Сыра қайнатуға арналған құрылыс немесе домалақ үйлер

Кіріспе

Хмель кептіруге арналған ғимарат

Ост, ост үйі немесе хмель пеші – сыра жасау процесінің бір бөлігі ретінде хмельді кептіруге арналған ғимарат. Олар хмель өсірілетін (және бұрын өсірілген) аймақтарда көптеп кездеседі және көбінесе жергілікті сәулеттің көрнекті үлгілері болып табылады. Көптеген қолданыстан шыққан остар тұрғын үйлерге айналдырылған. Ост және ост үйі атаулары Кент және Сассекс округтерінде бір-бірін алмастыра қолданылады. Суррей, Гэмпшир, Херефордшир және Вустерширде оларды хмель пештері дейді. Олар тіктөртбұрышты бір немесе екі қабатты ғимараттан (сақтау орны) және бір немесе бірнеше пештен тұрады, онда хмель ағаш немесе көмір отынан шығатын ыстық ауамен кептіріледі. Кептіру едендері жұқа және тесіктелген, осылайша жылу төменнен өтіп, шатырдағы желбағыр арқылы шығып кетеді, ол желдің бағытына қарай айналады. Даладан жаңа жиналған хмель кептіру үшін жиналып, содан кейін салқындатылып, қаптарға салынып, сыра қайнату зауытына жіберіледі. Кент диалектісіндегі "келл" сөзі кейде пештерді білдіру үшін ("Осттың үш келі бар") және кейде өзінің осты білдіру үшін ("Бұл тамақ қорабын әкеңе апарып бер, ол келлде жұмыс істейді") қолданылады. "Ост" сөзінің өзі "пеш" деген мағынаны да білдіреді. Сақталған ең көне ост үйі Голфордта, Кранбрукте (Тунбридж Уэллс маңында) орналасқан. Ол 17 ғасырдың ортасына таман Англияға хмельдің әкелінуінен кейін остер туралы алғашқы жазбаша мәліметтермен сәйкес келеді. Алғашқы остар қарапайым қораларға бейімделген, бірақ 18 ғасырға қарай, ауа ағынын арттыру үшін конустық шатырлары бар ерекше биік ғимараттар пайда болды. Бастапқыда олар шаршы болған, бірақ 1800 жылға қарай дөңгелек пештер тиімдірек деп есептелді. Шаршы пештер Херефордшир мен Вустерширде танымал болды және 19 ғасырдың соңында оңтүстік-шығыста қайтадан сәнге енді. 1930 жылдары желбағырлар электр желдеткіштері мен дизель отында жұмыс істейтін пештер пайда болғандықтан, жалюзилі терезелермен ауыстырылды. Бүгінде хмель өнеркәсіптік жолмен кептіріледі және фермалардағы көптеген остар тұрғын үйлерге айналдырылған. Ең жақсы сақталған остардың бірі Бельтрингтегі Хоп Фермасы ауылдық паркінде орналасқан.

An oast, oast house or hop kiln is a building designed for kilning (drying) hops as part of the brewing process. They can be found in most hop growing (and former hop growing) areas and are often good examples of vernacular architecture. Many redundant oasts have been converted into houses. The names oast and oast house are used interchangeably in Kent and Sussex. In Surrey, Hampshire, Herefordshire and Worcestershire they are called hop kilns. They consist of a rectangular one or two storey building (the "stowage") and one or more kilns in which the hops were spread out to be dried by hot air rising from a wood or charcoal fire below. The drying floors were thin and perforated to permit the heat to pass through and escape through a cowl in the roof which turned with the wind. The freshly picked hops from the fields were raked in to dry and then raked out to cool before being bagged up and sent to the brewery. The Kentish dialect word kell was sometimes used for kilns ("The oast has three kells") and sometimes to mean the oast itself ("Take this lunchbox to your father, he's working in the kell"). The word oast itself also means "kiln". The earliest surviving oast house is at Golford, Cranbrook near Tunbridge Wells. It dates from sometime in the 17th century and closely mirrors the first documentary evidence on oasts soon after the introduction of hops into England in the mid 16th century. Early oast houses were simply adapted barns, but, by the 18th century, the distinctive tall buildings with conical roofs had been developed to increase the draught. At first, these were square, but around 1800 roundel kilns were developed in the belief that they were more efficient. Square kilns remained more popular in Herefordshire and Worcestershire and came back into fashion in the southeast in the later 19th century. In the 1930s, the cowls were replaced by louvred openings as electric fans and diesel oil ovens were employed. Hops are today dried industrially and the many oast houses on farms have now been converted into dwellings. One of the best preserved oast house complexes is at the Hop Farm Country Park at Beltring.

