Кіріспе
Сатирикалық комедиялық мюзикл Urinetown: The Musical – 2001 жылы тұңғыш рет көрсетілген, музыкасын Марк Холлман, ән сөздерін Холлман мен Грег Котис, ал либреттосын Котис жазған сатирикалық комедиялық мюзикл. Ол заң жүйесін, капитализмді, әлеуметтік жауапсыздықты, популизмді, бюрократияны, корпоративтік басқарудың нашарлығын және қалалық саясатты сатиралайды. Сондай-ақ, бұл шоу «The Threepenny Opera», «The Cradle Will Rock» және «Les Misérables» сияқты мюзиклдерді пародиалайды, сонымен қатар Бродвей мюзиклінің өзін жанр ретінде көрінеді.
Urinetown: The Musical is a satirical comedy musical that premiered in 2001, with music by Mark Hollmann, lyrics by Hollmann and Greg Kotis, and book by Kotis. It satirizes the legal system, capitalism, social irresponsibility, populism, bureaucracy, corporate mismanagement, and municipal politics. The show also parodies musicals such as The Threepenny Opera, The Cradle Will Rock and Les Misérables, and the Broadway musical itself as a form.
Өндірістер
Urinetown Нью-Йорк халықаралық фриндж фестивалінде дебют жасады, содан кейін 2001 жылдың 6 мамырынан 25 маусымына дейін Американдық актерлер театрында Бродвейден тыс қойылды. Мюзикл Бродвейде Генри Миллер театрында 2001 жылдың 20 қыркүйегінен 2004 жылдың 18 қаңтарына дейін 25 алдын ала көрсетілім және 965 қойылыммен ашылды. Ол 10 «Тони» сыйлығына ұсынылып, үш жүлде жеңіп алды. Режиссері – Джон Рандо, музыкасы мен әнін Марк Холлман, кітабы мен әнін Грег Котис, хореографиясын Джон Каррафа жазды. Бастапқы актерлік құрамында Хантер Фостер (Бобби Стронг рөлінде, кейін Том Каванагпен ауыстырылды), Джефф Маккарти (Офицер Локсток рөлінде), Нэнси Опел (Пенелопа Пеннивайз рөлінде), Джон Каллум (Колдуэлл Б. Кладвелл рөлінде), Дженифер Лора Томпсон (Хоуп Кладвелл рөлінде), Спенсер Кейден (Кішкентай Салли рөлінде), Джон Дейл (Сенатор Фипп рөлінде) және Кен Дженнингс (Ескі Стронг/Гарт Блэйдс Гарри рөлінде) болды. Басты актерлік құрамның өзгеруіне Джеймс Барбор (Офицер Локсток), Кароли Кармелло және Виктория Кларк (Пенелопа Пеннивайз), Чарльз Шонесси (Колдуэлл Б. Клэдуэлл) және Эми Спенджер (Хоуп Клэдуэлл) кірді. Кристиан Нолл мен Том Хьюиттің қатысуымен ұлттық тур 2003 жылдың 13 маусымында Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында басталды. 2006 жылдың наурыз айында Чикагодағы Меркурий театрында қойылымдар басталды, 2006 жылдың мамырында жабылды, содан кейін 2007 жылы Сент-Луистегі New Line театрында қойылымдар өтті. Офицер Локсток және Кішкентай Салли кейіпкерлері Бродвей Карс/Эквити Файтс СПИД-ке қарсы күрес жылдық «Жылдың цигандары» қайырымдылық концертінде жыл сайынғы дәстүрге айналды, онда Дженифер Коди мен Дон Ричард (екеуі де бастапқы актерлік құрамдағы рөлдерді орындауға дайындалған) осы кейіпкерлерді сомдап, қазіргі Бродвей шоуларын пародизациялайтын қысқа комедиялық этюд ойнайды. Австралиялық постановканы Симон Филлипс режиссерлік етті, ол Мельбурн театр компаниясы үшін 2004 жылдың сәуір-мамыр айларында Плейхауста қойылды. Орындаушылар қатарында Кейн Александр (Бобби Стронг), Шейн Борн (Офицер Локсток), Лиза МакКун (Хоуп Кладвелл), Ронда Бёрчмор (Пенелопа Пеннивайз) және Джерри Коннолли (Калдуэлл Б. Кладвелл) болды. 2006 жылдың маусым-шілде айларында Сидней театрында Сидней театр компаниясы үшін Сиднейге көшірілді. Сидней маусымында Мельбурннан негізгі актерлік құрам сақталды, Бобби рөлін Дэвид Кэмпбелл орындады. Ұлыбританияда Джейми Ллойд режиссерлік еткен премьерасы 2014 жылдың сәуірінде Лондонның Сент-Джеймс театрында ашылды, 2014 жылдың қыркүйегінде Аполлон театрына ауыстырылды және 2015 жылдың 3 қаңтарында аяқталды. 2015 жылы шоу Бразилияның Сан-Паулу қаласында, Театро до Нуклео Экспериментальде қойылды. 2019 жылы Сингапурда Pangdemonium Theatre Company қойған Urinetown ашылды. 2023 жылы Түркияның Urinetown қойылымы Zorlu Performance Arts Center-де ашылды және әлі де көрсетілімдер жалғасуда.
