Кіріспе
Сақтандыру шартында сақтандыру полисі – сақтандырушы мен сақтандырылғанның арасындағы шарт (әдетте стандартты түрі), ол сақтандырушының заң бойынша төлеуге міндетті талаптарды анықтайды. Премиум деп аталатын бастапқы төлемнің орнына, сақтандырушы полис шарттарында қамтылған тәуекелдерден туындаған залапты өтеуге уәде береді. Сақтандыру шарттары нақты қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін жасалғандықтан, көптеген басқа шарттарда кездеспейтін көптеген ерекшеліктері бар. Сақтандыру полистері стандартты нысандар болғандықтан, олар сақтандыру полистерінің түрлі-түрлерінде ұқсас стандартты тілді қамтиды. Сақтандыру полисі әдетте біртұтас шарт болып табылады, яғни ол сақтандырылған мен сақтандырушы арасындағы келісімге қатысты барлық құжаттарды қамтиды. Алайда, кейбір жағдайларда, соңғы келісімнен кейін жіберілген хаттар сияқты қосымша жазбалар сақтандыру полисін біртұтас емес шартқа айналдыруы мүмкін. Оқулықта сондай-ақ полиске кіретін барлық құжаттарды атау қажет екені айтылған. Сақтандыру шарттары, әдетте, қосылу шарты ретінде қарастырылады, себебі сақтандырушы шартты жасайды және сақтандырылғанның оған маңызды өзгерістер енгізу мүмкіндігі шектеулі немесе жоқ. Бұл сақтандырушының шарттың кез келген ережесінде түсініксіздік болған жағдайда жауапкершілікті мойндауымен түсіндіріледі. Сақтандыру полистері сақтандырылғанға шарттың көшірмесін көрсетпестен сатылады. Калифорния, Вайоминг және Пенсильвания сияқты бірнеше юрисдикцияларда сақтандырылған шарттағы анық және айқын талаптармен байланысты, тіпті егер дәлелдер сақтандырылған оларды оқымаған немесе түсінбегенін көрсетсе де. Сақтандыру шарттары алеаторлық болып табылады, себебі сақтандырылған мен сақтандырушының арасындағы сомалар тең емес және болашақтағы белгісіз оқиғаларға байланысты. Керісінше, сақтандыруға жатпайтын әдеттегі шарттар коммутативті болып табылады, себебі тараптар алмасатын сомалардың (немесе құндылықтардың) шамамен тең болуы көзделеді. Сақтандыру шарттары ең жоғары адалдық принципіне (uberrima fides) бағынады, ол шарттың екі тарапынан да адалдықпен әрекет етуді талап етеді және сақтандырылғанға қамтылатын тәуекелге қатысты барлық маңызды фактілерді ашу міндетін жүктейді. Бұл көптеген басқа шарттарды қамтитын құқықтық доктринамен қарама-қайшы келеді – caveat emptor (сатып алушы сақ болсын). АҚШ-та сақтандырылған сақтандырушыны жаман ниетпен әрекет еткені үшін азаматтық сотқа шағымдануға құқылы.
In insurance, the insurance policy is a contract (generally a standard form contract) between the insurer and the policyholder, which determines the claims which the insurer is legally required to pay. In exchange for an initial payment, known as the premium, the insurer promises to pay for loss caused by perils covered under the policy language. Insurance contracts are designed to meet specific needs and thus have many features not found in many other types of contracts. Since insurance policies are standard forms, they feature boilerplate language which is similar across a wide variety of different types of insurance policies. The insurance policy is generally an integrated contract, meaning that it includes all forms associated with the agreement between the insured and insurer. In some cases, however, supplementary writings such as letters sent after the final agreement can make the insurance policy a non integrated contract. The textbook also states that the policy must refer to all papers which are part of the policy. Insurance contracts are generally considered contracts of adhesion because the insurer draws up the contract and the insured has little or no ability to make material changes to it. This is interpreted to mean that the insurer bears the burden if there is any ambiguity in any terms of the contract. Insurance policies are sold without the policyholder even seeing a copy of the contract. In several jurisdictions, including California, Wyoming, and Pennsylvania, the insured is bound by clear and conspicuous terms in the contract even if the evidence suggests that the insured did not read or understand them. Insurance contracts are aleatory in that the amounts exchanged by the insured and insurer are unequal and depend upon uncertain future events. In contrast, ordinary non insurance contracts are commutative in that the amounts (or values) exchanged are usually intended by the parties to be roughly equal. Insurance contracts are governed by the principle of utmost good faith (uberrima fides), which requires both parties of the insurance contract to deal in good faith and in particular, imparts on the insured a duty to disclose all material facts that relate to the risk to be covered. This contrasts with the legal doctrine that covers most other types of contracts, caveat emptor (let the buyer beware). In the United States, the insured can sue an insurer in tort for acting in bad faith.
