Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы және философы (1913-1978)
French author and philosopher (1913 1978)
Роджер Кайлоа (ʁɔʒe kajwa; 3 наурыз 1913 – 21 желтоқсан 1978) – француз зиялысы, ерекше еңбектері әдеби сын, социология, ойын зерттеуі (лудология) және философияны біріктірді. Ол ойындар мен ойыншылық сияқты алуан түрлі тақырыптарға, сондай-ақ қасиеттілікке ден қойып зерттеу жүргізді. Хорхе Луис Борхес, Пабло Неруда және Мигель Анхель Астурияс сияқты латын америкалық авторларды француз оқырмандарына таныстыруда да маңызды рөл атқарды. Оның өлімінен кейін 1991 жылы француз әдеби сыйлығы оның құрметіне «Роджер Кайлоа» сыйлығы деп аталды.
Roger Caillois (ʁɔʒe kajwa; 3 March 1913 – 21 December 1978) was a French intellectual whose idiosyncratic work brought together literary criticism, sociology, ludology and philosophy by focusing on diverse subjects such as games and play as well as the sacred. He was also instrumental in introducing Latin American authors such as Jorge Luis Borges, Pablo Neruda and Miguel Ángel Asturias to the French public. After his death, the French Literary award Prix Roger Caillois was named after him in 1991.
Өмірбаян
Кайлуа Реймсте дүниеге келді, бірақ бала кезінде Парижге көшіп келді. Ол сол жерде Луи-ле-Гранд лицейінде оқыды, бұл элиталық мектептің түлектері Франциядағы ең беделді университет – Эколь Нормаль Сюперьерге түсу емтихандарына дайындалатын. Кайлуаның тырысысы жеміс берді және ол 1933 жылы нормалиан дипломын алды. Содан кейін ол École Pratique des Hautes Études-те оқыды, онда Жорж Дюмезил, Александр Кожев және Марсель Мосс сияқты ойшылдармен танысты. Соғысқа дейінгі жылдарда Кайлуаның саяси көзқарастары солға қарай жылжыды, әсіресе фашизмге қарсы күресте белсенділік танытты. Ол сонымен қатар Париждің авангардтық интеллектуалдық өміріне де қатысты. Жорж Батайльмен бірге ол Социология колледжін құрды – интеллектуалдардың тобы, мүшелері бір-біріне тұрақты түрде дәріс оқыды. 1920-ші жылдардағы сюрреализм қозғалысына реакция ретінде құрылған колледж, сюрреализмнің жеке сананың қиялына бағытталған зерттеулерінен ауытқып, ырым-жырымдардың күші және қоғамдық өмірдің басқа да аспектілеріне көбірек назар аударуға тырысты. Кайлуаның антропология мен социологиядағы білімі, әсіресе қасиеттілікке деген қызығушылығы осы көзқарастың жарқын мысалы болды. Ол Батайльдің Acéphale (1936–39) журналына қатысты. 1939 жылы Кайлуа Францияны тастап Аргентинаға кетті, ол Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін сонда тұрды. Соғыс жылдарында Латын Америкасында нацизмнің таралуына қарсы күресте, антинацистік мерзімді басылымдардың редакторы және авторы ретінде белсенділік танытты. 1940–1945 жылдары Оңтүстік Америкада өмір сүрді. 1948 жылы, соғыстан кейін ол ЮНЕСКО-да жұмыс істеп, көптеген елдерді аралады. 1971 жылы Француз академиясының мүшесі болып сайланды. 1977 жылы суретші Бернар Мандевильмен бірлесіп кітап жазуға кірісті. 1978 жылы Кайлуа "Le fleuve Alphée" атты марапатталған автобиографиялық эссесін жазды (Марсель Пруст сыйлығы және Еуропалық Одақтың әдебиет сыйлығы), одан кейін "Cases d’un échiquier" эссесі жарық көрді. Ол 65 жасында Кремль-Бисетрде қайтыс болды. Бүгінде Кайлуа ЮНЕСКО қаржылаған, салааралық "Диоген" журналын құрғандығымен және "La Croix du Sud" (Оңтүстік Кресті) атты кітаптар жинағын шығарғандығымен еске алынады, бұл жинаққа қазіргі латын американдық авторлардың туындылары аударылған, және Жорж Луис Борхес, Алехо Карпентьер және Виктория Окампо сияқты авторларды француз тіліндегі оқырмандарға таныстыруға септігін тигізді. Ол сонымен қатар гудологияның даму кезеңінде, әсіресе оның "Les Jeux et les Hommes" (1958) кітабынан алынған үзінділермен жиі сілтеме жасалады. Кітап 1961 жылы Майер Бараш тарапынан ағылшын тіліне "Адам, ойын және ойындар" деп аударылды.
