Аустро-Мажар үкімдігі кезіндегі Босния және Герцеговинадағы «Жас Босния» қозғалысы
Young Bosnia
Жас Босния қозғалысы: Аустро-Мажар билігіндегі Босния мен Герцеговинадағы серб, мусульман және хорват студенттерінен құралған революциялық ұйым. Югославия және Пана Серб идеяларын қолдады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Босния мен Герцеговинадағы Австрия-Венгрия үкімшілігі кезіндегі революциялық қозғалыс.
Revolutionary movement during Austro Hungarian rule in Bosnia and Herzegovina
Жас Босния (серб. Млада Босна / Mlada Bosna) – Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Босния мен Герцеговина кондоминиумында, Австрия-Венгрияда қызмет еткен сепаратистік және революциялық қозғалыс. Оның мүшелері көбінесе жас ер адамдар, студенттер еді, негізінен сербтер, бірақ босниялық мұсылмандар мен хорваттар да кірді. Топ мүшелері арасында екі маңызды идеология таралды: югославизм (Югославияға бірігу) және пансербизм (Сербияға бірігу). Философиялық тұрғыдан алғанда, Жас Босния неміс романтизмі, анархизм, орыс революциялық социализмі, Федор Достоевский, Фридрих Ницше және Косово шайқасы сияқты әртүрлі идеялар, қозғалыстар, теоретиктер мен оқиғалардан шабыт алды.
Young Bosnia (Serbian: Млада Босна /Mlada Bosna) was a separatist and revolutionary movement active in the Condominium of Bosnia and Herzegovina, Austria Hungary before World War I. Its members were predominantly young male students, primarily Serbs, but it also included Bosnian Muslims and Croats. There were two key ideologies promoted amongst the members of the group—the Yugoslavist (unification into a Yugoslavia) and the Pan Serb (unification into Serbia). Philosophically, Young Bosnia was inspired by a variety of ideas, movements, theorists, and events, such as German romanticism, anarchism, Russian revolutionary socialism, Fyodor Dostoevsky, Friedrich Nietzsche, and the Battle of Kosovo.
Өмірбаян
Сербияда 1903 жылы сербия әскері Обренович әулетін құлатудан кейін 20 ғасырда билікке шыққан халықтық Караджорджевич әулетінің көтерілуі, сербтер мен оңтүстік славяндардың Белград жетекшілігіндегі мемлекетке бірігуін қолдауға ықпал етті. Босниядағы революциялық югославизмді қолдау 1911 жылы Серб-хорват прогрестік ұйымының күшеюімен бірге өсті, және сербтерден, хорваттардан, сондай-ақ кейбір босниялық мұсылмандардан қолдау тапты. 1908 жылы Боснияның Австро-Мажарстанға қосылуынан кейін "Жас Босния" үйірмесі құрылды, оған көрші Сербияның айқын ықпалы болды. "Жас Боснияның" идеологы және саяси күрес құралы ретінде тирандыққа шақырушы Владимир Гачинович болды. Дедижерге жазған хатында Герцеговинадан шыққан революционерлердің бірі (Божидар Зечевич), "Жас Босния" деген атты алғаш рет 1907 жылы Петар Кочичтің "Отан" журналында айтқанын мәлімдеді; кейбір деректер бойынша Зечевич жарияланған жылға қатысты жаңылысқан. 1911 жылы Гачинович "Prosvjeta" баспасынан шыққан "Алманахта" "Жас Босния" деген мақала жариялады. Петар Кочичтің Серб Ұлттық Ұйымының "Жас Босниямен" байланысы болды. Ұйым мүшелерінің көп бөлігі мектеп оқушылары болды, олардың арасында негізінен сербтер, сондай-ақ босняктар мен хорваттар да болды. Топтың әртүрлі мүшелерінің арасында түрлі мақсаттар болды. Кейбір мүшелері Боснияны қоса, оңтүстік славян аймақтарының Югославияға бірігуіне қолдау көрсетті. Басқалары бүкіл сербтерді Сербияда біріктіруді мақсат тұтқан серб ұлтшылдары болды. "Жас Босния" түрлі идеялар, қозғалыстар, теоретиктер мен оқиғалардан шабыт алды; мысалы, неміс романтизмі, анархизм, орыс революциялық социализмі, Федор Достоевский, Фридрих Ницше және Косово шайқасы. "Жас Босния" Сербия армиясының мүшелері құрған құпия ұйым – "Қара қолдан" белгілі бір көмек алды. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ол хат арқылы осы әрекетті айыптады (демек, жауапкершіліктен қашуға тырысқан).
