Кіріспе

Бір жынысты некелер Ұлыбританияның барлық аймақтарында заңды. Неке децентрализацияланған заңнамалық мәселе болғандықтан, Ұлыбританияның әртүрлі бөліктерінде әртүрлі уақытта заңдастырылды: 2014 жылдың наурызынан бастап Англия мен Уэльсте, 2014 жылдың желтоқсанынан бастап Шотландияда және 2020 жылдың қаңтарынан бастап Солтүстік Ирландияда мойындалып, орындалды. Некедегі құқықтар мен мүмкіндіктердің көп бөлігін, бірақ барлығын емес, ұсынатын азаматтық серіктестіктер 2005 жылдан бері мойындалған. Ұлыбритания бір жынысты жұптарға бүкіл ел бойынша некеге тұруға рұқсат берген әлемдегі 27-ші және Еуропадағы 16-шы ел болды. Англия мен Уэльсте бір жынысты некеге рұқсат беру туралы заңдар 2013 жылдың шілдесінде Ұлыбритания Парламентімен қабылданды және 2014 жылдың 13 наурызында күшіне енді. Алғашқы бір жынысты некелер 2014 жылдың 29 наурызында тіркелді. Шотландияда бір жынысты некеге рұқсат беру туралы заң Шотландия Парламентімен 2014 жылдың ақпанында қабылданды және 2014 жылдың 16 желтоқсанында күшіне енді. 16 желтоқсанда бұрын азаматтық серіктестікте болған бір жынысты жұптар үшін алғашқы неке рәсімдері өтті. Азаматтық серіктестікте емес, жұптар үшін алғашқы неке рәсімдері 2014 жылдың 31 желтоқсанында болды. Солтүстік Ирландияда бір жынысты некеге рұқсат беру туралы заңнама 2019 жылдың шілдесінде Ұлыбритания Парламентімен қабылданды және 2020 жылдың 13 қаңтарында күшіне енді. Бірінші бір жынысты неке рәсімі 2020 жылдың 11 ақпанында өтті. Бір жынысты некелер Британның он төрт теңіз арты аймағының сегізінде заңды. Ол 2014 жылдан бері Оңтүстік Грузия және Оңтүстік Сандвич аралдарында, 2014 жылдың 3 маусымынан бастап Акротири және Декелияда, сондай-ақ Ұлыбритания әскери қызметкерлері үшін ғана Үнді мұхитындағы Британдық аймақта, 2015 жылдың 14 мамырынан бастап Питкэрн аралдарында, 2016 жылдың 13 қазанынан бастап Британдық Антарктика аймағында, 2016 жылдың 15 желтоқсанынан бастап Гибралтарда, 2017 жылдың 29 сәуірінен бастап Фолкленд аралдарында және 2017 жылдың 20 желтоқсанынан бастап Сент-Хелена, Ассенсия және Тристан-да-Куньяда мойындалған. Бір жынысты некелер 2017 жылдан 2022 жылға дейін Бермудада заңды болды, ал 2018 жылдың 1 маусымынан бастап бір жынысты жұптар үшін ішкі серіктестіктер қолжетімді болды. 2020 жылдың 4 қыркүйегінде Кайман аралдарында азаматтық серіктестік заңды болды. Корольдік тәуелділіктерінде бір жынысты некелер заңды. Ол 2016 жылдың 22 шілдесінен бастап Мэн аралында, 2018 жылдың 1 шілдесінен бастап Джерсиде және Гвернси билігінде әртүрлі уақытта: 2017 жылдың 2 мамырынан бастап Гвернсиде, 2018 жылдың 14 маусымынан бастап Алдерниде және 2020 жылдың 23 сәуірінен бастап Саркта мойындалып, орындалды.

Құқықтық тарихы

Жалпы құқық бойынша бір жынысты адамдардың арасындағы неке бастапқыда жарамсыз деп есептелді. 1680 жылы Арабелла Хант «Джеймс Ховардқа» үйленді; 1682 жылы неке күші жойылды, себебі Ховард шын мәнінде Эми Полтер екені анықталды, ол «толыққанды әйел» саналды және екі әйел заңды түрде үйлене алмайды. 1834 жылдың 30 наурызында Энн Листер мен Энн Уокер Йорк қаласындағы Гудрамгейттегі Киелі Үштік шіркеуінде үйленді және одан кейін өздерін некеде деп санады, бірақ заңды мойындамады. Шіркеу «Британиядағы алғашқы лесбияндық неке өткен орын деп есептелетін нысан» ретінде сипатталды және қазір ғимаратта естелік тақта орнатылған. Олар Листер 1840 жылы қайтыс болғанға дейін Шибден-холлда бірге өмір сүрді. 1866 жылы «Хайд пен Вудмансиге қарсы» (полигамия ісі) сотта Лорд Пензанс былай деді: «Христиандық түсінік бойынша неке – бір ер және бір әйелдің өмір бойына ерікті бірігуі, басқалардың барлығын жоққа шығару». 1967 жылы «Талбот (немесе Пойнтц) v Талбот» ісінде тыйым салу бір жұбайы операциядан кейінгі транссексуал болған жағдайда да қолданылды, судья Роджер Ормрод: «Неке – жынысқа емес, гендерге байланысты қарым-қатынас» деді. 1971 жылы Англия мен Уэльсте бір жынысты жұптардың некелерін тыйым салатын «Некелердің жарамсыздығы туралы» заң қабылданды. 1971 жылғы заңға қатысты парламенттік пікірталстарда транссексуализм мәселесі талқыланды, бірақ гомосексуализм туралы сөз болған жоқ. 1971 жылғы заң кейіннен 1973 жылғы «Некелік себептер туралы» заңмен алмастырылды, ол да тараптардың әйел не еркек емесе, неке жарамсыз деп жариялады. Бір жынысты некеге тыйым салу Шотландия мен Солтүстік Ирландияның неке заңнамасына да енгізілді. 2003 жылғы «Неке туралы жарлық (Солтүстік Ирландия)» егер тараптар бір жынысты болса, некеге кедергі бар екенін айтты, бірақ 2019 жылғы «Неке (бір жынысты жұптар) және азаматтық серіктестік (әр жынысты жұптар) (Солтүстік Ирландия)» ережелері бұл ережені жойды. 1977 жылғы «Неке туралы» заңда (Шотландия) ұқсас құқықтық кедергі болды, бірақ 2014 жылғы «Неке және азаматтық серіктестік (Шотландия)» заңы қабылданғаннан кейін, егер екі тарап та бір жынысты болса, бұл заң некеге тыйым салмайды. 2013 жылдың 17 шілдесінде 2013 жылғы «Неке (бір жынысты жұптар)» заңына корольдік келісім берілді. 2013 жылдың 10 желтоқсанында Корольдік үкіметі 2014 жылдың 29 наурызынан бастап бір жынысты адамдардың алғашқы некелері өтетінін жариялады.