Тарих
Грег Котис Еуропаға саяхат жасап жүргенде "Уринатаун" идеясын ойлап тапқан. Аз қаржымен саяхаттайтын студент болған ол, ақылы дәретханаға кездесіп, одан кейін жазуға кірісіп, Бродвейге қарай Марк Холлманмен бірге жолға шықты. Алғашқыда ешбір өндіріс компаниясы мюзиклге құқық беруге қызығушылық танытпады, бірақ ақыры Чикагодағы эксперименталды театр тобы "Neo Futurists" 1999–2000 маусымда "Уринатаунды" қоюға келісті. Котис, оның әйелі және бастапқы актер құрамының мүшесі Спенсер Кейден осы топқа қатысты. "Neo Futurists" тобымен жасалған жоспарлар кейіннен орындалмады, сондықтан Джон Клэнси, "New York Fringe Festival" фестивалінің өкілі, осы қойылымды фестивальге қабылдады. Котис пен Холлманның досы, драматург Дэвид Оберн қойылымды көруге келіп, дереу "The Araca Group" өндіріс компаниясына қоңырау шалды. Компания мюзиклге құқық алып, ол "American Theatre for Actors" театрында Бродвейден тыс қойылым ретінде ашылды, ал 2001 жылдың қыркүйегінде Бродвейге көшті. Бастапқыда 13 қыркүйекте ашылуы жоспарланған қойылымда, 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін, мазасыздық тудыруы мүмкін бірнеше сілтемелер болды. Ақырында, сценарийден бір ғана шумақ алынып тасталды, және қойылым 2001 жылдың 20 қыркүйегінде басталды.
Бірінші акт
Полиция қызметкері Локсток көрермендерді шаттандырып қарсы алады, оған көшедегі кішкентай Сәли көмектеседі. Олардың айтуынша, жиырма жылдық құрғақшылық қатты су тапшылығын тудырған, жеке дәретханалар туралы ойлаудың өзі мүмкін емес. Барлық дәретханалық іс-әрекеттер "Урин Гуд Компани" (немесе UGC) деп аталатын мегакорпорация бақылап отырған қоғамдық дәретханаларда жүзеге асырылады. Су тұтынуын бақылау үшін адамдар жайлылықтарды пайдалану үшін төлем жасауға мәжбүр ("Тым көп түсіндіру"). Суды пайдалану үшін төлеуді қамтамасыз ететін қатаң заңдар бар, егер заң бұзылса, кінәлі адам "Уритаун" деп аталатын жерге жіберіледі, ол жерден ешқашан қайта оралмайды. Қиын жағдайдағы халық қаланың ең кедей, ең лас дәретханасы – No9 қоғамдық орында кезекте тұрады. Оны қатал, авторитарлық Пенелопа Пеннивайз және оның көмекшісі, жас, әдемі Бобби Стронг басқарады. Боббидің әкесі, Джозеф "Қарлы" Стронг, күнделікті дәретханаға кіруге төлей алмай, Пеннивайзден "бір рет қана" босатуды сұрайды. Қарлы Стронгтың өтініші қабылданбағаннан кейін ("Бассудың құқығы бар"), ол көшеге зәр тастайды, ал офицерлер Локсток пен Баррел оны дереу тұтқындап, Уринатаунға