Қабықшаны кептіру

Осттың мақсаты – хмелі кептіру. Бұл, отпен қуыру процесінің орнына, пеш арқылы қыздырылған ауа ағынын пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Хмелі жинаушылардың топтары хмель бақшаларынан хмелі жинап, әр бушель үшін белгілі бір төлем алатын. Жасыл хмелі үлкен жұтан қаптарға салынып, Кент аймағында оларды "покс", ал Вест-Мидлендс аймағында "жасыл қаптар" деп атаған. Бұл қаптар остың бірінші қабатындағы қоймаға әкелінетін. Кейбір остарда мұны істеу үшін қолмен жұмыс істейтін көтергіш болған, ол диаметрі шамамен 1,5 метр болатын шынжыр немесе арқанға бекітілген осьтің көмегімен жұмыс істеген. Жинағандағы жасыл хмелінің ылғалдылығы шамамен 80% болған. Оны 6%-ға дейін төмендету қажет болған, бірақ сақтау кезінде ылғалдылығы қайтадан 10%-қа дейін көтерілетін. Жасыл хмелі пештерге жайылатын. Пештердің едендері әдетте, тік бұрыштармен қадаланған шаршы тақталардан жасалған, әр тақта арасында бірдей кеңістік қалдырылып, жылқы шашынан тоқылған матамен жабылған. Хмелі бірнеше сантиметр тереңдікке жайылып, пештің есігі жабылып, от жағылатын. Хмелі кепкеннен кейін, от сөндіріліп, хмелі үлкен ағаштан жасалған, жұтан негізі бар қазықша (scuppet) көмегімен пештен алынып шығарылатын. Хмелі салқындату үшін қойма еденіне жайылып, содан кейін хмель басқышымен үлкен джут қаптарға (pocket) сығылып салынатын. Әр қап шамамен бір жасыл хмелінің өнімін қамтитын. Оның салмағы жүз салмақтың төрттен біріне тең болған және 1866 жылғы «Хмел (Алаяқтықтан қорғау) туралы» заңға сәйкес, өсірушінің мәліметтерімен белгіленген. Содан кейін қаптар базарға жіберіліп, пиво қайнатушылар оларды сатып алып, құрғатылған хмелі пивоға дәм беру үшін және сақтаушы ретінде пайдаланған. Остар кейде өртеніп кеткен, зиян кейде пештермен (Castle Farm, Hadlow) шектелген, ал кейде остың толық құлауына әкелген (Stilstead Farm, East Peckham 1983 жылдың қыркүйегінде және Parsonage Farm, Bekesbourne 1996 жылдың тамызында).

The purpose of an oast is to dry hops. This is achieved by the use of a flow of heated air through the kiln, rather than a firing process. Hops were picked in the hop gardens by gangs of pickers, who worked on a piece work basis and earned a fixed rate per bushel. The green hops were put into large hessian sacks called pokes (in Kent) or green sacks (West Midlands). These would be taken to the oast and brought into the stowage at first floor level. Some oasts had a man powered hoist for this purpose, consisting of a pulley of some 5 feet (2 m) diameter on an axle to which a rope or chain was attached. The green hops when freshly picked had a moisture content of approximately 80%. This needed to be reduced to 6%, although the moisture content would subsequently rise to 10% during storage. The green hops were spread out in the kilns. The floors were generally of square battens nailed at right angles across the joists, placed so that there was a similar gap between each batten, and covered with a horsehair cloth. The hops would be spread some deep, the kiln doors closed and the furnace lit. When the hops were judged to be dried, the furnace would be extinguished and the hops removed from the kiln using a scuppet, which was a large wooden framed shovel with a hessian base. The hops would be spread out on the stowage floor to cool, and would then be pressed into large jute sacks called pockets with a hop press. Each pocket contained the produce of about of green hops. It weighed a hundredweight and a quarter and was marked with the grower's details, this being required under The Hop (Prevention of Fraud) Act, 1866. The pockets were then sent to market, where the brewers would buy them and use the dried hops in the beer making process to add flavour and act as a preservative. Oasts sometimes caught fire, the damage sometimes being confined to the kilns (Castle Farm, Hadlow), or sometimes leading to the complete destruction of the oast (Stilstead Farm, East Peckham in September 1983, and Parsonage Farm, Bekesbourne in August 1996).