Азаматтық серіктестік

2004 жылғы азаматтық серіктестік туралы заң 2005 жылдың желтоқсанында күшіне енді. Ол азаматтық серіктестіктерді құрды, оларға тіркелген бір жынысты жұптарға некедегідей көптеген құқықтар мен міндеттер берілді. Кейбір британдық БАҚ бұл серіктестіктерді «гей некелері» деп атады; бірақ үкімет олардың неке емес екенін нақты айтты. Бұрын, 2001 жылы Лондон мэрі Кен Ливингстон ресми емес Лондон серіктестік тізілімін құрған болатын, бірақ ол заңмен мойындалмады. 2013 жылғы «Неке (бір жынысты жұптар)» заңының 9-тармағы күшіне енгеннен кейін, азаматтық серіктестікте тіркелген кез келген жұпқа осы серіктестікті некеге айналдыруға мүмкіндік берілді.

Уилкинсон және басқалар

2003 жылдың 26 тамызында британдық университет профессорлары Селия Китцингер мен Сью Уилкинсон Канаданың Британ Колумбиясы провинциясында заңды түрде үйленді. Бірақ, олар елге оралғанда, олардың некесі британдық заң бойынша мойындалмады. Кейін қабылданған Азаматтық серіктестік туралы заң бойынша, олардың некесі азаматтық серіктестікке ауыстырылды. Бұл жұп некелерін мойындау үшін сотқа жүгінді, олардың некесі заңды түрде тіркелген елде заңды болып табылатынын және шетелдегі некелерді мойындау талаптарына сай келетінін, сондықтан олар әртүрлі жынысты жұптармен бірдей қарастырылуы керек екенін мәлімдеді. Олар некелерін азаматтық серіктестікке ауыстыруға қарсы болды, себебі оны практикалық және символдық тұрғыдан кемсітетін нұсқа деп есептеді. Оларды азаматтық құқықтарды қорғау тобы "Либерти" өкілдік етті. Топтың заң директоры Джеймс Уэлч бұл жұптың некесін мойындау әділдік пен теңдік мәселесі екенін айтты және олардың "әлеуметтік серіктестік туралы екінші жақсы нұсқамен келісуге мәжбүр болмауы керек" деді. Жоғары сот 2006 жылдың 31 шілдесінде шешімін жариялады, олардың одағы неке мәртебесін алмайтынын және Англия мен Уэльсте азаматтық серіктестік ретінде мойындалатынын мәлімдеді. Отбасылық істер жөніндегі төраға, сэр Марк Поттер, "бір жынысты қарым-қатынастар ешқандай кем емес, тіпті ағылшын заңы оларды азаматтық серіктестік атауымен мойындау арқылы олардың кемсініп қалғанын көрсетпейді" және неке – "ғасырлар бойғы институт" екенін, ол "ұзақ жылдар бойы қалыптасқан анықтама мен қабылдау" бойынша ер және әйел арасындағы қарым-қатынас екенін түсіндірді. Ол бұл жұптың 2004 жылғы Азаматтық серіктестік туралы заң бойынша кемсітілгені туралы талабымен келісті, бірақ "осы айырмашылықтың нәтижесінде бір жынысты серіктестерді кемсітуге келгенде, мұндай кемсітудің заңды мақсаты бар, ол ақылға қонымды және пропорционалды, сондай-ақ Конвенция мемлекеттеріне берілген бағалау шегіне сәйкес келеді" деп санайды. Бас прокурор Питер Голдсмит екінші жауапкер ретінде бұл жұптан сот шығындары үшін 25 000 фунт стерлинг талап етті, және Жоғары сот оларға оны төлеуді бұйырды. Уилкинсон мен Китцингер сот шешіміне "қатты көңіл көшірді" және бұл тек олар үшін ғана емес, сонымен қатар "елдегі лесбиян және гей отбасылары үшін де" қынжылды екенін айтты. Алайда, олар бұл шешім "уақыт сынағынан өтпейді" деп сенетіндіктерін және "некеде толық теңдік орнатылған" күнді күтетіндіктерін мәлімдеді. Гей құқықтарын қорғаушы Питер Тэтчелл, бір жынысты некеге қарсы күшті оппозиция және жұптан 25 000 фунт стерлинг талап ету үкіметтің "гейлерге деген жағымды беделін" жойғанын айтты. Сондай-ақ, ол сот шығындарын талап етудің мақсаты жұпқа қаржылық зиян келтіру болып табылатынын, осылайша олар шағымдану мүмкіндігінен айырылады деп мәлімдеді.

Үгіт-насихат топтары

Шотландияда бір жынысты некеге қол жеткізу мақсатымен "Тең Неке" науқаны 2008 жылы "Бірыңғайлық Желісі" тарапынан құрылды, оның басты назары Шотландияда бір жынысты некелерді және әртүрлі жынысты азаматтық серіктестіктерді заңдастыру болды. Англия мен Уэльсте бір жынысты некеге арналған алғашқы маңызды науқан – Питер Тэтчеллдің 2010 жылы құрған "Тең Махаббат" болды. Ұлыбританияда бір жынысты некеге қарсы алғашқы маңызды науқан 2011 жылы құрылған "Шотландия Некесі үшін" болды, одан кейін 2012 жылы Англия мен Уэльсте "Неке Коалициясы" құрылды. Кейіннен бір жынысты некелерді қолдайтын және қарсыласатын науқандар түрлі ұйымдар тарапынан ұйымдастырылды, оның ішінде 2012 жылы Англияда құрылған "Тең Неке Коалициясы" және "Out4Marriage". Солтүстік Ирландияда ЛГБТ құқықтарын қорғайтын белсенді және саяси науқаншы Гэри Спэддинг 2012 жылдың маусымында бір жынысты некелерге толық қолдау көрсету науқанын құрды, оның мақсаты – әлеуметтік көзқарастарға қарсы тұрып, Солтүстік Ирландия Ассамблеясын бір жынысты некелерге рұқсат беру туралы заң қабылдауға ықпал ету болды.