алып кетеді ("Бассудың құқығы бар (қайталау)"). Сол күні, "Урин Гуд Компани" корпоративтік кеңсесінде бас директор Колдуэлл Б. Клодвелл сенатор Фипппен, Клодвеллдің ықпалындағы саясаткермен, жаңа бағаны көтеру туралы талқылайды. Осы сәтте Клодвеллдің әдемі қызы Хоуп Клодвелл UGC-нің жаңа факс/көшірме операторы ретінде келеді. Таныстыру ретінде UGC қызметкерлері өздерінің көшбасшысын ("Мырза Кладвелл") мақтайтын ән орындайды. Офицерлер Локсток пен Баррел Уринатаунға сапардың және оның барлығын, тіпті ең қаталдарын да, айқайға дейін жеткізетінін талқылайды ("Полиция әні"). Хоуп кіріп келіп, Бобби Стронгпен кездеседі. Әкесінің тұтқындалуына қатты ренжіген Бобби, бірдеңе істей алатынын ойлап, Хоупқа жүрегінің суық немесе бос сезілгенін айтады. Хоуп Боббиге жалғыз жауап – жүрегінің айтқанын орындау екенін айтады. Екеуі де адамдар бақытты болып, тегін зәр тастай алатын жаңа әлемді қалайтынын түсінеді. Олардың сенімдері біріктіріп, олар ғашық болады ("Жүрегіңнің соңынан ер"). Кішкентай Сәли офицер Локстоктан Уринатаун қалай екенін сұрайды, бірақ Локсток оның күші құпиясында жатыр дейді және ол "Уринатаун жоқ, біз тек адамдарды өлтіреміз" деп ашық айта алмайды, ал шындық 2-ші актіде ашылатынын, "барлығы ән салып, сондай-ақ басқа да нәрселермен" айтады. Келесі күні Клэдуэллдің көмекшісі, мырза Маккуин, дәретханаларға жаңа бағаны жариялайды. Бобби заңның дұрыс емес екеніне көз жеткізеді. Пэннивайз ханымның наразылығына қарамастан, ол тегін зәр тастау үшін көтеріліс бастайды ("Аспанға қара"). Пеннивайз UGC кеңсесіне жүгіріп барып, Клэдуэллге революция туралы хабарлайды. Екеуі де бір-біріне ұзақ, мағыналы көздермен қарайды, бірақ олар қазіргі жағдаймен үзіледі. Клэдуэлл көтерілісті басуға ант береді, Хоупты қорқытады, содан кейін Хоупқа қоянды өлтіруді қамтитын бірқатар күрделі метафоралар арқылы олардың артықшылығы мен жауапкершілігі кедейлерді басу екенін айтады ("Қоян болма"). Клэдуэлл, Маккуин, Фипп, Пеннивайз, Локсток және Баррел көтерілісті басу үшін 9-шы орынға келеді. Хоуптың Клэдуэллдің қызы екенін білген Бобби тұзақтан шығудың жалғыз жолы Хоупты Клэдуэллге қарсы пайдалану үшін оны ұрлау екенін түсінеді. Көтерілісшілер Хоупты тұтқын ретінде алып қашады. Полиция оларды қуалайды, бірақ баяу хореография полицияға оларды ұстауға мүмкіндік бермейді. Локсток кедейлерді ұстауға ант береді, сонымен қатар көрермендерге үзіліс уақытын ("I акт финалы") ләззат алуға шақырады.
