Уэльстің Мэнэй көпірі: Тарих және құрылыс

Кіріспе

Англси аралы мен Уэльс материгі арасындағы тарихи көпір

Мэйни аспалы көпірі (Pont y Borth немесе Pont Grog y Borth) – Мэйни бұғазы арқылы Англси аралы мен Уэльс материгін байланыстыратын аспалы көпір. Томас Телфорд жобалаған және 1826 жылы құрылысы аяқталған бұл көпір әлемдегі алғашқы маңызды аспалы көпірлердің бірі еді. Көпір қазір де көлік қозғалысын қабылдайды және I санаттағы ескерткіш ретінде тіркелген.

Өмірбаян

Менай бұғазы Менай бұғазының жарық жүйесімен байланысты әлсіздік сызығы бойынша мұздық әрекетінен пайда болған. Плейстоцен кезеңіндегі бірнеше мұз басулар (шамамен 2,580,000 жылдан 11,700 жылға дейін) Англси және көрші Гвинед аймандарынан солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай мұздықтар жылжып, төмендегі тау жыныстарын жонып, тік сызықты жартас ойыстар қатарын жасады. Мұздықтар шегінді кезде осы ең терең арналар теңіз суымен толды, нәтижесінде Менай бұғазы құрылды. Англси адамзат тарихында арал болғандықтан, оған жетудің жалғыз жолы – бұғаздан өту еді. Дегенмен, бұл әрқашан қауіпті кәсіп болды, себебі күндізгі екі толысу мен кемілу салдарынан күшті тасқын ағындары пайда болады. Бұл ағыстар бұғаздың екі бағытта да қозғалып, күшті ағыстар мен құйынды тудырады. Қауіпке қарамастан, Менай бұғазының барлық бойында паромдар жүріп, арал мен материк арасында жолаушылар мен жүк тасыды. 1785 жылы 55 адамды тасымалдаған қайық Менай бұғазының оңтүстік жағындағы қатты дауылда сығылып, суға батып кетті. Апатқа ұшыраған кемеге Кэрнарфоннан келген құтқарушылар жетпей, бір ғана адам аман қалды. Сонымен қатар, Англсидегі негізгі табыс көзі – мал сату болды. Оларды материктегі, Лондондағы сияқты нарықтарға жеткізу үшін суға түсіріп, жүзуге мәжбүр етті. Бұл бағалы малдың жоғалуына себеп болды. 1800 жылы Ирландия Ұлыбританиямен бірігу туралы актіге қол қойды. Бұл Лондон мен Холихед арасында Дублинге бағытталған жолаушылар санының күрт өсуіне әкелді. 1815 жылы британ Парламенті Холихед жолын салу туралы акт қабылдады, ал жобаға жауапкершілік азаматтық инженер Томас Телфордқа жүктелді. Географиялық қиындықтарға қарамастан (мысалы, Сноудония және Менай бұғазы), Холихед Дублинге паромдар үшін басты порты болғандықтан, Ирландияға ең жақын нүкте болғандықтан маршрут таңдалды. Телфорд Лондоннан Холихедке дейінгі маршрутты зерттеуді аяқтағаннан кейін, Менай бұғазынан Бангор маңындағы материктен Англсидегі Портхетви ауылына (қазіргі Менай көпірі) көпір салуды ұсынды. Тізбектер температуралық өзгерістерден туындаған қозғалысқа мүмкіндік беретін дөңгелекті құйма темірден жасалған тіреулерге орнатылды. Бұғаздың екі жағында да тізбектер үш туннель арқылы жартасқа қазылған камераға жеткізілді, онда олар құйма темірден жасалған ұяларға орнатылған 3 метрлік бұрандалармен бекітілді. Жұмысшылар тізбектердің көп бөлігін тізбектей құрастырды. Бұл жұмыс туннель аузына жақын платформаларда жүргізілді, тізбектер тіреулердің жоғарғы жағына жеткенше. Әр мұнарадан екі жұмысшыны көтере алатын сырғанақтар ілінді, ал тізбектер су деңгейіне жеткенше сырғанақтағы адамдар оларды көтеріп бекітті. Әр тізбектің соңғы орталық бөлігі 122 метрлік салмен жүзіп өтіп, 150 адаммен шкивтер жүйесі арқылы көтерілді. Жылдар өте келе 4½ тонналық салмақ шегі жүк тасымалдау саласының өсуіне байланысты қиындық тудырды, сондықтан 1938 жылы бастапқы құйма темір тізбектер жаңа болат тізбектермен ауыстырылды, көпірді жабу қажеттілігі болмады. 1999 жылы көпір жолдың бетін жаңарту және құрылымды нығайту үшін шамамен бір айға жабылды, барлық көліктер жақын маңдағы Британия көпірі арқылы өтуге мәжбүр болды. 2005 жылдың 28 ақпанында көпірдің бір қатары алты айға жабылды, бұл қозғалысты бір қатарға шектеді. Көпір 65 жылдан кейін алғаш рет қайта боялғаннан кейін 2005 жылдың 11 желтоқсанында екі бағыттағы қозғалысқа қайта ашылды. Ұлыбритания үкіметі оны Әлемдік мұра нысаны деп қарастыруды ұсынды. "Менай көпірі" операциясы – король Чарльз III-нің қазасына байланысты жоспарлардың кодолық атауы. 2022 жылдың 21 қазанында көпір ешқандай алдын ала хабарламасыз жабылды. Уэльс үкіметінің мәлімдемесінде құрылымдық инженерлердің қауіпсіздік ұсыныстарына сәйкес маңызды жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқаны айтылды. Бастапқыда көпір екі бағытта да жабылды, бірақ жақын арада ол жаяу және велосипедпен жүретін адамдар үшін қайта ашылды. Уэльс үкіметі көпірдің 14-16 аптаға жабық болатынын және 2023 жылдың басында қайта ашылатынын мәлімдеді. 2023 жылдың 1 ақпанында көпір екі бағытта да қайта ашылды, бірақ салмағы жеті жарым тоннаға дейін шектелді. Толық жөндеу жұмыстарының күні әлі белгіленбеді.