Саяси партиялар

Консервативтік партия: 2010 жылғы жалпы сайлауға дейін сол кездегі Қазынашылықтың көлеңкелік канцлері Джордж Осборн консервативтік үкімет бір жынысты некеге тыйым салуды тоқтату мәселесін "қарастыруға" дайын екенін айтты, бірақ ол нақты уәде бермегені үшін сынға ұшырады. 2010 жылдың 4 мамырында партия «Теңдік шарты» жариялады, онда сайланған жағдайда азаматтық серіктестікті неке ретінде тануды «қарастыратынын» мәлімдеді. Еңбек партиясы: 2010 жылдың сәуір айында теңдік жөніндегі еңбек министрі Харриет Харман бір жынысты некелер туралы сұраққа жауап бергенде, бұл мәселе «дами жұп жатқан сала» екенін және үкіметтің гей құқықтары бойынша «алуға тағы көп жолы бар» екенін айтты. Премьер-министр Гордон Браун үкімет бір жынысты некеге рұқсат бермегенін, себебі ол «дін бостандығы мәселелерімен тығыз байланысты» екенін түсіндірді. 2010 жылғы Еңбек партиясының басшылығына сайлау науқаны барысында Еңбек партиясының барлық үміткерлері бір жынысты некелерді тануға бағытталған реформаны қолдағандарын білдірді. Эд Милибэндтің жеңісінен кейін бұл Еңбек партиясының саясатына айналды, партия Ұлыбритания үкіметінің консультациясын құптады және заң жобасын мүмкіндігінше ертерек ұсынуды талап етті. Либерал-демократтар: Партия лидері Ник Клегг 2009 жылы партиясының заңдастыруды қолдайтынын мәлімдеді. 2009 жылдың 4 шілдесінде LabourList сайтында жарияланған мақаласында Клегг «азаматтық серіктестіктер алға қадам болғанымен, бір жынысты некеге рұқсат берілмейінше, гей және гетеросексуал жұптар тең қарастырылмайды» деп жазды. Осыдан кейін партияның ЛГБТ+ Либерал-демократтар тобы «Шекарасыз неке» петициясын бастады, онда некеге және азаматтық серіктестікке қатысты барлық гендерлік шектеулерді алып тастауға және бір жынысты қатынастарды Еуропа және халықаралық деңгейде тануға шақырды. 2009 жылы Манчестер мен Рединг Прайд шараларында қол жиналды, ал 2010 жылдың қаңтарында Attitude журналында Клеггпен болған сұхбаттан кейін онлайн режимінде жарияланды, онда ол бір жынысты некеге деген өзінің міндеттемесін қайта растады. Алайда бұл партияның сайлау бағдарламасына енбеді. 2010 жылдың шілдесінде сұхбаттасуда Либерал-демократтар партиясының вице-лидері Саймон Хьюз коалициялық үкімет бір жынысты жұптарға некеге тұруға мүмкіндік беруді жоспарлап отырғанын растады. «Британияда 2010 және 2011 жылдары гейлер мен гетеросексуалдар үшін азаматтық некеге тұру мүмкіндігі болуы тиімді. Мемлекет теңдік беруге тиіс. Біз жарты жолдан өттік. Менің ойымша, осы парламентте біз осы мақсатқа жете аламыз». 2010 жылдың қыркүйегінде Либерал-демократтар өзінің күзгі федералды конференциясында Вестминстер деңгейінде бір жынысты некелерді партиялық саясатқа айналдыруға дауыс берді. Шотландиялық Либерал-демократтар өздерінің 2010 жылғы көктемгі конференциясында Шотландия үкіметінен бір жынысты жұптарға некеге тұруға рұқсат беруді талап етіп, бір жынысты жұптарды некеден шығаруды «тоқтатылуы тиіс дискриминация» деп сипаттады. Англия мен Уэльстің Жасыл партиясы: 2009 жылдың 22 мамырында Жасыл партия Ұлыбританияда және басқа да ЕО елдерінде бір жынысты жұптардың азаматтық некелеріне тыйым салуды тоқтатуға шақырды. Партия басшысы Каролина Лукас партия бір жынысты жұптар үшін некеге тұруды қалайтынын және Еуропа бойынша саяхаттайтын бір жынысты жұптардың некедегі гетеросексуал жұптар сияқты қарым-қатынастарын мойындауы керек екенін айтты. Сол кезде партияның Оксфорд Шығыс сайлау округінің үміткері болған Питер Тэтчелл Еуропадағы әртүрлі серіктестік заңдарының «шатасу тудыратынын» және «көптеген лесбияндық және гей жұптардың заңдық құқықтары олардың өз шекараларында тоқтатылатынын» айтты. Оның пікірінше, «ең жақсы және жалпыға танымал серіктестік жүйесі» – азаматтық неке, ал «одан төмен деңгейдегі кез келген нәрсе – кемсітушілік және екінші дәрежелі қарау».