ІІ акт
Локсток баршаны қарсы алады, жағдайды тыңдаушыларға жеткізеді және бүлікші кедейлердің бір жерде, "Құпия жасырын" деп жазылған үлкен табельге ишара жасап, жасырынып отырғанын айтады. Табель шұңғырға алып барады, онда бүлікшілер Үмітті кепілге алады. Бүлікшілер Уринатаунның не екенін білгісі келеді, ал екеуі, Кішкентай Беки Екі Жұп және Ыстық Блейдс Гарри, өз теорияларын түсіндіреді. Клэдуэлл Локстокқа бүлікшілерді жақсылап іздеуді бұйырады, Хоуп табылмайынша барлығын Уринатаунға жіберемін деп қорқытады. Бобби мен анасы Жозефина басқа көмекші күзетшілерге хабарламалар таратады, олардың қосылуын үміттенеді. Боббидің ойынша, Уринатаун – кедейлерді қорқыту үшін ойлап тапқан жалған. Локсток Кішкентай Саллиді ұстайды, бірақ оның Уринатаун туралы қатері әсер етпейді, себебі оның айтуынша, олар қазірдің өзінде онда, ол "жер емес, метафизикалық орын" және Локсток та сонда. Ол Локсток "метафизикалық" дегеннің мағынасын сұрамай тұрып қашып кетеді. ("Уринатаун деген не?") Бобби, Жозефина және Кішкентай Салли тұтқындалғанына сенген бүлікшілер, әсіресе Ыстық Блейдс Гарри мен Кішкентай Беки Екі Жұп, Клэдуэллден кек алудың ең жақсы жолы – Үмітті өлтіру ("Оны жоқ қылу") деп шешеді. Олар оны өлтіруге дайын болғанда Бобби кіріп, бүлікшілерге олардың мақсаты тек кек алу емес екенін еске салады. Ол елдің барлық халқын бостандыққа шығаруға уәде бергенін айтады. Бүлікшілердің бірі Боббиге оның айтқан жалғыз сөзінің "Қашыңдар, барлығың, өмірің үшін қашыңдар!" екенін еске салады. Бобби түсіндіреді, соғыс қызуында азаттық туралы айғай "Қашыңдар, азаттық, қашыңдар!" сияқты естіледі. Жан-жақты қолдаумен кедейлер Боббидің айналасына жиналады, бірақ оның күшті күрес ондаған жылдарға созылуы мүмкін деген сөзіне қарсы шығады. Сол сәтте Пеннивайз құпия жасырын жерге кіріп, Боббиге Клэдуэллдің оны UGC штаб-пәтеріне шақырғанын айтады. Бобби барады, бірақ шыдамсыз бүлікшілер оған егер оған бірдеңе болса, Үміт өлтірілетінін еске түсіргеннен кейін ғана. Пеннивайз егер бүлікшілер Хоупқа зиян келтірсе, Боббиді Уринатаунға жібереді деп ант етеді. Бобби Хоуппен қоштасып, кешірім сұрайды және оған олардың не үшін күресіп жатқанын ойлауын айтады ("Жүрегіңе ілесің (қайталау)"). UGC штаб-пәтерінде Боббиге ақшаға толы чемодан және бүлікшілерге толық рақымшылық ұсынылады, егер Хоуп қайтарылса және халық жаңа тарифтерге келіссе. Бобби бас тартады және халыққа еркін кіруді талап етеді. Клэдуэлл полицияға Боббиді Уринатаунға эскорттап әкеуді бұйырады, тіпті егер бүлікші кедейлер Хоупты өлтірсе де. Пеннивайз Клэдуэллдің зұлымдығына таңғалады. Клэдуэлл оны да тұтқындайды. Ол, Хоуп және Фипп Клэдуэллдің жоспарларына түскеніне өкінеді. Осы арада Бобби UGC ғимаратының шатырына шығады және шындықты біледі: Уринатаун – өлім. Ол жүрегіне құлақ салғаны үшін өкінеді. Локсток пен Баррел оны ғимараттан лақтырады ("Неліктен мен сол кісіні тыңдадым?"), оны өлтіреді. Кішкентай Салли Боббидің соңғы сөздерін естіп, шок күйінде жасырынған жеріне қайта оралады. Боббидің рухы Кішкентай Саллимен бірге Хоупқа бағытталған