The Menai Strait was created by glacial erosion along a line of weakness associated with the Menai Strait Fault System. During a series of Pleistocene glaciations (that lasted from about 2,580,000 to 11,700 years ago), a succession of ice sheets moved from northeast to southwest across Anglesey and neighbouring Gwynedd, scouring the underlying rock and creating a series of linear bedrock hollows. The deepest of these channels eventually became flooded by the sea as the ice sheets receded, forming the Menai Strait. As Anglesey has been an island throughout recorded human history, the only way to reach it was by crossing the strait. However, this has always been a dangerous endeavour because there are four strong tidal flows each day generated by the twice daily tides. These flow in both directions through the strait, creating strong currents and whirlpools. Despite the dangers, ferries operated all along the Menai Strait, carrying passengers and goods between the island and the mainland. In 1785, a boat carrying 55 people ran aground at the southern end of the Menai Strait in a strong gale and began to sink. The stricken vessel sank before a rescue boat from Caernarfon could reach it, and only one person survived. Additionally, the main source of income on Anglesey was from the sale of cattle, and to move them to the markets of the mainland, including London, they had to be driven into the water and encouraged to swim across the Strait. This often resulted in the loss of valuable animals. In 1800, Ireland joined Great Britain in the Act of Union. This led rapidly to an increase in people travelling between London and Holyhead en route to Dublin. In 1815, the British Parliament passed an Act to build the Holyhead Road with responsibility for the project given to civil engineer Thomas Telford. Despite some difficult geographical obstacles to overcome (e. g. Snowdonia and the Menai Strait), the route was chosen because Holyhead was the principal port for ferries to Dublin as it was the closest point to Ireland. After Telford had completed a survey of the route from London to Holyhead, he proposed that the best option was to build a bridge over the Menai Strait from a point near Bangor on the mainland to the village of Porthaethwy (now commonly known as Menai Bridge) on Anglesey. The chains were carried over the piers on cast iron saddles with rollers, allowing for movement caused by temperature changes. On both sides of the strait the chains were conveyed through three tunnels into a chamber cut into the rock, where they were held in place by 9 feet (3 m) bolts resting in cast iron sockets. Workmen assembled the majority of the chains link by link on site. This was carried out on platforms near the tunnel mouths until the chains, supported by scaffolding, reached the tops of the piers. A cradle capable of carrying two workers was then suspended from each tower and links were lifted up and attached by the men in the cradles until the chains reached water level. The final central portion of each chain was floated across on a 400 feet (122 m) raft and lifted via a system of pulleys by 150 men. Over the years, the 4½ ton weight limit proved problematic for the increasing freight industry and in 1938 the original wrought iron chains were replaced by a new arrangement of steel ones, without the need to close the bridge. In 1999, the bridge was closed for around a month to resurface the road and strengthen the structure, requiring all traffic to cross via the nearby Britannia Bridge. On 28 February 2005, one carriageway of the bridge was closed for six months, restricting traffic to a single carriageway. The bridge was reopened to traffic in both directions on 11 December 2005 after its first major repainting in 65 years. It has been proposed by the British government as a candidate World Heritage Site. Operation Menai Bridge is the code name for plans related to the death of King Charles III. On 21 October 2022, the bridge was shut without prior notice. A statement from the Welsh Government said it was closed for essential maintenance work following safety recommendations from structural engineers. Initially, the bridge was shut completely in both directions, but it was soon reopened to foot passengers and dismounted cyclists. The Welsh Government stated the bridge will remain closed for 14 to 16 weeks, reopening in early 2023. On 1 February 2023, the bridge was reopened in both directions, but subject to a seven and a half ton weight restriction. A date for full remedial work has yet to be set.

Қоршаған орта

Англси жағалау жолы көпірдің астынан өтеді, ал Уэльс жағалау жолы көпір арқылы өтіп, көпір соңында материкке қарай созылатын жолмен жалғасады. Көпірдің Англси жағында Аберфан трагедиясының құрбандарына арналған ескерткіш орнатылған.

Мәдени сілтемелер

Ең жақын елді мекен – Менай Бридж қаласы. 2005 жылы соғылған британдық бір фунттық монеталардың арт жағында Менай көпірінің қоршаулар мен тіреулермен шектелген суреті бейнеленген.