациялағаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, Колумбия округінде тұратын АҚШ азаматтарына атқарушы органдарға дауыс беруге мүмкіндік беру үшін негізгі хартамызға түзетулер енгізген кезде, ICCPR бойынша міндеттемелерін ішінара орындады. АҚШ Конституциясының XXIII түзетуіне қараңыз. Шындығында, қазір Конгресте Колумбия округін "Өкілдер палатасында өкілдік ету мақсатындағы конгресс округі" деп қарастыратын және астанада тұратын АҚШ азаматтарына Өкілдер палатасының мүшелеріне дауыс беруге рұқсат беретін заң жобасы қаралып жатыр. District of Columbia House Voting Rights Act, S.160, 111th Congress (Сенатта 2009 жылғы 26 ақпанда қабылданды) (2009) қараңыз. Алайда, АҚШ АҚШ-тың басқа аумақтарында тұратын бес миллион АҚШ азаматына қатысты осындай шаралар қабылдаған жоқ, олардың шамамен төрт миллионы Пуэрто-Рикода тұрады. Бұл бейәрекеттік АҚШ-тың ICCPR бойынша міндеттемелерін айқын бұзу болып табылады. Федералдық сайлау комиссиясы штаттық және федералдық заңдарды бұза отырып, ел бойынша 20 000-нан астам сайлау орындарының мүгедектерге қолжетімсіз екенін, олардың сайлау құқығынан айырылып қалғанын хабарлады. 1999 жылы Нью-Йорк штатының бас прокуроры штат бойынша сайлау орындарының мүгедектерге қолжетімділігін тексеріп, көптеген мәселелерді анықтады. Нью-Йорк штатының үш округінде жүргізілген зерттеуде сайлау орындарының 10 пайызы ғана штаттық және федералдық заңдарға толық сәйкес келетіні анықталды. Көптеген сайлау орындары шіркеулердің жертөлелерінде немесе жоғарғы қабаттағы мәжіліс залдарында орналасқан, онда пандустар мен лифттер жоқ. Бұл арбамен жүретін адамдар үшін ғана емес, таяқ немесе жаяу жүргіш қолданатын адамдар үшін де қиындық тудырады. Сонымен қатар, көптеген штаттарда көзі көрмейтін адамдар Брайль әрпімен жазылған бюллетеньдерге қол жеткізе алмайды және олар үшін дауыс беру үшін басқа біреуді алып келуге мәжбүр. Зерттеулер көрсеткендей, мүгедектер мемлекеттік және қоғамдық істерге көпшіліктен гөрі көбірек қызығушылық танытады және демократиялық процеске қатысуға ынталы. Мүгедектер арасында сайлауға қатысу деңгейі төмен. 2012 жылғы АҚШ президенттік сайлауында мүгедектердің 56,8% дауыс бергенін, мүгедектігі жоқ азаматтардың 62,5% көрсеткенін хабарлады.

Кандидат болу құқығы

Кандидат болу құқығы мен азаматтардың саяси партия құру құқығына қатысты сот шешімдері дауыс беру құқығына қарағанда нашар анықталған. Әртүрлі соттар, көбінесе бюллетеньге қол жеткізу, қоғамдық пікірталасқа қатысу, тіркеу ақысы және тұру талаптары тұрғысынан, қандай шектеулерді қоюға болатыны туралы әртүрлі қорытындыларға келді. "Уильямс против Родс" (1968) ісінде АҚШ Жоғарғы Соты Огайо штатының бюллетеньге қол жеткізу заңдарын Бірінші және Он төртінші түзетулер негізінде күштен шығарды. Бірақ, кейіннен ол басқа бірнеше істе осындай заңдарды қолдады. Штаттар сотқа шағым түспей тұрып, тәуелсіз немесе шағын партия үміткерінен бұрынғы сайлаудағы дауыс санының бес пайызына дейін қол жинауын талап ете алады. Жоғарғы Сот партияаралық мақұлдауларға (сайлаулық бірігу деп те аталады) және алдын ала дауыс беру бюллетенінде жазу арқылы дауыс беруге мемлекеттік тыйым салуды да қолдады. Штаттардың конституцияларында губернатордың азаматтығы мен тұру мерзіміне қатысты әртүрлі талаптар бар, бірақ президенттен айырмашылығы, штат губернаторлары туа біткен азаматтар болуы міндетті емес. Кейбір штаттардың конституцияларында губернатор азамат болуы керек пе, әлде тек тұрушысы ғана жеткілікті ме деген түсініксіздік бар.

Сайлаушыларды анықтау туралы заңдар

Америка Құрама Штаттарындағы сайлаушыны анықтау заңдары – бұл адамға сайлауға тіркелуге, сайлау бюллетені алуға немесе АҚШ-тағы сайлауда дауыс беруге рұқсат алу үшін қандай да бір ресми куәлікті ұсынуды талап ететін заңдар. Сайлаушыны анықтау заңдарын қолдаушылар олардың сайлаудағы алаяқтықты азайтатынын, сайлаушыларға минимал жүктеме салатынын айтады. Оппозиция алаяқтықтың өте сирек болатынын, ал жеке куәлікті талап етудің кедей адамдар немесе студенттер сияқты белгілі бір топтардың дауыстарын жою мақсатымен бюрократиялық кедергілерді әдейі тудыратынын мәлімдейді.

Азамат еместер дауыс беруі

40-тан астам штат немесе аумақ, оның ішінде Тәуелсіздік декларациясына дейінгі отарлар, белгілі бір кезде тұру талаптарын орындаған азамат емес адамдарға кейбір немесе барлық сайлауларда дауыс беруге мүмкіндік берген. Бұл, ішінара, АҚШ-қа үздіксіз иммиграцияның салдары болды. Чикаго сияқты кейбір қалалар, қалашалар немесе Мэриленд штатындағы ауылдар бүгінде азамат емес тұрғындарына мектеп немесе жергілікті сайлауларда дауыс беруге рұқсат береді. 1875 жылы Жоғарғы Сот «Minor v. Happersett» ісінде «азаматтық сайлау құқығынан пайдаланудың әрқашан алғы шарты болған жоқ. Мысалы, Миссури штатында, АҚШ азаматы болуға ниет білдірген шетелдік туған адамдар белгілі бір жағдайларда дауыс бере алады» деп атап өтті. Федералды заң азамат емес адамдарға федералды сайлауда дауыс беруге тыйым салады. 2022 жылдың мәліметі бойынша, бес штаттың конституциясында «тек» азамат ғана сайлауда дауыс бере алады деп нақты көрсетілген – Алабама, Аризона, Колорадо, Флорида және Солтүстік Дакота. Луизиана және Огайо штаттарында да сол жылы сайлау мәселесі қарастырылды.