Ертедегі остар

Ост туралы ең алғашқы сипаттама 1574 жылға дейін жетеді. Ол 18 фут (5 метр) ұзындығы және 9 фут (3 метр) ені бар, қабырғалары 9 фут (3 метр) биіктікте кішкентай ғимарат болған. Орталық пеш шамамен 6 фут (2 метр) ұзындығында, 2 фут (1 метр) биіктігінде және ішкі енімен болған. Жоғарғы қабат кептіру едені болып табылды және жер қабатынан шамамен 5 фут (2 метр) биіктікте орналасқан, ал хоптар кейінірек қолданылған хессиан матасына емес, тікелей жарықшақты еденге төселген.

Остқа айналу

Көп жағдайда алғашқы остар қоралардан немесе шағын үйлерден бейімделген. 1779 жылы Фриндсберидегі Санкт-Петер шіркеуі остікке айналдырылды. Кентербериге жақын Хортон ауылындағы шіркеу де остікке өзгертілді. 1823 жылы Гастингс монастырының бір бөлігі остік ретінде пайдаланылды. Босбери, Херефордширдегі Епископ сарайының қақпасы да остікке айналдырылды. Бұл үшін ғимараттың ішінде пеш салып, оны үш бөлікке бөліп, жоғарғы қабатын "жасыл" хмельді қабылдауға, кептіруге және кептірілген хмельді сығуға пайдаланды. Мұндай өзгертулердің мысалдарын Кэтстің орнында, Падок Вудта және Нортиамдағы Ұлы Дикстерде көруге болады. Кейінірек қоралар мен шағын үйлерді қайта жаңартуда ғимараттың бір жағына бірге құрылған пеш салынып, Бідденденде (Кент) көрініп тұрғанындай, немесе Барнхилл фермасында (Ханттон) және Саттон Валенсте көрініп тұрғанындай, ғимаратқа сырттан пештер қосылды, немесе екеуі де қолданылды, Игтем Моттеде көрініп тұрғанындай.

Арнайы жасалған (қалыптастырылған) аустар

1667 жылы Шығыс Сассекс штатындағы Флимвеллде осты салу туралы келісім ғимараттың өлшемдерін көрсетті – және 1671 жылы сол жерде салынатын тағы бір остың өлшемдері 5 метр немесе 17 фут (5 м) болуы керек еді, оның ішінде екі кептіру пеші болды. Сақталған ең ертедегі арнайы салынған ост – 1750 жылы салынған Голфорд, Кранбруктегі ост. Бұл кішкентай ағаш қаңқалы остың жоспары және төбесі тік төбелі черепицамен жабылған. Онда бір кептіру пеші және төбе жотасындағы жалғыз түтік бар.

Дәстүрлі остар

XIX ғасырдың басында қазіргі таныс формадағы дәстүрлі ауст салына бастады. Екі немесе үш қабатты сақтау құрылысы, онда бірден сегізге дейін дөңгелек пештер орналасқан. Пештердің диаметрі әдетте 4 метрден 5 метрге дейін болды және олар конус тәрізді шатырмен жабылған. XIX ғасырдың соңына қарай төртбұрышты пештер де салына бастады. Олардың өлшемдері шамамен 5 метрден 6 метрге дейін құрады. Хокхерст аулында екі сегізбұрышты пештен тұратын ауст салынды, әр пештің қабырғалары 5 метрден астам болды.

Қазіргі заманғы аустар

ХХ ғасырда остар бастапқы түріне қайта оралды, ішкі кептіру пештері мен шатырдың қырындағы (Белл 5, Белтринг) желдеткіштермен бірге. Бұл остар әлдеқайда ірі және қазіргі заманғы материалдардан салынған. Остар 1948 жылға дейін (Үстіңгі Фоул Холл, Падок Вуд) немесе 1950 жылға дейін (Хук Грин, Ламберхерст) салынып келді. Өте қазіргі остар дәстүрлі остардан мүлдем өзгеше. Бұл үлкен ғимараттар бірнеше шаруашылықтан алынған хмельді өңдей алады, мысалы, 1982 жылы Кенттегі Тейнемге жақын Нортон шаруашылығында.

Орналасқан жерлер

Оастар Ұлыбританияда және басқа елдерде кездеседі.