Құрылымы
Сақтандыру шарты дәстүрлі түрде әрбір жеке тәуекел түріне негізделіп жасалатын (мұнда тәуекелдер өте тар шеңберде анықталатын), және әрқайсысы үшін жеке сыйақы есептеліп, алынатын. Полисте нақты сипатталған немесе "тізімделген" жеке тәуекелдер ғана қамтылатын; сондықтан, бұл полистер қазір "жеке" немесе "тізімдік" полистер деп аталады. "Аталған қауіптер" немесе "нақты қауіптер" бойынша сақтандыру жүйесі Екінші өнеркәсіптік революция кезеңінде тиімсіздігін көрсетті, себебі әдеттегі ірі конгломераттың сақтандыруға алынуға тиіс ондаған түрлі тәуекелдері болуы мүмкін. Мысалы, 1926 жылы сақтандыру саласының өкілі нан зауыты келесі тәуекелдердің әрқайсысы үшін жеке полис сатып алуға мәжбүр болғанын атап өтті: өндіріс процесі, лифттер, жұмысшылар тобы, өнімге жауапкершілік, шарттық жауапкершілік (зауытты жақын жердегі теміржолға қосатын жеке теміржол учаскесі үшін), ғимараттағы жауапкершілік (сауда дүкені үшін) және меншік иесінің қорғау жауапкершілігі (ғимаратқа өзгерістер енгізу үшін жалданылған мердігерлердің немқұрайлылығы үшін). 1941 жылы сақтандыру саласы қазіргі жүйеге көшуді бастады, онда қамтылған тәуекелдер бастапқыда жалпы полис нысанындағы "барлық тәуекел" немесе "барлық сомалар" сақтандыру шартында кеңінен анықталады (мысалы, "Біз сақтандырылғанның заң бойынша төлеуге міндетті барлық зиянды өтеу сомаларын төлейміз"), содан кейін кейінірек қосылатын алып тастау шарттарымен шектеледі (мысалы, "Бұл сақтандыру қолданылмайды"). Егер сақтандырылған стандартты нысанда алып тастау арқылы алынған тәуекелге сақтандыруды қаласа, онда сақтандырылған алып тастауды күштен шығаратын полиске қосымша енгізу үшін қосымша сыйақы төлеуге мүмкіндігі бар. Сақтандырушылар кейбір жағдайларда сақтандыру шарттарының, талаптарының, алып тастаулардың және алып тастауларға ерекшеліктердің күрделі қабаттасуына байланысты сынға ұшырады. Қазіргі заманғы "аяқталған өнімдерге қатысты тәуекел" ережесінің бірінші нұсқасын түсіндірген бір сот ісінде Калифорния Жоғарғы Соты шағымданады:
Сақтандыру шартының бөліктері
Декларациялар Сақтандырылғанды, оның мекенжайын, сақтандыру компаниясын, қандай тәуекелдер мен мүлікті, полистің лиміттерін (сақтандырылған сома), қолданылатын кез келген шегерімдерді, полис нөмірін, полис мерзімін және сыйлықақы мөлшерін анықтайды. Бұл әдетте сақтандырушының өтініші негізінде толтырылатын және полистің алғашқы бірнеше бетіне қоса тіркелетін нысан түрінде ұсынылады. Анықтамалар Полистің қалған бөлігінде қолданылатын маңызды терминдерді анықтайды. Сақтандыру шарты Қамтылған тәуекелдерді, қабылданған тәуекелдерді немесе сақтандырудың сипатын сипаттайды. Осы жерде сақтандыру компаниясы сақтандырылғанға өтеу төлеу бойынша бірін немесе бірнеше нақты уәде береді. Сақтандыру шартынан алып тастаулар Полисте қамтылмаған нақты себептерге байланысты туындайтын мүлікті, тәуекелдерді, қауіп-қатерлерді немесе шығындарды сипаттау арқылы сақтандыру шартынан алып тастайды. Полис нысаны Анықтамалар, сақтандыру шарты, алып тастаулар және шарттар әдетте бірыңғай интеграцияланған құжатқа біріктіріледі, ол полис нысаны деп аталады. Қосымша шарттар Заңгер еместерге полисті оқуды қиындатуы мүмкін; олар бір немесе бірнеше жамылғы нысандарындағы баптарды қайта қарауы, кеңейтуі