Діни ұйымдар

2009 жылы өткен жылдық жиналыста квакерлер әр түрлі жынысты және бір жынысты некелерді тең дәрежеде мойындауға және бір жынысты жұптар үшін неке рәсімдерін өткізуге шешім қабылдады, осылайша Ұлыбританиядағы осы мәселеге алғашқы қадам жасаған негізгі діни ұйым атанды. Сол кездегі заң бойынша, тіркеушілерге бір жынысты жұптардың арасындағы некеге заңды түрде ресми тіркеуге рұқсат берілмегенімен, квакерлер заң оларды "бір жынысты некелерді тойлау мен тіркеуде маңызды рөл атқарудан" тыймайтынын мәлімдеді және үкіметтен заңды өзгертуді сұрады, осылайша осы некелерді мойындауға мүмкіндік жасалсын. 2012 жылы бірлескен баспасөз хабарламасында квакерлер, либералды еврейлер және унитариандар бір жынысты некелерге қатысты кеңесуге қолдау көрсетті. Ірі христиан діндері бір жынысты некелерді мойындау және өткізу туралы заңға толығымен қарсы болды. Англия мен Уэльстегі католик шіркеуінің басшылары қарсылық білдіріп, өз парталандары мен қарауындағы мектептерді де, Шотландиядағы католик шіркеуі сияқты, үкімет жоспарларына қарсы петицияға қол қоюға шақырды. Англия шіркеуінің басшылары бір жынысты некелерді заңдастыру шіркеудің Англияның мемлекеттік діні ретіндегі беделіне нұқсан келтіруі мүмкін деп алаңдады. Ұлыбританияның методистік шіркеуі 2012 жылы бір жынысты некелерге қатысты үкіметтік кеңесуге жауап ретінде, соңғы 20 жылда көптеген методистік шіркеулердің гейлер мен лесбиянкалардың одақтарын құптағандарын және тойлағандарын мойындады, бірақ методистік шіркеу бір жынысты одақтарға қатысты "неке" сөзін қолданбайтынын атап өтті. Дегенмен, 2021 жылдың маусым айында методистік шіркеудің конференциясы өз ғибадат орындарында бір жынысты некелерді өткізуге рұқсат берді. Бас раввин, Барон Сакс және Біріккен синагогтың раввиндік кеңесі де жоспарларға қарсы шығып, бір жынысты некелердің "иудей заңына қайшы" екенін мәлімдеді.

