Эрнесто Карденаль: Шіліс, ақын және саясаткер өмірі
Ernesto Cardenal
Эрнесто Карденаль: Никарагуалық дін қызметкері, ақын, саясаткер (1925-2020). Азаттық теологиясы, Солентинаме аралдарындағы өнер қауымдастығы, Сандинистер мүшесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Никарагуалық дін қызметкері, ақын және саясаткер (1925–2020)
Nicaraguan priest, poet, and politician (1925 2020)
Эрнесто Карденал Мартинес (20 қаңтар 1925 – 1 наурыз 2020) – никарагуалық католик дін қызметкері, ақын және саясаткер. Ол азаттық теологы және Солентинаме аралдарындағы примитивтік өнер қауымдастығының негізін қалаушы, онда он жылдан астам (1965–1977) өмір сүрді. Никарагуаның Сандинисттерінің бұрынғы мүшесі, ол 1979 жылдан 1987 жылға дейін Никарагуаның мәдениет министрі болды. 1984 жылы Иоанн Павел II оған қасиеттіліктерді орындауға тыйым салды, бірақ 2019 жылы Папа Франциск оны қайта орналастырды.
Ernesto Cardenal Martínez (20 January 1925 – 1 March 2020) was a Nicaraguan Catholic priest, poet, and politician. He was a liberation theologian and the founder of the primitivist art community in the Solentiname Islands, where he lived for more than ten years (1965–1977). A former member of the Nicaraguan Sandinistas, he was Nicaragua's minister of culture from 1979 to 1987. He was prohibited from administering the sacraments in 1984 by Pope John Paul II, but rehabilitated by Pope Francis in 2019.
Ерте өмір
Карданал Никарагуаның Гранада қаласында жоғары санаттағы отбасында дүниеге келді. Ол Никарагуадағы Colegio Centro América колледжінде оқыды. Оның бауырларының бірі - Фернандо Карденаль дін қызметкері болған. Ақын Пабло Антонио Куадраның туысы, Карданал Манагуада әдебиетті оқыды, содан кейін 1942-1946 жылдары Мексикада және 1947-1949 жылдары Нью-Йоркте білім алды. 1949 және 1950 жылдары Италия, Испания және Швейцарияға саяхат жасады. 1950 жылдың шілдесінде Никарагуаға оралып, 1954 жылғы сәуір революциясына қатысты, ол Анастасио Сомоза Гарсияның режиміне қарсы болды. Төңкеріс сәтсіз аяқталып, оның көптеген достары қаза тапты. 1956 жылдың 2 маусымында Карданал терең мистикалық тәжірибе басынан өткеннен кейін, 1957 жылы Гетсемани (Кентукки, АҚШ) траппистер монастырына кірді, онда тағы бір ақын-пастор, жаңа кірушілердің тәлімгері Томас Мертонмен бірге болды; бірақ 1959 жылы ол теологияны оқу үшін Мексиканың Куернавака қаласына кетіп қалды.
Cardenal was born into an upper class family in Granada, Nicaragua. He studied at Colegio Centro América in Nicaragua. One of his brothers was fellow priest Fernando Cardenal. A first cousin of the poet Pablo Antonio Cuadra, Cardenal studied literature in Managua and then from 1942 to 1946 in Mexico and from 1947 to 1949 in New York City. In 1949 and 1950, he traveled through Italy, Spain and Switzerland. In July 1950, he returned to Nicaragua, where he participated in the 1954 April Revolution against Anastasio Somoza García's regime. The coup d'état failed and ended with the deaths of many of his associates. After a deep mystical experience that Cardenal had on June,2, 1956, in 1957 he entered the Trappist Monastery of Gethsemani (Kentucky, United States), joining another poet priest, Thomas Merton, who was the master of novices; but in 1959, he left to study theology in Cuernavaca, Mexico.
