Кіріспе

1494 жылғы Себастьян Бранттың аллегориясы

«Ақымақтардың кемесі» (қазіргі неміс тілінде: Das Narrenschiff, латын тілінде: Stultifera Navis, бастапқы ортағасырлық неміс тіліндегі атауы: Daß Narrenschyff ad Narragoniam) – 1494 жылы Швейцарияның Базель қаласында гуманист және теолог Себастьян Брант жариялаған неміс тіліндегі әлеуметтік сатиралық аллегория. Бұл «ақымақтардың кемесі» тақырыбындағы ең белгілі туынды және көптеген аудармаларда таратылған.

Шолу

"Ақымақтардың кемесі" 1494 жылы Швейцарияның Базель қаласында Себастьян Брант жариялаған. Оны Иоганн Берган фон Ольпе үшін Михаэль Фуртер басып шығарған. Кітапта кіріспе, 112 қысқа сатира және эпилог бар, барлығы ағаш кескілерімен суреттелген. Брант сол кезде кең таралған «Ақымақтардың кемесі» тропын пайдаланады, ол өз заманының кемшіліктері мен жамандықтарын аяусыз сынға алады. Ол қарапайым және қабақ адамдардың қамқоршысы деп санайтын қасиетті Гробианды ойлап тапты. Ақымақтық тұжырымы Реформацияға дейінгі кезеңде сынды заңды ету үшін жиі қолданылатын тәсіл болды, Эразмның «Ақымақты мақтау» және Мартин Лютердің «Христиандық дворяндарға арналған үндеу» еңбегінде де қолданылған. Сарайдағы ақымақтарға көбінесе қалағандарын айтуға рұқсат етілді; Брант өзінің шығармасын ақымақтың дауысымен жазып, шіркеуді сынауын заңдыландыра алды. Спонхайм аббаты Иоганн Тритемий Бранттың таңдаған атауына наразылық білдіріп, кітапты «Дивина Сатира» деп атауды ұсынды. Ол осы туындыны Данте Алигиеридің «Құдайлық комедиясымен» салыстырды, олар екеуі де жергілікті тілдерде қолданылған. Кітап 1497 жылы Пьер Ривьердің француз тіліне, 1498 жылы Жан Друйннің француз тіліне, ал 1509 жылы Александр Барклай мен Генри Уотсонның ағылшын тіліне аударылған. 103 ағаш кескінің үштен екісі жас Альбрехт Дюрерге жатқызылады, ал қалған ағаш кескілерін «Хайнц Нар Мейстер», «Гнад Хера Мейстер» және тағы екі аты белгісіз суретші жасаған. Иероним Боштің аллегориялық картинасы «Ақымақтардың кемесі» (Бош 1490-1500 жылдар аралығында салған деп саналатын триптихтің фрагменті) кітаптың бетке жазылған суретінен әсерленген болуы мүмкін. Бұл картина Париждегі Лувр мұражайында қойылған.

Қазіргі заманғы түсіндірмелері

XX ғасырдың кейбір суретшілері, Арт Хейзелвуд, Иштван Орош, Ричард Раппапорт, Брайан Уильямс сияқты, "Ақымақтардың кемесі" (Das Narrenschiff) негізінде суреттер жасады немесе осы еңбектің қазіргі заманғы басылымдарына иллюстрациялар салды.