Еуразия және Африка континенттерінің қақтығысуынан Альпі тауларының пайда болуы
Alpine orogeny
Альпі тауларының қалыптасуы: Еуропа, Таяу Шығыс, Солтүстік Африка геологиясы. Тектоникалық плиталардың соқтығысуы, Альпи орогенезі, тау пайда болу процесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропа, Таяу Шығыс және Солтүстік-Батыс Африканың Альпі тауларының қалыптасуы. Альпілік орогенез немесе Альпид орогенезі – Альпид белдеуінің тауларын құраған Кейінгі Мезозой (Эоальпид) және қазіргі Кайнозой дәуіріндегі орогенез кезеңі.
Formation of the Alpine mountain ranges of Europe, the Middle East and northwest Africa
The Alpine orogeny or Alpide orogeny is an orogenic phase in the Late Mesozoic (Eoalpine) and the current Cenozoic that has formed the mountain ranges of the Alpide belt.
Альпілік орогенездің себебі
Альпілік орогенез Африка, Арабия және Үндістан құрлықтарының, сондай-ақ Кіші Кимер пластинасының (оңтүстіктен) Еуразиямен соқтығысуынан туындайды. Тектоникалық тақталар арасындағы жинақы қозғалыстар (Африка тақтасы, Арабия тақтасы және Үнді тақтасы оңтүстіктен, Еуразия тақтасы және Анатолия кіші тақтасы солтүстіктен, сондай-ақ көптеген кіші тақталар мен микропластиналар) ертедегі Бор дәуірінде басталған, бірақ тау құрылысының негізгі кезеңдері палеоценнен эоценге дейін жүрді. Бұл процесс қазіргі таңда Альпид тауларының кейбір аймақтарында жалғасуда. Альпілік орогенез Еуропа геологиясын анықтайтын үш маңызды фазаның бірі саналады, оның қатарында Каледон орогенезі Балтика және Лорантия құрлықтарының ерте Палеозой дәуірінде соқтығысуынан Ежелгі Қызыл құмтас континентін қалыптастырды, ал Герцин немесе Вариска орогенезі Гондвана мен Ежелгі Қызыл құмтас континентінің орта және соңғы Палеозой дәуірінде соқтығысуынан Пангеяны құрды.
The Alpine orogeny is caused by the continents Africa, Arabia and India and the small Cimmerian Plate colliding (from the south) with Eurasia in the north. Convergent movements between the tectonic plates (the African Plate, the Arabian Plate and the Indian Plate from the south, the Eurasian Plate and the Anatolian Sub Plate from the north, and many smaller plates and microplates) had already begun in the early Cretaceous, but the major phases of mountain building began in the Paleocene to Eocene. The process continues currently in some of the Alpide mountain ranges. The Alpine orogeny is considered one of the three major phases of orogeny in Europe that define the geology of that continent, along with the Caledonian orogeny that formed the Old Red Sandstone Continent when the continents Baltica and Laurentia collided in the early Paleozoic, and the Hercynian or Variscan orogeny that formed Pangaea when Gondwana and the Old Red Sandstone Continent collided in the middle to late Paleozoic.
Тау жоталары кіреді
Бұл таулар (батыстан шығысқа қарай) Атлас, Риф, Бетика таулары, Кантабрия таулары, Пиреней, Альп, Апеннин таулары, Динар Альптары, Аққан таулары (Албанидтер), Пинд (Геленидтер), Карпат, Балкан таулары (Балқан таулары мен Рила-Родоп массиві), Понт таулары, Тавр, Антитавр, Армения жотасы, Кавказ, Альборц, Загрос, Хаджар, Хиндукуш, Памир, Қарақорым және Гималай таулары. Кейде жеке тау тізбектерінің қалыптасуын сипаттау үшін басқа атаулар қолданылады: мысалы, Карпаттар үшін Карпат оргенезі, Пинд үшін грек оргенезі, Алтай таулары үшін Алтай оргенезі немесе Гималай үшін Гималай оргенезі.
These mountains include (from west to east) the Atlas, the Rif, the Baetic Cordillera, the Cantabrian Mountains, the Pyrenees, the Alps, the Apennine Mountains, the Dinaric Alps, the Accursed Mountains (Albanides), the Pindus (Hellenides), the Carpathians, the Balkanides (the Balkan Mountains and Rila Rhodope massifs), the Pontic Mountains, the Taurus, the Antitaurus, the Armenian Highlands, the Caucasus, the Alborz, the Zagros, the Hajar, the Hindu Kush, the Pamir, the Karakoram, and the Himalayas. Sometimes other names occur to describe the formation of separate mountain ranges: for example Carpathian orogeny for the Carpathians, Hellenic orogeny for the Pindus, Altai orogeny for the Altai Mountains or the Himalayan orogeny for the Himalayas.
Альпілік оргенез және одан да алыс таулар
Альпілік орогенез сонымен қатар Оңтүстік Англиядағы және Солтүстік Франциядағы Уилд-Артуа антиклиналасы сияқты алыс және кіші геологиялық құрылымдардың пайда болуына әкелді, олардың қалдықтары Оңтүстік Англиядағы Солтүстік және Оңтүстік Даунс әктас тізбектерінде көрініс береді. Оның әсері ең айқын Уайт аралында байқалады, онда бор тобы мен оның үстіндегі эоцен қабаттары дерлік тік бұрылып, Алум шығанағы мен Уайтклифф шығанағындағы жартастарда және Лулворт шығанағына жақын Дорсет жағалауында көрінеді. Альпілік орогенезден туындаған кернеулер Судет тауларының кенозойлық көтерілуіне және палеоцен дәуірінде Швецияның оңтүстігіндегі Оландқа дейінгі тау жыныстарының жарылуына себеп болды.
The Alpine orogeny has also led to the formation of more distant and smaller geological features such as the Weald–Artois Anticline in Southern England and northern France, the remains of which can be seen in the chalk ridges of the North and South Downs in southern England. Its effects are particularly visible on the Isle of Wight, where the Chalk Group and overlying Eocene strata are folded to near vertical, as seen in exposures at Alum Bay and Whitecliff Bay, and on the Dorset coast near Lulworth Cove. Stresses arising from the Alpine orogeny caused the Cenozoic uplift of the Sudetes mountain range and possibly faulted rocks as far away as Öland in southern Sweden during the Paleocene.