Діни қызмет
Кардинал 1965 жылы Гранадада католик священнигіне рукоположенды. Ол Солентинаме аралдарына барды, онда христиандық, көбінесе монастырь тәрізді, негізінен шаруалар қауымын құрды, ол әрі қарай суретшілер колониясының ашылуына себеп болды. Колония сурет салумен қатар мүсін жасаумен де айналысты және аймақтың суретшілері мен жазушылары, мысалы, Уилларсон Брандт, Хулио Кортасар, Асилия Гиллен және Эдес Маргарита жиі келіп тұратын. Дәл сол жерде "Солентинамедегі Ілвангел" (El Evangelio en Solentiname) атты танымал кітап жазылды. Кардинал Сандинисттік Ұлттық Азаттық фронтымен (FSLN) тығыз байланыста болып, Анастасио Сомоса Дебайль режимін құлатуға жұмыс істеді.
Cardenal was ordained a Catholic priest in 1965 in Granada. He went to the Solentiname Islands, where he founded a Christian, almost monastic, mainly peasant community, which eventually led to the founding of the artists' colony. The colony engaged with painting as well as sculpture and was visited many times by artists and writers of the region such as Willarson Brandt, Julio Cortázar, Asilia Guillén, and Aedes Margarita. It was there that the famous book El Evangelio en Solentiname (The Gospel in Solentiname) was written. Cardenal collaborated closely with the leftist Frente Sandinista de Liberación Nacional (Sandinista National Liberation Front, or FSLN) in working to overthrow Anastasio Somoza Debayle's regime.
Никарагуа революциясы
Солтеньаме қауымдастығының көптеген мүшелері FSLN-нің режимге соққы беру үшін әзірлеген партизандық соғыс арқылы революциялық процеске қатысты. 1977 жыл Карденаль қауымдастығы үшін шешуші болды, өйткені Сомозаның Ұлттық гвардиясы қауымнан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан Сан-Карлос қаласындағы штаб-пәтерге жасалған шабуылдан кейін Солтеньамеге шабуыл жасап, оны толығымен өртеп жіберді. Карденаль Коста-Рикаға қашып кетті. Карденаль христиан коммунизміне сенетін болды, ол былай деді: "Маған Мәсіх Марксқа жетеледі, мен үшін төрт Ізгі хабардың барлығы да коммунистік. Мен Құдайға сенетін, Мәсіхтің жолын ұстанып, оның Патшалығы үшін күресетін марксистпін". Кейін ол былай деді: "Киелі кітап революцияларға толы. Пайғамбарлар – революциялық үгіл-жағдайды жеткізетін адамдар. Назареттік Иса пайғамбарлардың революциялық үгілін қабылдайды. Біз де әлемді өзгертуге және революция жасауға тырысамыз. Бұл революциялар сәтсіз аяқталды, бірақ жаңалары болады". 1979 жылдың 19 шілдесінде, Манагуа азат етілгеннен кейін, жаңа Сандинист үкіметі оны Мәдениет министрі етіп тағайындады. Ол "қырсыздан ада төңкеріс" үшін үгіт жүргізді. Оның інісі Фернандо Карденаль, сондай-ақ католик діни қызметкері (иезуиттер ордені), Білім министрі болып тағайындалды. 1983 жылы Папа Иоанн Павел II Никарагуаға келген кезде, Манагуа әуежайының ұшу-қону жолағында тізе бүгіп отырған Эрнесто Карденальды үкіметтен кету туралы бұйрығына бағынбағаны үшін ашық түрде сөкпек етті және оған: "Usted tiene que arreglar sus asuntos con la Iglesia" ("Сіз шіркеумен мәселеңізді шешуіңіз керек") деп ескертті. 1984 жылдың 4 ақпанында Папа Иоанн Павел II Карденальдің саяси лауазымынан кетуден бас тартуына байланысты оны діни қызметтен шеттетуге ұшыратты. Бұл шеттету 2019 жылы Папа Франциск оны алып тастағанға дейін күшінде болды. Карденаль 1987 жылға дейін Мәдениет министрі қызметін атқарды, содан кейін экономикалық себептермен министрлік жабылды.