Қоғамдық пікір

Саясат зерттеулері британдықтардың бір жынысты некеге жалпы қолдау білдіретінін көрсетті. Британдықтардың гомосексуализмге деген көзқарасы уақыт өте келе көбірек қолдау тапты (немесе кем дегенде төзімділікке ие болды). Британдық әлеуметтік көзқарастар бойынша 1983 жылы үш ірі саяси партияның (консервативті, лейбористік және либералды демократ) респонденттерінің шамамен 50% -дан 70% -ға дейін гомосексуализмді "әрқашан дұрыс емес" немесе "негізінен дұрыс емес" деп санайтын. 1993 жылы гомосексуализмге қарсылық барлық партиялар арасында сәл өскенін хабарлады. Алайда 2003 жылы көзқарастар толеранттырақ болды, 25% -дан 50% -ға дейін респонденттер гомосексуализмді әрқашан немесе көбінесе дұрыс емес деп санайды, ал 2013 жылы әр партияда респонденттердің 20% -дан 35% -ға жуығы ғана осындай сезімде болды. Либералды-демократиялық респонденттер гомосексуализмді әр сауалнамада лейбористік немесе консервативті респонденттерге қарағанда жаман деп санайды. 2004 жылы Gallup компаниясы жүргізген сауалнамада респонденттердің 52% "бір жынысты адамдардың некесін" тану керек деп келіскен, ал 45% -ы бұны қабылдамаған. Сондай-ақ, сауалнамада 65%-ы бір жынысты жұптарға азаматтық одақ құруға рұқсат беруді қолдаған. 2006 жылғы "Евробарометр" сауалнамасында британдықтардың 46% -ы бір жынысты некеге бүкіл Еуропада рұқсат етілуі керек деп келіскенін, бұл Еуропалық Одақтың 44% -ынан сәл жоғары екенін хабарлады. 2008 жылдың қыркүйек айында ICM Research The Observer басылымы жүргізген сауалнамада британдықтардың 55%-ы бір жынысты жұптарға үйленуге рұқсат етілуі керек деп санайды, ал 45% қарсы болды. 2009 жылы маусымда "The Times" газеті үшін "Populus" жүргізген сауалнамада британдықтардың 61% "гей жұптар тек азаматтық серіктестік емес, некеге тұру құқығына да тең құқықты болуы керек" деген пікірмен келіскенін, ал 33% келіспегенін хабарлады. Бұл пікірді 25-34 жас аралығындағылар көбірек қолдады, олардың 78% келісе, 19% келіспеді. 65 жастан асқандар арасында ең төменгі көрсеткіш - 37% келісе, 52% келіспейді. Бұл пікірге ерлер де, әйелдер де қосылды, бірақ әйелдер арасында қолдау ерлерге қарағанда көбірек (67%) болды (55%). Дауыс беру ниеттері бойынша либерал-демократтардың 73% -ы, лейбористердің 64% -ы және консерваторлардың 53% -ы бір жынысты жұптардың некеге тұру құқығы болуы керек деп келісті. 2010 жылдың шілдесінде Angus Reid Public Opinion жүргізген сауалнама британдықтардың 78% -ы бір жынысты некелерді немесе бір жынысты жұптар үшін азаматтық серіктестікті қолдағанын көрсетті, 41% -ы бір жынысты некелерді, 37% -ы азаматтық серіктестікті таңдады. Бір жынысты жұптардың заңды некеге тұрмауына қолдау көрсету 2009 жылдың тамызынан бастап 3% -ға төмендеді. 2010 жылғы Шотландияның әлеуметтік көзқарастар зерттеуіне сәйкес, шотландтардың 61% -ы бір жынысты некелерді қолдады, ал 19% -ы қолдамады, ал 18% келіспеді де, келіспеді де. 2002 жылы осындай сауалнамада Шотландия халқының 42% -ы бір жынысты некелерді қолдады. 2006 жылы шотландтардың 53% -ы бір жынысты некелерді қолдады. 2011 жылдың шілдесінде Angus Reid Public Opinion жүргізген өкілдік сауалнама британдықтардың 43% -ы бір жынысты жұптарға заңды түрде үйленуге рұқсат етілуі керек деп санайды, 34% -ы бір жынысты жұптарға азаматтық серіктестіктер құруға ғана рұқсат етілуі керек деп санайды, ал 15% -ы бір жынысты жұптарға заңды түрде танылуды бермейтінін көрсетті. YouGov 2012 жылдың наурыз айында жариялаған сауалнама британдықтардың 43% -ы бір жынысты некелерді қолдайтынын, ал 32% -ы азаматтық серіктестікті қолдайтынын, ал 16% -ы бір жынысты қатынастарды заңмен тануға қарсы екенін көрсетті. Бұл пікірді әйелдер, жастар, Шотландия тұрғындары және либерал-демократтар қолдады. Жұмысшы табы, қарттар, консервативті сайлаушылар және жалпы ерлер арасында қолдау төмен болды. Сол сауалнамада 62% гомосексуалдық қатынастар гетеросексуалдық қатынастармен бірдей құндылыққа ие деген пікірін білдірді, бірақ 47% адамдар Англия шіркеуінің жынысы әртүрлі некелерді қорғау құқығын қолдады, ал 37% келіспеді. 2012 жылдың маусым айында YouGov-тың сауалнамасы британдықтардың арасында ЛГБТ құқықтарына қолдаудың артуын көрсетті. Зерттеуге сәйкес, 71% бір жынысты адамдардың некелесуіне қолдау білдірді. 2012 жылдың желтоқсанында YouGov-тың екі сауалнамасында халықтың 55%-ы бір жынысты некелерді енгізуді жақтаған. 2013 жылдың мамыр айында өткен тағы бір сауалнамада бір жынысты некеге қатысты заң жобасына 53% қолдау білдіргені расталды. Мамыр айында өткен екінші сауалнамада да осындай қолдау деңгейі (54%) көрсетілді. Сонымен қатар, бір жынысты неке маңызды сайлау мәселесі санайтындардың 58% оны қолдайтын партияға дауыс беруге көбірек бейімділігін білдірді. 2013 жылдың мамырында Ipsos жүргізген сауалнама респонденттердің 55% -ы бір жынысты некелерді қолдайтынын көрсетті. 2014 жылдың наурыз айында BBC Radio жүргізген сауалнама респонденттердің 68% -ы бір жынысты некелерді қолдайтынын, ал 26% қарсы екенін көрсетті. Зерттеу сонымен қатар жастардың бір жынысты некелерді қолдауға көбірек бейім екенін көрсетті, 18–34 жастағылардың 80% -ы қолдап, 65 жастан асқандардың 44% -ы қолдады. Әйелдердің 75% -ы қолдады, ал ерлердің 61% -ы қолдады. 2015 жылы ICM Research Channel 4 үшін жүргізген бетпе-бет сауалнамада британдық мұсылмандардың 16% -ы бір жынысты некелердің Ұлыбританияда заңды болуы керек деген пікірмен келісетінін, ал 56% келіспейтінін көрсетті. Сауалнама сонымен қатар гомосексуализмнің Ұлыбританияда заңды болуы керек деп санайтындардың үлесі тек 18% болса, 52% келіспейтінін көрсетті. 2015 жылғы "Евробарометр" британдықтардың 71% -ы бір жынысты некелерге бүкіл Еуропа бойынша рұқсат етілуі керек деп санайтынын, ал 24% қарсы екенін көрсетті. 2016 жылдың қыркүйек-қазан айларында Varkey Foundation жүргізген сауалнамада 18–21 жастағылардың 77% -ы Ұлыбританияда бір жынысты некелерді қолдайтынын көрсетті. 2018 жылдың сәуір айында жарияланған Ipsos сауалнамасына сәйкес, британдықтардың 73% -ы бір жынысты некелерді қолдайды, ал 8% оны тыйым салу керек деп санайды. Тағы 13% жеке түрде оны жақтырмаса да, тыйым салуға қарсы. Сонымен қатар, сол сауалнамада 66% бір жынысты патшалық тойға қол қоюға келісерін білдірді. 2017 жылдың сәуір айы мен тамыз аралығында жүргізілген және 2018 жылдың мамырында жарияланған Pew Research Center сауалнамасы британдықтардың 77% -ы бір жынысты некелерді қолдайтынын, 20% қарсы екенін және 3% білмейтінін немесе жауап беруден бас тартқанын көрсетті. Діни көзқарастар бойынша, дінге қатыспайтын христиандардың 83%, дінге жатпайтын адамдардың 82% және шіркеуге баратын христиандардың 63% бір жынысты некелерді қолдады. 18–34 жастағылар арасында қарсылық 13% болды. 2018 жылдың маусымында YouGov жүргізген сауалнама британдықтардың 80% -ы Солтүстік Ирландияда бір жынысты некелерді енгізуді қолдайтынын, ал Солтүстік Ирландия тұрғындарының 66% -ы оны жақтағанын көрсетті. Консервативті сайлаушылардың 70%, Лейбористердің 89% және Либералды демократтардың 90% оны енгізуді жақтады. "Қал" дауыс бергендердің 90% -ы Солтүстік Ирландияда бір жынысты некелерді қолдады, ал "Кету" дауыс бергендердің 68% -ы оны қолдады (бұл 2016 жылғы ЕО референдумынан кейін Brexit мәселесі британ саясатын басып алған кезде болды). 2019 жылғы "Евробарометр" британдықтардың 85% -ы бір жынысты некелерге бүкіл Еуропа бойынша рұқсат етілуі керек деп санайтынын, ал 12% қарсы екенін көрсетті. 2022 жылдың қыркүйек айында YouGov жүргізген сауалнама британдықтардың 76% -ы бір жынысты некелерді қолдайтынын, 13% қарсы екенін және 10% білмейтінін көрсетті. Нақтырақ айтқанда, 52% бір жынысты некелерді "күшті түрде" қолдады, ал 24% "көбінесе" қолдайды. Керісінше, 7% "көбінесе" қарсы болды, ал 6% бір жынысты некелерге "күшті түрде" қарсы болды. 2023 жылдың ақпан-мамыр айларында Pew Research Center жүргізген сауалнама британдықтардың 74% -ы бір жынысты некелерді қолдайтынын, 22% қарсы екенін және 4% білмейтінін немесе жауап беруден бас тартқанын көрсетті. Саяси көзқарастар бойынша, солшыл және орталық саяси спектрдегілердің арасында қолдау ең жоғары болды - 81%, одан кейін оңшылдардың арасында 65% болды. 2023 жылдың маусымында YouGov жүргізген сауалнама британдықтардың 78% -ы бір жынысты некелерді қолдайтынын көрсетті.