The rise to power of the popular Karađorđević dynasty in Serbia in the 1900s after the May Overthrow of the Obrenović dynasty by the Serbian Army in 1903, stimulated support by both Serbs and South Slavs for their unification into a state led by Belgrade. Support for revolutionary Yugoslavism in Bosnia grew with the rise of the Serbo Croatian Progressive Organization in 1911, and drew in support for the cause from Serbs as well as Croats and some Bosnian Muslims. The Young Bosnia circle was formed after the Austro Hungarian annexation of Bosnia in 1908, with significant influence from neighbouring Serbia. The ideologue of Young Bosnia and tyrannicide as its method of the political struggle, was Vladimir Gaćinović. In one letter to Dedijer, one of revolutionaries from Herzegovina (Božidar Zečević) stated that the name of Young Bosnia was first mentioned by Petar Kočić in journal "Homeland" in 1907; according to some sources Zečević was mistaken about the year of publication. In 1911 Gaćinović published an article titled "Young Bosnia" in Almanac published by Prosvjeta. The Serbian National Organization of Petar Kočić had ties with the Young Bosnia. The members were predominantly school students, primarily Serbs but also Bosniaks and Croats. There were several motivations promoted amongst different members of the group. There were members who promoted Yugoslavist aims of pan South Slav unification of territories including Bosnia into a Yugoslavia. There were members who promoted Serbian nationalist aims of pan Serb unification into Serbia. Young Bosnia was inspired from a variety of ideas, movements, theorists, and events; such as German romanticism, anarchism, Russian revolutionary socialism, Fyodor Dostoyevsky, Friedrich Nietzsche, and the Battle of Kosovo. Young Bosnia received some assistance from the Black Hand – a secret organization founded by members of the Serbian Army. although after the First World War broke out he condemned the assassination in a letter (presumably as a way to evade responsibility).
Жас Босния мұражайы
Жас Босния мұражайы 1953 жылы Югославия СФР кезінде, қастандық орын алған жерде салынды. Ол Югославия Корольдігінде "Видовдан батырлары" деп белгілі болған қастандық жасаушыларды еске алады. Мұражай алдындағы тақтада былай деп жазылған: "1914 жылдың 28 маусымында Гаврило Принцип өзінің атуымен халықтың зұлымдыққа қарсы көтерілісін және ғасырлар бойғы азаттық күресін білдірді. (Са овога мјеста 28. јуна 1914. године Гаврило Принцип својим пуцњем изрази народни протест против тираније и вјековну тежњу наших народа за слободом.)" 1992 жылы Босния және Герцеговина Республикасы армиясының сарбаздары тақтаны және Принциптің іздерін жойды. Неміс әскерлері 1930 жылғы тақтаны 1941 жылы алып тастаған. Мұражай бүгінге дейін сақталып келеді, бірақ қазір Босния мен Герцеговинадағы Австро-Мажарстан үкімшілігі кезеңіндегі өмірдің түрлі жақтарын көрсетеді.
The Museum of Young Bosnia was built in the period of SFR Yugoslavia in 1953, at the place where the assassination took place. It commemorates the assassins, popularly known in the Kingdom of Yugoslavia as the "Vidovdan heroes". At the front of the museum was a plaque, inscribed: "From this place, on 28 June 1914, Gavrilo Princip, expressed with his shot the people's revolt against tyranny and their centuries old struggle for freedom. (Са овога мјеста 28. јуна 1914. године Гаврило Принцип својим пуцњем изрази народни протест против тираније и вјековну тежњу наших народа за слободом.)" In 1992, soldiers of the Army of the Republic of Bosnia and Herzegovina destroyed both the plaque and Princip's footprints. German forces had removed the 1930 plaque in 1941. The museum still exists today, but nowadays documents aspects of life in Bosnia & Herzegovina during Austro Hungarian rule.