Кіріспе
АҚШ-тың коммерциялық емес өнер қоры «Диа» 1960 және 1970 жылдардағы суретшілердің жұмыстарының ірі коллекциясын ұстап тұрады, ол 2003 жылы Гудзон өзені жағасында ашылған «Диа Бикон» галереясында көрсетіледі. «Диа» сонымен қатар Нью-Йорктегі «Диа Челси» галереясында, 535, 541 және 545 Батыс 22-ші көшеде орналасқан көрмелер мен бағдарламаларды ұсынады. «Диа Бикон» және «Диа Челси» көрме алаңдарынан өзге, «Диа» ұлттық және халықаралық деңгейде жер суретіне ерекше назар аудара отырып, тапсырыстар, ұзақ мерзімді инсталляциялар және нақты орынға арналған жобалар жиынтығымен жұмыс жасайды. «Диа» коллекциясында 1960 және 1970 жылдары танымал болған суретшілердің туындылары бар, олардың ішінде Джозеф Бойс, Дэн Флавин, Дональд Джадд, Агнес Мартин және Энди Уорхол есімдері бар. Бұл кезеңдегі өнер көркемдік тәжірибеде радикалды өзгеріс болды және көбінесе үлкен масштабты; кейде олар уақытша немесе нақты орынға арналған болады. Қазіргі уақытта «Диа» осы суретшілердің, сондай-ақ жас буын өкілдерінің нақты орынға арналған инсталляцияларын және ұзақ мерзімді көрмелерін тапсырады, қолдайды және ұсынады.
Dia holds a major collection of work by artists of the 1960s and 1970s, on view at Dia Beacon that opened in the Hudson Valley in 2003. Dia also presents exhibitions and programs at Dia Chelsea in New York City, located at 535, 541 and 545 West 22nd Street. In addition to its exhibition spaces at Dia Beacon and Dia Chelsea, Dia maintains and operates a constellation of commissions, long term installations, and site specific projects, notably focused on land art, nationally and internationally. Dia's permanent collection holdings include artworks by artists who came to prominence during the 1960s and 1970s, including Joseph Beuys, Dan Flavin, Donald Judd, Agnes Martin, and Andy Warhol. The art of this period represented a radical departure in artistic practice and is often large in scale; it is occasionally ephemeral or site specific. Currently, Dia commissions, supports, and presents site specific installations and long term exhibitions of work by these artists, as well as those of younger generations.
Алғашқы жылдар
Хайнер Фридрих – Мюнхен мен Кёльнде галереялары бар неміс өнер сатушысы. 1973 жылы Фридрих галереяларын Нью-Йорк қаласына, 141 Вустер-стритке көшірді, қазір бұл жерде Нью-Йорк Жер бөлмесі орналасқан. Сол жылы Фридрих Хьюстонға сапар шегіп, Ротко капелласына барды, онда Доминик де Менилдің көмекшісі Хелен Винклермен кездесіп, оның қызы Филиппа де Менилмен қайта танысты. Фридрих пен Филиппа де Менил кейін 1979 жылы суфи рәсімінде үйленді, ал 1982 жылы неке куәлігін алды. Фридрих, Винклер және Филиппа де Менил 1974 жылы Dia (Диа) ұйымын құрды. Dia баспасөзден қашық болды және 70-ші жылдары көп танылмады. Dia-ның мақсаты – өзінің жеке есімі болмауы, қаржыландыратын өнер туындыларының нағыз “көпірі” болу, оған өзін қоспай. 1985 жылы New York Magazine журналындағы Фиби Хобанның мақаласында осы кезеңде қор “қатты сақталатын құпия” деп аталды, оны “өнер мафиясы” деп атайтындар туралы айтылды және ұйымның тіпті әріп қағазының жоқ екені белгіленді. Нью-Йорктегі Гаррисон қаласындағы Дик сарайы (1 миллион долларға сатып алынған, бірақ кейіннен жөндеудің тым қымбат екені анықталды) және 6 Harrison Street-тегі Mercantile Exchange (Диа Янг пен Зазилаға Dream House (Түс үйі) құру үшін сатып алды – Диа ғимаратты сатып алуға және жөндеуге шамамен 4 миллион доллар жұмсады, ал Янг пен Зазилаға күтім мен өнер жасауға жылына 500 000 доллар бюджет берді) Флавиннің жарық инсталляцияларымен және шейх Музаффер Озак әл Джеррахидің тұратын бөлмелерімен 155 Mercer Street-тегі бұрынғы өрт сөндіру станциясында орналасқан. Суфи ложасының ашылуы де Менилдің суфизм дініне жақындауының және Нью-Йорк қаласындағы Нұр Ашки Джеррахи орденінің рухани жетекшісі ретінде көтерілуінің көрінісі болды. Филиппа де Менилдің анасы Доминик де Менил араласып, Метрополитен