Солтүстік Ирландия

Солтүстік Ирландияда бір жынысты некелер 2020 жылдың 13 қаңтарында заңды мәртебе алды. Алдыңғы жылдары Солтүстік Ирландия Ассамблеясы бұл мәселе бойынша бес рет дауыс берген, бір жынысты некеге бір рет көпшілік қолдау көрсеткен. Бұрын Англия, Уэльс және Шотландияда жасалған бір жынысты некелер Солтүстік Ирландияда азаматтық одақ ретінде мойындалған.

Тарих

Солтүстік Ирландияда бір жынысты некелерді тануға мүмкіндік беретін заңнама 2012 жылдан бері Ассамблеяда бес рет талқыланды. Осы мәселе бойынша өткен төрт дауыс берудің нәтижесінде, бір жынысты некеге қолдау білдірген депутаттар азшылықты құрады, алайда 2015 жылдың қараша айтындағы соңғы дауыс беруде көпшілік депутаттар қолдау көрсетті. 2015 жылдың 27 сәуірінде Солтүстік Ирландия Ассамблеясы бір жынысты некелерді тану мәселесі бойынша төртінші рет дауыс берді. Шинн Фейн партиясы тану туралы ұсыныс енгізді, бірақ ол 49 дауысқа қарсы 47 дауыспен жеңілді. Ассамблеядағы барлық Демократиялық Юнионисттік Партия (DUP) мүшелері қарсы дауыс берді, ал Шинн Фейн, Жасылдар партиясы және NI21 партиясының барлық мүшелері қолдады. 2015 жылдың 2 қарашасында 105 депутат бір жынысты некелерді тану туралы ұсынысқа дауыс берді, нәтижесінде 53 дауыс қолдау, 52 дауыс қарсы болды – бұл Ассамблеяда бір жынысты некеге алғаш рет көпшілік қолдау көрсеткен жағдай болды. Алайда, Демократиялық Юнионисттік Партия алаңдаушылық білдіру туралы петиция ұсынды, бұл ұсыныстың заңдық күшіне ие болуына кедергі келтірді. Шинн Фейн партиясы бір жынысты некеге қатысты заңнаманы 2016 жылдың мамыр айында сайланған Ассамблеядағы партияның басымдықтарының бірі ететінін мәлімдеді. 2016 жылдың 23 маусымында Қаржы министрі Маиртин О Муйлеор Солтүстік Ирландияның атқарушы органының лауазымды тұлғаларына бір жынысты некеге рұқсат беру туралы заң жобасын әзірлеуді тапсырғанын хабарлады. 2016 жылдың қазан айында бірінші министр Арлин Фостер ДЮП партиясының бір жынысты некеге қарсы позициясын растады және партияның алдағы бес жылда Ассамблеяда бір жынысты некеге тыйым салатын петиция ұсынуды жалғастыратынын айтты. DUP 2017 жылдың наурыз айында өткен сайлауда 30 орыннан кем жинады, осылайша петиция арқылы заң жобасын бір жақты түрде тоқтату құқығын жоғалтты. Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Карен Брэдли 2018 жылдың ақпан айында Ұлыбритания Парламенті Солтүстік Ирландияда бір жынысты некеге заң шығаруы мүмкін екенін және егер мұндай заң ұсынылса, үкімет депутаттарының өзіндік санасын қанағаттандыру үшін дауыс беруге рұқсат берілетінін мәлімдеді. Лейбористтік партияның депутаты Конор МакГинн 2018 жылдың наурыз айының соңына дейін Солтүстік Ирландияға бір жынысты некелерді кеңейтетін жеке заң жобасын енгізетінін айтты. Неке (бір жынысты жұптар) (Солтүстік Ирландия) заң жобасы 2018 жылдың 28 наурызында Өкілдер палатасына енгізіліп, бірінші оқылымда қабылданды. Алайда, консервативті депутаттардың кедергісінен заң жобасының екінші оқылымы 2018 жылы үш рет тоқтатылды. 27 наурызда Лордтар палатасына барон Хейвард осыған ұқсас заң жобасын ұсынды және ол сол күні бірінші оқылымда қабылданды. Екі заң жобасы да үкімет тарапынан қолдау алмаған жеке мүшелердің заң жобалары болғандықтан, олар одан әрі ілгерілемеді. 2019 жылдың ақпан айында Лорд Хейвард үкіметтік лордтардың қарсылығына байланысты, байланысты емес үкіметтік заң жобасына енгізілген түзетуді кері қайтарып алды, егер ол қабылданса, Солтүстік Ирландияда бір жынысты некелерді кеңейтетін еді. 2018 жылдың 1 қарашасында Солтүстік Ирландия (атқарушы органдарды құру және функцияларын жүзеге асыру) заңына патшалық келісім берілді, онда Солтүстік Ирландияда бір жынысты некеге және абортқа тыйым салу адам құқықтарын бұзу деп сипатталды. Заң Солтүстік Ирландияда бір жынысты некелерді заңдастырмады, бірақ Британ үкіметін Солтүстік Ирландиядағы мемлекеттік қызметкерлерге «адам құқықтары мен [аталған екі мәселе бойынша аймақтың заңдары] арасындағы қақтығысқа қатысты» нұсқаулар беруге міндеттеді. Заң Өкілдер палатасында 207–117 дауыспен қабылданды.