Many members of the Solentiname community engaged in the revolutionary process through guerrilla warfare that the FSLN had developed to strike at the regime. The year 1977 was crucial to Cardenal's community, when Somoza's National Guard, as a result of an attack to the headquarters stationed in the city of San Carlos a few kilometres from the community, raided Solentiname and burned it to the ground. Cardenal fled to Costa Rica. Cardenal was a believer in Christian communism saying "Christ led me to Marx for me, the four Gospels are all equally Communist. I’m a Marxist who believes in God, follows Christ and is a revolutionary for his Kingdom". He later said "The Bible is full of revolutions. The prophets are people with a message of revolution. Jesus of Nazareth takes the revolutionary message of the prophets. And we also will continue trying to change the world and make revolution. Those revolutions failed, but others will come". On 19 July 1979, immediately after the Liberation of Managua, he was named Minister of Culture by the new Sandinista government. He campaigned for a "revolution without vengeance." His brother Fernando Cardenal, also a Catholic priest (in the Jesuit order), was appointed Minister of Education. When Pope John Paul II visited Nicaragua in 1983, he openly scolded Ernesto Cardenal, who knelt before him on the Managua airport runway, for resisting his order to resign from the government, and admonished him: "Usted tiene que arreglar sus asuntos con la Iglesia" ("You must fix your affairs with the Church"). On 4 February 1984 Pope John Paul II suspended Cardenal a divinis because of Cardenal's refusal to leave his political office. This suspension remained in effect until it was lifted by Pope Francis in 2019. Cardenal remained Minister of Culture until 1987, when his ministry was closed for economic reasons.
Кейінгі мансап
Карданал 1994 жылы ФСЛН-ден шығып, Даниэль Ортеганың партияның авторитарлық бағытына наразылық білдірді, оны үкіметтен кеткен кезде "халықты тонау және диктатура, революциялық қозғалыс емес" деп атады. Ол 2006 жылғы Никарагуадағы жалпы сайлауға қатысқан Movimiento de Renovación Sandinista (Sandinista Renovation Movement, немесе MRS) партиясының мүшесі болды. Сайлаудан бірнеше күн бұрын Карданал өз шешімін былай түсіндірді: "Менің ойымша, Монтеалегридің [Никарагуалық либералды альянстың президенттікке кандидаты Эдуардо Монтеалегридің] сияқты шынайы капитализм, жалған революциядан гөрі артық тиімді". Сонымен қатар ол Латын Америкасының теледидар станциясы teleSUR кеңесшілер кеңесінің мүшесі болды. Карданал Никарагуаның әдеби және мәдени тарихында даулы тұлға болды. Ол "қазіргі Латын Америкасындағы ең маңызды ақын" деп сипатталды, саяси және поэзиялық тұрғыдан. Ол Никарагуаның жарқын өкілі және Никарагуаның қазіргі әдеби және мәдени өмірін түсінудің кілті болды. 2007 жылы "Visions" қор биржасы жобасына қатысты. Үндістанға жасаған қысқа сапарында "Аштық буыны" деп аталатын жазушылар тобына үлкен әсер етті. Карданалдың 2011 жылы өзінің жаңа жұмысын насихаттау үшін АҚШ-қа жасаған туры дау тудырды, мысалы, Цинциннатидегі Ксавье университеті сияқты католик мектептеріндегі өнеркөрсетулеріне қарсы дәстүрді, отбасы мен мүлікті қорғау жөніндегі американдық қоғам наразылық білдірді, себебі оның марксистік идеологиясы болды. Оның дінге қайта оралуын Манагуаның көмекші епископы Сильвио Баез де растады, ол: "Мен ауруханада досым, пастор Эрнесто Карданалды бардым, онымен бірнеше минут сөйлесе алдым. Мен оның төсегінде тізе бүгіп, католик шіркеуінің діни қызметкері ретінде батасын беруін өтіндім, ол қуана келісті. Рахмет, Эрнесто!" деді.