Оңтүстік-шығыс Англия

Осттар көбінесе Кент округымен байланысты, және остхаус округтың символы саналады. Олар сонымен қатар Сассекс, Суррей және Гэмпширде де кездеседі.

Батыс Мидлендс

Батыс Мидлендс аймағында негізгі хмель өсіру аймақтары Ворстершир, Херефордшир және Глостершир болып табылады. Ворстершир және Херефордширде хмель кептіру үйлері хмель пештері деп белгілі болған.

Еуропа

Бельгияда ең көп хмель өсірілетін аймақ – Поперинге мен Ипрес маңы, Батыс Фландрия. Хмель Францияның Норд аймағында да өсіріледі. Брюссельдің солтүстік-батысындағы Аэльст маңында да хмель өсіріледі. Франциядағы ең ірі хмель өсірілетін аймақ – Нордтан басқа, Хагенау, Бас-Рин және Дижон мен Безе, Кот-д’Ор айналасында. Германияда хмель Теттанг, Баден-Вюртемберг, Галлертау, Херсбрук, Ильшванг және Спальт, Бавария маңындағы аймақтарда өсіріледі. Чехияда хмель Рудница, Градец-Кралове аймағы мен Уштек және Жатец, Усти-над-Лабем аймағы айналасында өсіріледі. Олар сондай-ақ Оломоуц аймағындағы Оломоуцтың маңында өсіріледі. Словакияда хмель Trenčín, Trenčín аймағы айналасында өсіріледі. Сонымен қатар, Польша мен Ресейде де хмель өсіріледі.

Қайта құру

Хоп жинау процесінің механикаландырылуының артуы көптеген оастардың қолданыстан шығуына әкелді. Кейбіреулері бұзылып, ал басқалары қарапайым ғимараттарға айналды. Тұрғын үйге деген сұраныстың өсуі көптеген оастардың үйлерге қайта жаңартылуына себеп болды. Қазіргі жергілікті кеңестер, әдетте, жоспарлау заңдары күшіне енгенге дейін болған жағдайға қарағанда, қайта жаңартудың эстетикалық жағына қатысты әлдеқайда қатаң талаптар қояды. Көбінесе пештің жабыны қайта салынуы керек, ал қайта жаңартылған оастарға желдеткіш орнатылады. Оасты үйге айналдырған ең алғашқы мысал – Миллер фермасы, Меопхэм, оны 1903 жылы сэр Филип Уотерлоу үйге айналдырған. Оастардың тұрғын емес мақсаттарға қайта жаңартылуының басқа мысалдарына театр (Оаст театры, Тонбридж, Оаст үй театры Рейнхэм), Жастар жатақханасы (Кэпстон фермасы, Чатэм, сондай-ақ Леди Маргарет Манорында, Доддингтон – қазір оқу қиындықтары бар адамдарға арналған тұрғын орталық), мектеп (Старри), нан пісірушілік (Чартем), келушілер орталығы (Бох Бич суқоймасы), кеңселер (Татлингбери фермасы, Бес Оук Грин) және мұражай (Кент ауылдық өмір музейі, Сэндлинг, Престон көшесі, Фейвершам, Уай колледжі, Уай және Бельтингтегі бұрынғы Уайтбред Хоп фермасы) жатады. Ұлттық трест Брэстед Чарт маңындағы Отридждегі, өте сирек кездесетін сегізбұрышты желдеткіштері бар оастың иесі, ал Касл Фермасында, Сиссингхерсте шайханаға айналдырылған, ал екіншісі Бетеманс, Бурваш дүкенге айналдырылды, мұнда желдеткіш орнына көгершін үйі орнатылды.

Жалған қамырды

Соңғы жылдары бірнеше ғимараттар сырттан ошаққа ұқсатып салынған, бірақ шындығында олар ошақ емес. Мысалдар: "Ерте құс" пабы, Гроув Грин, Мейдстоун. Харриетшамдағы кеңселер тобы. "Оаст Хаус" пабы, Нормантон. Манчестердегі "Оаст Хаус" пабы. Лэнгли Корт, Беккенхэм, Wellcome Foundation құрылысы, қазір Glaxo Wellcome компаниясының бөлігі. Кэринг, Кент – ошақ нысанында салынған үйлер. Саут-Харроу, Лондон – ошақ нысанында салынған паб (қазір бұзылып, жаңа тұрғын үйлердің құрамына қайта салынған).