2019 жылы Вестминстерде заңдастыру

2019 жылдың шілдесінде МакГинн Солтүстік Ирландияға қатысты әкімшілік заң жобасына түзету енгізу ниеті туралы мәлімдеді, егер Солтүстік Ирландия Ассамблеясы тоқтатыла берсе, заң жобасы қабылданғаннан кейін үш ай өткен соң бір жынысты некелерді заңдастыратын түзетуді ұсынады. Алғашқы жобадағы түзету шарттарына сәйкес, аймақтың атқарушы органы қайта құрылғаннан кейін бұл шараны бекітуге немесе жоюға құқылы болар еді. Түзету Палаталар палатасында 383 дауыспен мақұлданды, 73 депутат қарсы дауыс берді. Лордтар палатасында Лорд Хейворд бұл түзетуді өзгертіп, егер Ассамблея 2019 жылдың 21 қазанына дейін қайтадан жиналмаса, Мемлекеттік хатшы Солтүстік Ирландияда бір жынысты некелерді қолдауға бағытталған регламенттерді шығаруға міндетті болады. Егер мұндай жағдай туса, регламенттер 2020 жылдың 13 қаңтарынан бастап күшіне енеді. Заң жобасы Парламенттегі соңғы кезеңдерден өтіп, 2019 жылдың 24 шілдесінде «Солтүстік Ирландия (атқарушы билік құру және т.б.) заңы – 2019» деп бекітілді. 2019 жылдың 21 қазанында 31 одақтас депутат абортты заңсыз деп жариялайтын заңды қабылдау үшін Солтүстік Ирландия Ассамблеясын қайта шақыру туралы петицияға қол қойды. Синн Фэйн, Альянс партиясы, Жасыл партия және People Before Profit партиялары отырысты бойкоттады. Нәтижесінде спикер Робин Ньютон сайлаудан кейін Ассамблеяның жұмысын жалғастыруы үшін спикердің көпшілік дауысымен сайлануы қажет екенін мәлімдеді. Осыған байланысты отырыс тоқтатылды, ал Солтүстік Ирландияның Мемлекеттік хатшысы Джулиан Смит британ үкіметі регламенттерді міндетті түрде жариялайтынын мәлімдеді. Регламенттер 2020 жылдың 13 қаңтарында күшіне енді, ал Солтүстік Ирландиядағы алғашқы заңды бір жынысты неке рәсімі 2020 жылдың 11 ақпанында Белфаст қаласында Робин Пейплз мен Шарни Эдвардс Пейплз арасында өтті.

Сотқа шағымдану

Солтүстік Ирландияда бір жынысты некеге тыйым салуға қатысты екі сот таласы 2015 жылдың қараша және желтоқсан айларында Жоғары сотта қарастырылды. Грейне Клоуз және Шеннон Сиклз, сондай-ақ Крис және Генри Фланаган Канем есімді екі жұп, Солтүстік Ирландияның бір жынысты некеге тыйым салуы олардың адам құқықтарын бұзады деп шағымданып, сотқа жүгінді. Бұл іс 2015 жылдың қаңтар айында Англияда некелескен екі ер адамның Солтүстік Ирландияда олардың некесін мойындауды сұраған ісімен бірге қаралды. Апелляциялық соттың үш судьядан тұратын құрамы 2018 жылдың 16 наурызында шағымды тыңдады, ал шешім 2019 жылға күтілген болатын. 2020 жылдың 7 сәуірінде Белфасттағы апелляциялық сот, Солтүстік Ирландияда некеге тұру мүмкіндігінен айырылған бір жынысты жұптар негізсіз дискриминацияға ұшырайтынын мәлімдеді. Алайда, 2020 жылдың 11 ақпанынан бастап Солтүстік Ирландияда бір жынысты некелерге рұқсат берілген заң өзгерістерінен кейін, жоғары сот судьялары адам құқықтарының бұзылуы туралы ресми мәлімдеме жасаудан бас тартты.

Қоғамдық пікір

2014 жылдың қыркүйегінде Belfast Telegraph газеті үшін LucidTalk жүргізген сауалнама көрсеткендей, халықтың 40,1%-ы бір жынысты некелерді қолдаған, 39,4%-ы қарсы болған, ал 20,5%-ы пікір білдірмеген немесе белгісіз жауап берген. Пікір білдіргендердің арасында 50,5% бір жынысты некелерді қолдады, ал 49,5%-ы қарсы болды. 2015 жылдың мамырындағы сауалнама халықтың 68%-ы бір жынысты некелерді қолдайтынын көрсетті, ал Белфаст қаласында бұл көрсеткіш 75%-ға жеткен. 2015 жылдың 13 маусымында Ирландия кәсіподақтар конгресі, Amnesty International және Rainbow Project ұйымдастырған "үлкен митингіге" 20 000 адам қатысты. 2016 жылғы маусымдағы сауалнама бір жынысты некелерге қолдау деңгейін 70%-ға, ал қарсылық деңгейін 22%-ға бағалады. 2018 жылғы сәуірдегі сауалнама Солтүстік Ирландия халқының 76%-ы бір жынысты некелерді қолдайтынын, ал 18%-ы қарсы екенін көрсетті.

Діни іс-әрекет

Ұлыбританиядағы негізгі діни ұйымдардың көпшілігі өздерінің ғибадат орындарында бір жынысты некелерді орындамайды. Кейбір кіші христиан конфессиялары, мысалы Лондондағы Голланд шіркеуі, квакерлер мен унитариандар бір жынысты некелерді жүргізеді. Сонымен қатар, Либералды иудаизм және Реформалық иудаизм қозғалысы бір жынысты некелерді жүзеге асырады және заңнаманы қолдап, науқан жүргізді. Сондай-ақ, язычниктер де бір жынысты некелерді орындайды. 2016 жылдың мамыр айында Лондондағы Уотерлоо Оазис шіркеуі бір жынысты некеге рұқсат беретін лицензияны сұрады. Пастор Стив Чалк: «Уотерлоодағы Оазис шіркеуі шешім қабылдады. Бұл біз қалаған нәрсе екенін білуге біраз уақыт кетті», – деді. 2016 жылдың маусым айында Шотландия епископтық шіркеуі Англия шіркеуіндегі алғашқы британдық провинция болып, бір жынысты некелерді шіркеулерде өткізуге қадам жасады. Бас Синод жеті дін аймағы арасында «неке – ер және әйел арасында» деген діни қағиданы жою туралы талқылауды бастау туралы ұсынысты мақұлдады. Дауыс беруге жеті епископтың бесеуі, дін қызметкерлерінің 69% және мирянның 80% қолдау көрсетті. Бас Синод 2017 жылдың маусым айында діни қағидаға өзгерістерді ресми түрде бекітті, «неке тек еркек пен әйел арасында» деген тілді алып тастады және дін қызметкерлеріне бір жынысты некелерді өткізуден бас тартуға мүмкіндік беретін жаңа ар-ождан қағидасын енгізді. 2017 жылдың 20 шілдесінде Глазгодағы Сент-Мэри соборында жазда бір жынысты неке тойлануы жоспарланғаны хабарланды. 2017 жылдың 1 тамызында Эдинбургтегі Евангелист Иоанн шіркеуінде бір жынысты неке, соның ішінде Евхаристиялық той өткізілді. Шотландия епископтық шіркеуінің шамамен 100 000 мүшесі бар және Англия мен АҚШ-тағы шіркеулердің мүшелерін қоса алғанда, басқа англикандықтарға бір жынысты некеге тұру мүмкіндігін ұсынады. 2016 жылдың шілдесінде Біріккен реформаторлық шіркеу өз шіркеулерінде бір жынысты некелерді өткізуге рұқсат беру үшін көп дауыспен дауыс берді. 60 000 мүшесі мен 1400 қауымы бар шіркеу сол кезде Ұлыбританияда бір жынысты некеге рұқсат берген ең ірі христиан конфессиясы болды. 2021 жылдың маусым айында Ұлыбританияның методистік шіркеуі өздерінің ғибадат орындарында бір жынысты некеге рұқсат беру үшін дауыс берді. Методистік конференция бұл шешімді 254 дауыспен 46 қарсы дауыспен мақұлдады. Ар-ождан бостандығы туралы ереже қарсылық білдіретін пасторларға бір жынысты некелерді өткізуден бас тартуға мүмкіндік береді. 164 000 мүшесі мен 4000 шіркеуі бар методистік шіркеу сол кезде елде бір жынысты некеге рұқсат берген ең ірі христиан конфессиясы болды. Алғашқы үйленген жұптардың арасында Джейсон мен Бен Макмахон Райли болды, олар 17 маусымда Ланкаширдің Престон қаласындағы Фулвуд методистік шіркеуінде үйленді. Католик шіркеуі бір жынысты некеге қарсы және дін қызметкерлеріне мұндай некелерді өткізуге рұқсат бермейді. 2023 жылдың желтоқсанында Ватикан Fiducia supplicans деп аталатын декларацияны жариялады, ол католик дін қызметкерлеріне шіркеу ілімі бойынша үйленбеген жұптарды, соның ішінде бір жынысты жұптарды баталауға рұқсат береді. Британдық католик дін қызметкерлері 21 желтоқсанда жасаған мәлімдемесінде Fiducia supplicans-та баяндалған баталар «теологиялық, пасторлық және практикалық тұрғыдан қабылданбайды» делінген.