Cardenal left the FSLN in 1994, protesting the authoritarian direction of the party under Daniel Ortega, calling it a "robbery of the people and dictatorship not a revolutionary movement" when he left the government. He was a member of the Movimiento de Renovación Sandinista (Sandinista Renovation Movement, or MRS) that participated in the 2006 Nicaraguan general election. Days before the election, Cardenal explained his decision: "I think more desirable an authentic capitalism, as Montealegre's [Eduardo Montealegre, the presidential candidate for Nicaraguan Liberal Alliance] would be, than a false Revolution." He was also a member of the board of advisers of the Latin American television station teleSUR. Cardenal was a polemical figure in Nicaragua's literary and cultural history. He has been described as "the most important poet right now in Latin America" politically and poetically. He was a vocal representative for Nicaragua and a key to understanding the contemporary literary and cultural life of Nicaragua. He participated in the Stock Exchange of Visions project in 2007. During a short visit to India, he made a profound impression on a group of writers called the Hungry generation. Cardenal's tour of the United States in 2011 to promote his newest work stirred up some controversy, as with the American Society for the Defense of Tradition, Family and Property that protested his appearances at Catholic schools such as Xavier University in Cincinnati, Ohio, because of his Marxist ideology. His return to ministry was also confirmed by Managua Auxiliary Bishop Silvio Báez, who stated “I visited my friend priest, Father Ernesto Cardenal, in the hospital, with whom I could talk for a few minutes. After praying for him, I knelt in his bed and asked for his blessing as a priest of the Catholic Church, to which he agreed joyfully. Thank you, Ernesto! ”
2020 жылдың 1 наурызында Карданал жүрек және бүйрек ауруларының асқынуынан қайтыс болды. Оның жерлеу рәсімі 2020 жылдың 3 наурызында Манагуа соборында өтті, бірақ кемінде 100 Ортеганы қолдайтын наразылар "Дэниелге ұзақ өмір!" және "сатқын!" деп айқайлап, Никарагуа туымен жабылған табытқа кедергі келтірді. Одан әрі мазалаудан сақтау үшін Карданалдың жерлеу рәсімі құпия түрде өтті.
On 1 March 2020, Cardenal died due to complications from ongoing heart and kidney problems. His funeral was held in the Managua Cathedral on March 3, 2020, and was disrupted by at least 100 pro Ortega protestors who shouted "viva Daniel" and "traitor" at his Nicaraguan flag draped casket. To avoid further harassment, Cardenal's burial was held in secret.
