Кіріспе

Юэфу – халық әндері үлгісінде жазылған қытай өлеңдері. Бұл термин бастапқыда "Музыка бюросы" деген мағынаны білдірген, ол императорлық Қытай үкіметтік ұйымына сілтеме жасаған, оның міндетіне бастапқыда өлеңдердің сөздерін жинау немесе жазу кірген. Кейіннен, "юэфу" термині Музыка бюросы өлеңдерінің әдеби имитацияларына немесе бейімделуіне қолданыла бастады. Юэфуда қолданылатын "фу" сөзі, поэзия немесе әдебиет түрін білдіретін басқа қытайша "фу" терминінен өзгеше: ағылшын тілінде ұқсас айтылғанымен, екінші "фу" – рапсодиялық поэзия/проза түрі. Юэфу термині түпнұсқа халық әндерін, сот имитацияларын және белгілі ақындардың (мысалы, Ли Байдың) нұсқаларын қамтиды. Музыка бюросы жинаған түпкілікті, анонимді халық өлеңдерінен өзгеше, осы стильде әдейі жазылған өлеңдер, көбінесе белгілі авторлардың туындылары, "әдеби юэфу" деп аталады. Юэфу жолдарының ұзындығы әртүрлі болуы мүмкін, бұл оның жоғалған халық балладаларының әуендерінен туындаған белгілі бір ырғақтың нәтижесін көрсетеді; бірақ кейіннен бес таңбалы тұрақты жол ұзындығы кеңінен таралды. Дегенмен, классификация термині ретінде, юэфу қатаң анықтама беруге келгенде белгілі бір еңбектілікке ие. Сонымен қатар, поэзияның классикалық түрі ретінде "юэфу" терминінің әдеби қолданылуы, Хан әулетінің соңынан көп уақыт өткен соң ғана пайда болған сияқты, осылайша тарихи тұрғыдан белгілі бір күмәнділік тудырады, себебі оның әдеби мағынада қолданылуы осы өлең түрінің өзі дамығаннан кейін ғасырлар өткен соң ғана болды. Юэфу термині осы өлең түрін жалпылама атау үшін біздің заманымыздың V ғасырының соңына дейін қолданылмаған.

Шығу тегі

Юэфу сөзі алғаш рет Цинь династиясында пайда болды (б.з.д. 221 – б.з.д. 206). Юэ (樂) – "музыка", фу (府) – "бюро": екеуін біріктіргенде юэфу – "Музыка бюросы" деген мағынаны береді. Юэфу ерекше Хан әулетінің (б.з.д. 206 – 220 ж.) поэзиясымен байланысты, және б.з.д. 112 жылы халық әндерін жинау, жазу немесе орындаумен айналысатын, патшалық үкімет басқаратын музыкалық мекеме болды. Кейіннен осы халық әндері стилінде жазылған өлеңдерді юэфу деп атады.