Кіріспе
Католик шіркеуіне қатысты белгілі бір сілтемелерді жою туралы түзету. 1972 жылғы Конституция актісінің бесінші түзетуі – Ирландия Конституциясына енгізілген, Католик шіркеуінің арнайы ерекшелігін және басқа аталатын діни конфессияларды мойындаған екі тармақты жойған түзету. Ол 1972 жылдың 7 желтоқсанында өткен референдумда бекітілді және 1973 жылдың 5 қаңтарында заң күшіне енді.
The Fifth Amendment of the Constitution Act 1972 is an amendment to the Constitution of Ireland which deleted two subsections that recognised the special position of the Catholic Church and that recognised other named religious denominations. It was approved by referendum on 7 December 1972 and signed into law on 5 January 1973.
Мәтінге өзгерістер
Бұл түзету 44.1.1-бапты 41.1-бап ретінде қайта нөмірледі және 41.1-баптан келесі екі тармақшаны жойды:
1970 жылдардағы көзқарас
1972 жылға қарай, бұрын сыншылар либералды деп айыптаған, ал кейбіреулері католицизмге тікелей қарсы деп санаған мақала енді орынсыз, көнеріп, протестанттарды кемсітуге ұштауы мүмкін деп есептелді. Католик шіркеуіне берілген "ерекше мәртебе", нақты айқындалмаған болса да, Ватикан II-ден кейінгі католиктердің шіркеулер арасындағы қарым-қатынас туралы ойларымен қақтығысатын ерекше статус еді. Протестант шіркеулері, мүшелерінің саны азайғанмен, 1920 және 1930 жылдардағы Ирландияда көптеген адамдар Ирландия мемлекетін сынау Ирландияның тәуелсіздігін сынау болып есептеліп, 1922 жылға дейін Ирландияны басқарған британдық режимді жақтаумен теңестірілуінен қорқып, өздерінің наразылықтарын білдіруге бұрынғыдан гөрі еркін және дайын болды. Сонымен қатар, сол кездегі Ирландия Республикасы мен Солтүстік Ирландия арасындағы жақсару кезеңінде, оңтүстіктегі көптеген адамдар "ерекше мәртебені" солтүстік-оңтүстік қарым-қатынасын жақсартуға кедергі, тіпті азшылықтарға қатысты кемсітудің мүмкін көзі деп қарады. Бұған қоса, кейбір діни конфессияларды ресми мойындаудың қажеті жоқ деп саналды, себебі 44-баптың 2-тармағы дін бостандығына және діни кемсітуге қарсы кепілдік береді.
Орайхаттардағы талқылау
1972 жылғы Конституцияға бесінші түзетуді «Фианна Файл» партиясының басшысы Джек Линч ұсынды. Оны оппозициялық «Fine Gael» және Лейборист партиясы қолдады және 1972 жылғы 2 қарашада Dáil-де соңғы оқылымдарда қабылданды. 3 қарашада Сенатта барлық кезеңдерден өтіп, 1972 жылғы 7 желтоқсанда халыққа референдумға ұсынылды.
Науқан
Католик шіркеуі бұл түзетуге ешқандай қарсылық білдірмеді, бірақ кейбір консервативті католиктер оған қарсы шықты. Ирландия шіркеуінің және еврей қауымының жетекші өкілдері науқан барысында 1937 жылы бұл бап олардың бар екенін (ал еврей қауымы үшін – өмір сүру құқығын, басқа мемлекеттердегі еврейге қарсы заңдардан өзгеше) мойындағанын бағалағанын, бірақ 1970 жылдары ол қажеттілігін жоғалтқан және күшін үдеткенін айтты. Түзетуге қатысты референдум төртінші түзетуге қатысты референдуммен бір күні өтті, ол дауыс беру жасын он сегізге дейін төмендетті. Референдумда мақұлданғаннан кейін түзету Конституцияға енгізіліп, оған қол қойылды, ал Ирландия президенті, сол кезде Эмон де Валера, осы бастапқы бапты жазған адам болды.