немесе жоюы, тіпті бір-бірін өзгерте алады. Заңгер емес андеррайтерлерге мәтін өңдеушілермен тікелей полис нысандарын қайта жазуға рұқсат беру өте қауіпті болғандықтан, сақтандырушылар андеррайтерлерге оларды әртүрлі стандартты өзгерістер үшін заңгердің алдын ала мақұлдаған қосымша шарттарды тіркеу арқылы өзгертуді тапсырады. Жолаушылар Полистің түзету шарттарын жеткізу үшін қолданылады және осылайша түзету полистің бөлігіне айналады. Жолаушылар мерзімі мен нөмірі сақтандырушы мен сақтанушыға қамтамасыз ету шарттарын және жәрдемақы деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Топтық медициналық жоспарларға қатысты жиі кездесетін жолаушылар атауларды өзгертуді, қызметкерлердің білікті санатын өзгертуді, жәрдемақы деңгейін өзгертуді немесе Денсаулық сақтау ұйымы (HMO) немесе Артықшылықты қызметкерлер ұйымы (PPO) сияқты басқарылатын күтім жүйесін қосуды қамтиды. Жакеттер Бұл терминнің бірнеше ерекше және шатастыратын мағыналары бар. Жалпы алғанда, ол жеткізілім кезінде барлық полистермен бірге келетін стандартты ережелердің жиынтығын білдіреді. Кейбір сақтандырушылар стандартты құжаттар жиынтығын "жакет" деп атайды. Кейбір сақтандырушылар оны полис нысандарына қосады, сондықтан жакетке кірмейтін полистің бөліктері - декларациялар, қосымша шарттар және жолаушылар. Басқа сақтандырушылар "жакет" терминін оның әдеттегі мағынасына жақын қолданады: полис жеткізілетін қалтасы бар конверт немесе презентациялық папка немесе полис нысандары тіркелген немесе полистің үстіне тіркелген мұқаба парағы. Стандартты ережелер содан кейін жакеттің өзінде басылады.
Өнеркәсіптік стандартты нысандар
Америка Құрама Штаттарында мүлік және жазатайым оқиғаларды сақтандыру компаниялары әдетте сақтандыру қызметтері бюросы және Америка сақтандыру қызметтері қауымдастығы сияқты кеңесші ұйымдар жасаған стандартты сақтандыру полистерінде ұқсас, тіпті бірдей тіл қолданады. Бұл сақтандырушылардың нормативтік жүктемесін азайтады, себебі полис нысандары штаттардан бекітілуі керек; сонымен қатар, тұтынушыларға полистерді салыстыруға мүмкіндік береді, бірақ бұл тұтынушы таңдауының шектелуіне әкелуі мүмкін. Дегенмен, соңғы жылдары сақтандыру компаниялары стандартты нысандарды өздеріне қарай өзгертуге көбірек бейімделді немесе стандартты нысандарға жаңа өзгерістерді қабылдаудан бас тартты. Мысалы, үйді сақтандыру полистерін қарау барысында түрлі шарттарда маңызды айырмашылықтар анықталды. Директорлар мен қызметкерлердің жауапкершілігі және жеке қорғау сияқты кейбір салалардағы салалық стандарттау деңгейі төмен.
Қолжазба саясаты мен мақұлдауы
Сақтандыру полисінің көпшілігі үшін, сақтанушының қажеттіліктеріне қарай арнайы жазылған жалғыз бет – декларациялар беті болып табылады. Қалған беттер стандартты нысандар болып табылады және қажет болған жағдайда декларацияларда анықталған шарттарға сілтеме жасайды. Дегенмен, сақтандырудың кейбір түрлері, мысалы, медиа сақтандыру, қолмен жазылған полистер түрінде жасалады, яғни бастапқыдан толығымен арнайы жазылады немесе стандартты және стандартты емес нысандардың қосындысынан құрастырылады. Осыған ұқсас, стандартты нысандарда жазылмаған немесе сақтанушының ерекше жағдайларына сәйкес тілмен жазылған полис қосымшалары қолмен жазылған қосымшалар деп аталады.