мұражайының атқарушы вице-президенті Эштон Хокинсті Dia-ның төрағасы етіп тағайындады. Хокинспен бірге жаңа кеңес мүшелеріне Лоис де Менил, Джон С. Эванс, болашақ АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Стивен Брейер, Маргарет Дуглас Гамильтон және Герберт Брауннелл кірді. Dia-ның 50-ден аз суретшінің туындылары болса да, Морган жаңа коллекцияны әйелдер мен халықаралық суретшілердің туындыларына бағыттап, әртүрлі және әйелдер мен ерлер арасындағы теңдікті қамтамасыз етуге тырысты. Бұл күш-жігер Нэнси Холттың Sun Tunnels (Күн туннельдері) туындысын сатып алумен аяқталды. Морган сонымен қатар Челсиде жаңа ғимарат салудан бас тарды, оның орнына Қордың иелігіндегі үш ғимаратты біріктіруге және жиналған қаражатты игілікке жұмсауға көшті. 2018 жылдың маусым айында 78 миллион долларлық капиталдық науқан жарияланды, ал 2019 жылдың мамыр айында мақсат 90 миллион долларға дейін көтерілді. Artnet-ке берген сұхбатында жаңа ғимарат салудан құрылыстың кіші ауқымына көшу себебін сұрағанда Морган былай деді: “Біз Гуггенхайм немесе MoMA-дан өте ерекшеміз, себебі біз белгілі бір ғимараттарды ескерткіш мекемелер деп санаймыз. Dia әрқашан басқа жолмен жүрді, ол – суретшілер өздерінің көзқарастарын бізбен бөлісетін кеңістіктерді табу”. Сохода Dia 10 жылға жалға алған сауда орындарында жаңа галерея ашылады, Dia Beacon-дағы галерея кеңістігі кеңейтіледі, ал Нью-Йорк Жер бөлмесі мен Бұзылған километрдің климаттық бақылау жүйелері жөнделіп, туындылар жыл бойы ашық болады. Dia-ның иелігіндегі ғимараттарды жаңартуға капиталдық науқаннан жиналған қаражаттың 25%-дан азы жұмсалады.
Орналасу орындары мен нысандары
Диа арт қоры өзінің өнер мұражайлары мен ұзақ мерзімді инсталляциялар жиынтығының бір бөлігі деп санайтын он екі орын мен нысан бар. Диа өзінің меншігін екі ерекше санатқа бөледі: орындар және нысандар. "Орындар" тұрақты немесе уақытша көрмеде ұсынылған кішігірім туындылардың галереяларын қамтитын мұражай ғимараттарын қамтиды, ал "нысандар" – галереялық кеңістіктен тыс орналасқан, Диа тапсырыс берген немесе сатып алған ұзақ мерзімдік өнер инсталляциялары.
Диа Челси
Диа 1987 жылы Нью-Йорк қаласының Челси ауданындағы Батыс 22-ші көшеде, 548 Батыс 22-ші көшедегі Диа өнер орталығының ашылуымен қызметін бастады. Dia Chelsea кейін көшенің ар жағына, қазіргі уақытта 537 Батыс 22-ші көшеде біріктірілген үш үйдің ішіне көшірілді. Бұл үйлер ұзақ мерзімді, бірақ уақытша көрмелерге, сондай-ақ көркемдік және білім беру бағдарламаларына арналған. Бұл Диа өнер қоры басқаратын мекенжайлардың бірі.
Күшін жою
1985 жылы «Диа» өнер қоры алғаш рет «Сотбис» аукционында 18 туындыны сатты, олардың ішінде Сай Твомбли мен Барнетт Ньюманның туындылары болды, және олар 1,3 миллион долларға сатылды. 2013 жылы қор тағы бір топ картиналар мен мүсіндерді сату жоспарын жариялады – Твомбли, Чемберлен және Барнетт Ньюманның туындылары да олардың ішінде болды. Бұл жолы «Сотбис» арқылы кем дегенде 20 миллион доллар жинап, сатып алу бюджетін толықтыруды көздеді. Бірақ, қор мен «Сотбис»-ке қарсы сотқа шағым түсіріліп, кейбір туындылар «Диа» қорына заңды түрде тиесілі болмай, Фридрихстерден ұзақ мерзімге алынған қарыз болуы мүмкін деген мәселе көтерілді. Алайда, көп ұзамай сот процесі тоқтатылды.
Қаржыландыру
Диа арт қоры салықтан босатылған қайырымдастық ұйым. Ағымдағы бағдарламалар қорғаушылар кеңесінің мүшелерінен, қорлардан (Ланнан қоры және Энди Уорхолдың бейнелеу өнері қоры сияқты) және мекеменің басқа да қолдаушыларынан түсетін қаражаттармен ішінара қолдалады. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, Дианың эндаументі шамамен 55 миллион долларды құрайды.
Қамқоршылар кеңесі
Диа арт қорының кеңесіне Франсис Боуз және Говард Рачофский сияқты коллекционерлер кіреді. Сонымен қатар, Ра Хи Хонг Ли, Айрин Панагопулос, Джейн Скиннер және Джеймс Мердок та қосылды. Суретшілерден кеңес мүшелерінің арасында Брайс Марден, Роберт Райман және Джордж Кондо болған.