соңғы сөздерін айтады ("Мен оны жақсы көретінімді айт"). Оның соңғы сөздері бүлікшілерді "олар дұрыс деп білетін нәрсе үшін күресуге" және "уақыт әрқашан қазір" деп шақырады. Бүлікшілер Хоупты кек алу үшін өлтіруге дайын болғанда, Пеннивайз кіріп, оның орнына өзін ұсынады, өзін Хоуптың анасы деп жариялайды. Кедейлер күтпеген оқиғадан қатты таңғалып, кері қайтады. Хоуп бүлікшілерді өзіне басшылық етуге көндіреді, ол, Пенни және кедейлер UGC кеңсесіне қарай жүріп өтеді. Жолда олар офицер Баррелді (ол офицер Локстокқа өзінің сүйіспеншілігін білдірген), сенатор Фиппті және миссис Миллениумды ("Біз кешірімді емеспіз") өлтіреді. Хоуп әкесіне әлі тірі екенін айтады. Клэдуэлл қуаныштан қалмай, қалған кедейлер өздерін танытады. Хоуп оған оның террорлық билігі аяқталғанын және ол "Боббиді жіберген жерге және оның қылмыстық ақыларын төлей алмағандардың барлығына жіберілетінін" айтады. Клэдуэлл халықтан өзінің ертеңгі күнді көрудің жалғыз мүмкіндігі екенін айтып, жалбарынады. Ол пен Пеннивайз өткен романсаларын еске алғаннан кейін ("Біз кешірімді емеспіз (қайталау)"), оны шатырға алып барады, ол ештеңеге өкінбейді деп айқайлайды және қаншалықты қатыгез болса да, ол "көшедегі несепті және суды жерге тастады" деп айқайлайды, содан кейін оны лақтырады. Қала соңында бейбітшілікке ие болғаннан кейін, қорқыныш дәуірі аяқталады және халық жарқын болашаққа үміттенеді. Urine Good Company "Бобби Стронг есімді әжетханалық басқармасы" деп қайта аталды және халық енді "қашан қаласа, қанша қаласа, қанша уақытқа қаласа және кіммен қаласа солай істеуге" рұқсат етіледі ("Мен өзенді көремін"). Алайда, қаланың жаңадан табылған несептік бақыты ұзаққа соқпайды, өйткені оның шектеулі су қоры тез жоғалады. Локсток тыңдаушыларға UGC ережелері қаншалықты қатал болса да, олар халықты шектеулі су қорын ысырап етуден сақтағанын айтады, енді халықтың көп бөлігі сушылықтан өледі. Хоуптың су қорын азайту әрекеттері үшін халықтың қолынан қаза тапқаны және "әкесіне қосылғаны" айтылады, бірақ қалған қала тұрғындары одан әрі күреседі, "Бұл [қала] Уринатаун! Әрқашан Уринатаун болды!" деп жариялайды. Мюзиклдің соңғы сөздері "Малтусқа салам!"
Қалқыма
Ескерту: Төменде мюзиклдің барлық ресми ірі қойылымдарының басты актерлері көрсетілген. Роль Офф-Бродвей Бродвей Ұлттық тур Лондон премьерасы Вест-Энд Түрік актерлері Бобби СтронгХантер ФостерЧарли ПоллокРичард ФлешманМэтью Сидон ЯнгМехмет Кахья Айкач Колдуэлл Б. КладвеллДжон КаллумРон ХолгейтСимон Пэйсли ДейСеттар Таныоғен Хоуп КладвеллДженнифер Лора ТомпсонХристианна НоллРосанна ХайландКерен Гүндоғду Пеннелопа ПеннивайзНэнси ОпельБет МакВейДженна Рассел Канан ЭргудерЛиттл СаллиСпенсер КейденМеган СтрэнджКарис ДжекГизем Эрдэм Локсток офицеріДжефф МаккартиТом ХьюиттДжонатан СлингерДорук Шенгүн Баррел офицеріДэниел МаркусРичард РуисАдам ПирсНатан АмзиЕфе Унал Мистер МакКуинДэвид БичДжейми ЛаВердиерМарк ЭллиоттАднан Йигит Сенатор ФиппДжон ДейлДеннис КеллиМарк МедоузТанер Тунчай Олд Мэн Стронг / Хот Блейдс ГарриКен ДженнингсДжим КортиКори ИнглишТанер Тунчай