Caillois was born in Reims, but moved to Paris as a child. There he studied at the Lycée Louis le Grand, an elite school where students took courses after graduating from secondary school in order to prepare for entry examinations for France's most prestigious university, the École Normale Supérieure. Caillois's efforts paid off and he graduated as a normalien in 1933. After this he studied at the École Pratique des Hautes Études, where he came into contact with thinkers such as Georges Dumézil, Alexandre Kojève and Marcel Mauss. The years before the war were marked by Caillois's increasingly leftist political commitment, particularly in his fight against fascism. He was also engaged in Paris's avant garde intellectual life. With Georges Bataille he founded the College of Sociology, a group of intellectuals who lectured regularly to one another. Formed partly as a reaction to the Surrealist movement that was dominant in the 1920s, the College sought to move away from surrealism's focus on the fantasy life of an individual's unconscious and focus instead more on the power of ritual and other aspects of communal life. Caillois's background in anthropology and sociology, and particularly his interest in the sacred, exemplified this approach. He participated in Bataille's review Acéphale (1936–39). Caillois left France in 1939 for Argentina, where he stayed until the end of World War II. During the war he was active in fighting the spread of Nazism in Latin America as an editor and author of anti Nazi periodicals. From 1940 to 1945, he lived in South America. In 1948, after the War, he worked with UNESCO and traveled widely. In 1971 he was elected to the Académie française. In 1977, he started to write a book with the painter Bernard Mandeville. In 1978, Caillois wrote Le fleuve Alphée, an award winning autobiographical essay (Marcel Proust Awards and European Union Prize for Literature), followed by Cases d’un échiquier. He died, aged 65, in Kremlin Bicêtre. Today Caillois is remembered for founding and editing Diogenes, an interdisciplinary journal funded by UNESCO, and La Croix du Sud (Southern Cross), a collection of books translated from contemporary Latin American authors published by Gallimard that is responsible for introducing authors such as Jorge Luis Borges, Alejo Carpentier and Victoria Ocampo to the French speaking public. He is also widely cited in the nascent field of ludology, primarily from passages in his book Les Jeux et les Hommes(1958). The book has been translated to English by Meyer Barash in 1961 as Man, Play and Games.
Кайлуаның мимикаға қызығушылығы
Кейлоа Батайльмен Социология колледжінде жұмыс істеген кезде, олар 1930 жылдары жәндіктер туралы екі мақала жазды: «La mante religieuse. De la biologie à la psychanalyse» (1934) және «Mimétisme et la psychasthénie légendaire» (1935). Кейлоа «молитвалық шоқжәндік пен жануарларды табиғаттың автоматтары мен маскарадтары ретінде» анықтайды. Ол «өз ерекше табиғаттану үлгісімен қазіргі Батыстың тамаша туындысы, сюрреализм мен авангардтың қарсы тұру үшін мұндай қатаң шаралар қолданған жоғары эгоның араласуынсыз әрекет ету мен шығарудың мәнін түсіндіреді». Бұл мақалалар «жануарлардың өздерін жеуі мен олардың еліктеуін түсіндіретін эволюциялық түсіндірулерге қайшы келетін екі көңілсіз энтомологиялық зерттеу сияқты көрінеді. Олардың [сюрреалистік журнал] «Минотавр» журналында жариялануы, оларды ойлаусыз интеллектінің, өнерсіз креативтіліктің және (адам) агенттің болмауындағы әрекет ету мүмкіндігін көрсететін бейнелерді іздеу ретінде қарастыруға мүмкіндік береді».
When Caillois worked with Bataille at the College of Sociology, they worked on two essays on insects in the 1930s: ‘La mante religieuse. De la biologie à la psychanalyse’ (1934) and ‘Mimétisme et la psychasthénie légendaire’ (1935) Caillois identifies "the praying mantis and mimicking animals as nature’s automatons and masquerades." He formulates "in his peculiarly naturalist fashion what it would mean to act and create without the intervention of the sovereign ego, that magnificent artifact of the modern West that surrealism and the avant garde have taken such drastic measures to counteract." These articles "might read like two obscurantist entomological studies that, in a way some would describe as bizarre, try to contradict all evolutionary explications for animal cannibalism and mimicry. Their publication in the context of [the surrealist journal] Minotaure makes it possible to see them as the search for figures that evidence the possibility of intelligence without thought, creativity without art, and agency in the absence of the (human) agent."
Француз әдебиетінің Роджер Кайлуа сыйлығы
Латын Америкасы әдебиеті үшін Роджер Кайлуа атындағы француз әдеби сыйлығы 1991 жылы құрылды және Карлос Фуэнтес, Хосе Доносо және Адольфо Биой Касарес сияқты жазушылар да осы сыйлықпен марапатталды.
The Roger Caillois French Literary Prize for Latin American Literature was created in 1991 and has also been awarded to figures such as Carlos Fuentes, José Donoso and Adolfo Bioy Casares.