Нәтиже
Нәтижелер сайлау округы бойынша Сайлау округы Сайлаушылар саны Қатысу (%) Дауыс Үлес (%) Жақсылық Жамандық Карлоу–Килкенни 59,415 55.2% 26,589 4,040 86.8% 13.2% Каван 37,229 54.0% 16,775 1,838 90.1% 9.9% Клэр 39,413 47.6% 15,099 2,389 86.3% 13.7% Клэр–Оңтүстік Голуэй 34,820 52.6% 15,298 1,813 89.4% 10.6% Корк қаласы Солтүстік-Батыс 36,115 48.2% 11,821 4,805 71.1% 28.9% Корк қаласы Оңтүстік-Шығыс 36,476 53.9% 13,701 5,212 72.4% 27.6% Корк орталық 49,402 53.8% 20,430 4,571 81.7% 18.3% Корк Солтүстік-Шығыс 50,016 54.8% 20,986 4,640 81.9% 18.1% Корк Оңтүстік-Батыс 38,285 53.1% 14,620 4,545 76.3% 23.7% Донегал Солтүстік-Шығыс 37,924 43.4% 13,260 1,736 88.4% 11.6% Донегал–Лейтрим 38,540 46.2% 14,705 1,937 88.0% 12.0% Дублин орталық 46,775 43.7% 15,718 3,648 81.2% 18.8% Дублин округы Солтүстік 58,761 48.6% 23,804 3,897 85.9% 14.1% Дублин округы Оңтүстік 45,289 55.5% 20,966 3,572 85.4% 14.6% Дублин Солтүстік орталық 49,073 49.4% 18,933 4,505 80.8% 19.2% Дублин Солтүстік-Шығыс 55,483 52.9% 24,128 4,450 84.4% 15.6% Дублин Солтүстік-Батыс 44,369 46.6% 16,386 3,488 82.4% 17.6% Дублин Оңтүстік орталық 50,400 48.7% 19,582 4,134 82.6% 17.4% Дублин Оңтүстік-Шығыс 37,840 50.8% 15,267 3,138 82.9% 17.1% Дублин Оңтүстік-Батыс 41,740 45.0% 14,956 2,901 83.8% 16.2% Дүн Лаогхайр және Ратдаун 56,151 57.7% 27,136 4,443 85.9% 14.1% Голуэй Солтүстік-Шығыс 34,358 47.1% 13,721 1,385 90.8% 9.2% Голуэй Батыс 35,999 42.7% 12,903 1,813 87.7% 12.3% Керри Солтүстік 37,018 43.0% 12,886 1,946 86.9% 13.1% Керри Оңтүстік 36,391 43.2% 12,642 1,940 86.7% 13.3% Килдар 40,065 50.6% 16,942 2,369 87.7% 12.3% Лаойс–Оффали 56,344 55.1% 25,171 4,452 85.0% 15.0% Лимерик Шығыс 47,001 54.5% 18,109 6,133 74.7% 25.3% Лимерик Батыс 35,904 56.5% 16,327 2,772 85.5% 14.5% Лонгфорд–Уэстмис 47,095 49.4% 18,592 3,141 85.5% 14.5% Лаут 40,278 50.4% 16,449 2,811 85.4% 14.6% Майо Шығыс 34,810 46.2% 13,729 1,376 90.9% 9.1% Майо Батыс 34,106 44.3% 12,593 1,419 89.9% 10.1% Мит 39,040 50.2% 15,689 2,577 85.9% 14.1% Монахан 36,214 47.3% 13,987 1,901 88.0% 12.0% Роскоммон–Лейтрим 37,682 51.3% 15,421 2,416 86.5% 13.5% Слайго–Лейтрим 38,049 48.8% 14,578 2,496 85.4% 14.6% Типперари Солтүстік 34,754 58.0% 15,578 3,014 83.8% 16.2% Типперари Оңтүстік 46,127 58.6% 20,801 4,353 82.7% 17.3% Уотерфорд 39,513 53.6% 17,174 2,902 85.5% 14.5% Уэксфорд 49,881 52.3% 21,032 3,544 85.6% 14.4% Уиклоу 39,389 52.0% 16,519 2,968 84.8% 15.2% Барлығы 1,783,604 50.7% 721,003 133,430 84.4% 15.6%