Кіріспе

Виктория: Күн астындағы империя — Paradox Entertainment (қазір Paradox Interactive деп аталады) компаниясының 2003 жылы шығарған стратегиялық видео ойыны. Ол негізінен атауын алған Виктория дәуірін (1837–1901) және одан кейінгі кезеңді, атап айтқанда, негізгі ойын үшін 1836–1920 жылдарды, ал кеңейтім орнатылған жағдайда 1936 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. Ойын Europa Engine-нің өңделген нұсқасында жұмыс істейді, ал ойынның бас бағдарламашысы Йохан Андерссон болды. Кейіннен оны Virtual Programming компаниясы Macintosh платформасына көшірді. Бұрынғы Paradox ойындары дипломатияға немесе соғысқа бағытталған болса, Виктория ішкі басқаруға, елдегі индустрияландыру мен әлеуметтік-саяси өзгерістерге назар аударады. Ойын ел экономикасына ерекше мән береді, күрделі нарық жүйесін қамтиды, ол жасалған ең жақсы экономикалық симуляторлардың бірі деп есептеледі. Paradox ойындарының жанкүйерлері бұл ойынды Paradox жасаған ең терең ойын деп атады, бұл оны Paradox жанкүйерлері арасында кең танымал етті. Дегенмен, Виктория шыққан кезде көбінесе бейтарап сынға ұшырады, GameRankings сайтында орташа бағасы 60,4% болды. Сыншылар ойынның күрделі үйрену қисығы мен оның біршама ескірген графикасы сияқты себептерді атады. 2010 жылдың тамызында «Виктория II» атты жалғасы, ал 2022 жылдың қазан айында «Виктория 3» атты тағы бір жалғасы шықты.

Ойын процесі

Виктория экономикалық жүйесі әлемдік нарықта ресурстар ағынын симуляциялауға тырысады. Ойынның әр провинциясы бір ресурс өндіреді. Кейбір ресурстар, мысалы, бидай, негізінен халық бірліктері (POPs) сұранысына ие және тікелей сатылуы мүмкін. Ал ағаш сияқты басқа материалдар көбінесе өнеркәсіпте қолданылады, бірақ оларды да аз пайдаға тікелей сатуға болады. Ойыншы, егер тиісті шикізаттарға қол жеткізе алса, экономикасын құру үшін кең мүмкіндіктерге ие. Барлық ресурстарды өнеркәсіп жинап немесе өндіре алады. Оларды әлемдік нарықтан да сатып алуға болады. Әлемдік нарыққа қол жеткізу елдің беделіне байланысты беріледі. Викторияда 47 түрлі ресурс бар, олар жинау немесе өндіру арқылы (немесе кейбір жағдайларда екеуі де) өндіріледі. Ойын елдегі индустрияландыруға бағытталған, ол технологиялық зерттеулермен қозғалады. Машиналық бөлшектерді алу индустрияландыру үшін маңызды, өйткені олар зауыттар салу үшін қажет. Дипломатия екіжақты жүргізіледі; елдер жыл сайынғы дипломаттар саны арқылы дипломатиялық қарым-қатынасқа түсе алады, басқа мемлекеттерге түрлі келісімдер мен тілектер ұсынады. Ойыншылар ақшаны басқа державалармен қарым-қатынасты жақсарту үшін пайдалана алады; технология, аумақ, колониялық талаптар және ақша үшін келіссөздер жүргізеді; бір жақты немесе өзара қорғаныс немесе толық одақтарға қол қояды; белгілі бір аймақтарды колониялауды тоқтатуды талап етеді және, егер басқа барлық әрекеттер сәтсіз аяқталса, соғыс жариялайды. Викториядағы соғыс – екі ойыншының бір-бірінің (соғысқа байланысты ұлттық немесе колониялық) аумағын басып алуға тырысатын дипломатияның ерекше жағдайы. Бұл абстрактілі болып келеді және жау территориясына қарай жылжыған дивизиялардан тұрады, ал ойыншы күшейту немесе кері шегіну арқылы басқара алмайтын тікелей шайқасқа қатысады. Дегенмен, ұрыс тиімділігіне ойыншының ықпалы зор. Генералдар мен адмиралдарды тағайындау әскерлердің моральдық және ұйымдық жағдайына, сондай-ақ технологиялық жетістіктерге әсер етеді. Облыстағы дамыған теміржол жүйесі провинция иесіне ұрыста бонустар мен жоғары жылдамдық береді. Провинцияларды да нығайтуға болады, ал әскерлер ұзақ уақытқа жалғыз қалғанда, олар ұрысқа үлкен артықшылықтар береді. Соғыстағы басты мақсаттар басқа стратегиялық ойындардан өзгеше: жау экономикасына бір соғыста елеулі зиян келтіру өте қиын, басып алынған аумақ тек уақытша ғана басып алушының қолында болады, ал соғыстан кейінгі аумақтық пайдалар көбінесе шамалы және бағындыру қиын. Алайда, бейбіт келісімге басқа да шарттар бар, мысалы, соғыс өтемақысы және қорлау. Соғыс жариялау немесе алдын ала талаптарсыз өркениетті елдердің провинцияларын басып алу дипломатияны қиындатады және басқа державалардың алдын алу соғысына әкелуі мүмкін. Соғыс тудырушылар өздерін әлемнің қалған бөлігінен оқшауланған және үнемі соғысқа қатысуға мәжбүр деп табады, бұл өнеркәсіп пен беделге немқұрайлылыққа әкелуі мүмкін. Викториядағы әскери бөлімдер екі түрге бөлінеді: құрлық және теңіз. Құрлықтық бөлімдер жаудың құрлықтық бөлімдерімен күреседі және жау провинцияларын басып алады. Олар әскери үстемдіктің кілті. Теңіз күштері жаудың құрлықтық әскерлерін бомбалау және теңіз шайқастарында көмекші рөл атқарады. Кейбір теңіз бөлімдері құрлықтық бөлімдерді де тасымалдай алады.

Қабылдау

Виктория сыншылардың аралас пікірлерін алды. GameSpot оның "тамаша тереңдігін" және "ұлы баламалы тарих атмосферасын" атап өтті. Бірақ GameSpot ойынның "ойнаудан гөрі көп еңбекті қажет ететінін" де айтты, соның ішінде оның күрделі оқу қисығы мен мүмкіндіктердің кең ауқымын көрсетті. Computer Gaming World ойынды бұрынғы Europa Universalis ойындарына қарағанда күрделірек және көбірек араласуды талап ететін деп тапты, бірақ басқа сын-пікірлермен келісіп, "оқулықтың немесе кемінде толық нұсқаулықтың болмауы кешірілмейді" деді. Сонда рецензент бастапқы шығарылымда, жаңартулардан бұрын, ойыншылардың "Paradox компаниясына ойынды сынақтан өткізу үшін ақы төлеп отырғанына" ұқсас қорытынды жасады.

Виктория: Революциялар

Виктория: Революция – «Виктория: Күн астындағы империя» ойынына қосымша. Ол 2006 жылдың 17 тамызында GamersGate арқылы, ал 2006 жылдың қазан айында CD дискісінде жарық көрді.