Поэзия
Алдыңғы туындылары өмір мен махаббатқа арналған еді; алайда, "Нөл сағаты" сияқты кейбір туындылары оның марксистік саяси ойларымен тікелей байланысты болды, олар партизандық көшбасшы Аугусто Сезар Сандиноның қазасына қатысты. Кардиналдың поэзиясына оның ерекше католик идеологиясы, әсіресе азаттық теологиясы зор ықпал етті. Оның жаңағы соңғы туындылары ғылым мен эволюцияны түсінуімен тығыз байланысты, бірақ ол бұрынғы марксистік және католик туындыларымен әлі де байланыста. Карданал өзінің кейінгі материалдарын PBS NewsHour сұхбатында былай қорытындылады:
Earlier works were focused on life and love; however, some works like "Zero Hour" had a direct correlation to his Marxist political ideas, being tied to the assassination of guerrilla leader Augusto César Sandino. Cardenal's poetry also was heavily influenced by his unique Catholic ideology, mainly liberation theology. Some of his latest works are heavily influenced by his understanding of science and evolution, though it is still in dialogue with his earlier Marxist and Catholic material. Cardenal sums up his later material in a PBS NewsHour interview:
Ағылшын тіліндегі кітаптар
"Күрес пен азаттық жырлары" (аудармашы, Эмиль Г. МакАнани), Хердер және Хердер, 1971. "Өмір сүру – сүйіспеншілік", Хердер және Хердер, 1972. "Америка үндістеріне құрмет", Джон Хопкинс университетінің баспасы (Балтимор, МД), 1973. "Апокалипсис және басқа өлеңдер" (редактор және кіріспе авторы Роберт Принг Милл), "Жаңа бағыттар" (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1974. "Кубада", "Жаңа бағыттар" (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1974. "Нөлдік сағат және басқа да деректі өлеңдер" (редактор Дональд Уолш), "Жаңа бағыттар" (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1980. "Никарагуадағы Уокермен және басқа ерте өлеңдер: 1949-1954" (аудармашы, Джонатан Коэн), Веслиан (Миддлтон, КТ), 1984. "Никарагуадан, махаббатпен: Өлеңдер (1979–1986)" (аудармашы, Джонатан Коэн), "Қала жарықтары" (Сан-Франциско, Калифорния), 1987. "Алтын НЛО: Үнді поэмалары: Los ovnis de oro: Poemas indios", Индиана университетінің баспасы (Блумингтон, ИН), 1992. "The Doubtful Strait/El estrecho dudoso", Индиана университетінің баспасы (Блумингтон, ИН), 1995. "Жеңіс ұшулары/Vuelos de victoria", Curbstone Books (Уилмантик, КТ), 1995. "Космикалық ән", Curbstone Books (Уилмантик, КТ), 2002. "Махаббат: мәңгілікке бір көзқарас" (аудармашы, Дина Ливингстон), Paraclete Press (МА), 2006. "Плюриверс: Жаңа және таңдалған өлеңдер" (редактор, Джонатан Коэн), "Жаңа бағыттар", 2009. "Солентинамедегі Евангелие", Orbis Books (Маринолл, Нью-Йорк), 2010. "Түрлердің пайда болуы және басқа өлеңдер" (аудармашы, Джон Лайонс), Техас Тех университетінің баспасы (Люббок, ТХ), 2011.
The Psalms of Struggle and Liberation, (Translator, Emile G. McAnany), Herder and Herder, 1971. To Live is to Love, Herder and Herder, 1972. Homage to the American Indians, Johns Hopkins University Press (Baltimore, MD), 1973. Apocalypse and Other Poems, (Editor and author of introduction, Robert Pring Mill), New Directions (New York, NY), 1974. In Cuba, New Directions (New York, NY), 1974. Zero Hour and Other Documentary Poems, (Editor, Donald Walsh), New Directions (New York, NY), 1980. With Walker in Nicaragua and Other Early Poems: 1949 1954, (Translator, Jonathan Cohen), Wesleyan (Middleton, CT), 1984. From Nicaragua, with Love: Poems (1979–1986), (Translator, Jonathan Cohen), City Lights (San Francisco, CA), 1987. Golden UFOs: The Indian Poems: Los ovnis de oro: Poemas indios, Indiana University Press (Bloomington, IN), 1992. The Doubtful Strait/El estrecho dudoso, Indiana University Press (Bloomington, IN), 1995. Flights of Victory/Vuelos de victoria, Curbstone Books (Willmantic, CT), 1995. Cosmic Canticle, Curbstone Books (Willmantic, CT), 2002. Love: A Glimpse of Eternity, (Translator, Dinah Livingston), Paraclete Press (MA), 2006. Pluriverse: New and Selected Poems, (Editor, Jonathan Cohen), New Directions, 2009. The Gospel in Solentiname, Orbis Books (Maryknoll, NY), 2010. The Origin of Species and Other Poems, (Translator, John Lyons), Texas Tech University Press (Lubbock, TX), 2011.