Англия шіркеуі

2023 жылдың қаңтар айында Англия шіркеуінің епископтары бір жынысты жұптарға шіркеулерде некеге тұруға рұқсат беру үшін өзгерістерді қолдаудан бас тартты. Дегенмен, епископтар азаматтық некеден немесе серіктестіктен кейін бір жынысты жұптарға арналған «бата беру, алғыс айту немесе Құдайдың құдіретімен нәрлендіру» дұғаларын қолдады. Англия шіркеуінің Бас Синоды ақпан айының басында 250–181 дауыспен бұл қадамды қолдады. Архиепископтар Джастин Уэлби мен Стивен Коттрелл: «Бізді осы нүктеге жеткізу үшін ұзақ жол жүрдік. Алғаш рет [Англия шіркеуі] бір жынысты жұптарды шіркеуде ашық, ешқандай шартсыз және қуанышпен қарсы алады. Шіркеуде осы мәселелер бойынша терең даулар әлі де бар, олар біздің адамдық табиғатымыздың мәніне тікелей қатысты. Архиепископтар ретінде біз бұл мәселені тым радикалды деп санайтындардың санасын құрметтеуге және оларға шіркеу бірлігін сақтау үшін қажетті барлық кепілдіктерді беруге міндеттенеміз». Англия шіркеуінде бір жынысты неке рәсімдерін кейбір дін қызметкерлері, соның ішінде Оксфорд епискобы Стивен Крофт және Рединг епискобы Оливия Грэм қолдайды. 2023 жылдың наурызында Лейбористік партияның депутаты Бен Брэдшоу Парламентке «бір жынысты неке рәсімдерін өткізуге ниеттенетін [Англия шіркеуінің] дін қызметкерлері мен приходтарына белгілі жағдайларда рұқсат беру» туралы заң жобасын енгізді. The Times газеті жүргізген 2023 жылғы сауалнама көрсеткендей, Англия шіркеуінің дін қызметкерлерінің 53% шіркеуде бір жынысты неке рәсімдерін қолдайды. 15 қарашада Бас Синод дін қызметкерлеріне бір жынысты некелерді баталауға рұқсат беру туралы дауыс берді. Бір дауыспен қабылданған бұл шара 2023 жылдың 17 желтоқсанында күшіне енді. Бата алған алғашқы жұптардың қатарында 17 желтоқсанда Феликсстоудағы Әулие Иоанн баптисті шіркеуінде өткен Киелі Евхаристия кезінде преподобная Кэтрин Бонд пен преподобная Джейн Пирс болды. Батасын берген дін қызметкері Эндрю Дотчин бұл жұптың қарым-қатынасын «Құдайдың құдіретімен нәрленген ізгі сапар» деп сипаттады.

Шотландия шіркеуі

2018 жылдың мамыр айында Шотландия шіркеуі бір жынысты некелерді өткізуге министрлерге рұқсат беретін жаңа заңдар жобасын жасауға дауыс берді. Бұл ұсынысты Бас Ассамблея 345 дауыспен 170-ке қарсы қабылдады. Заң мәселелері жөніндегі комитетке заң жобасын әзірлеуге екі жыл берілді. 2021 жылдың мамыр айында Бас Ассамблея жобаны мақұлдау үшін 319–217 дауыспен дауыс берді. Заңда бір жынысты некелерді өткізуге қарсы болатын министрлердің құқықтарын қорғайтын шаралар көзделген. Пресвитериялар сәуір айында заңнаманы қолдап 29–12 дауыспен дауыс берді, ал Бас Ассамблея 2022 жылдың 23 мамырында 274 дауыспен 136 дауыспен соңғы мақұлдауын берді. Абердиндегі Куинс-Кросс шіркеуінің пасторы Скотт Ренни бұл қадамды құптады және былай деді: "Менің күйеуім Дейвпен некем менің өмірім мен қызметімді қуаттандырады, шындығында, оның махаббаты мен қолдауы болмаса, мен осы шіркеудің пасторы бола алмаймын деп ойлаймын. Ол әрқашан маған көмектеседі. Бір жынысты некелер қарама-қарсы жынысты некелер сияқты, олардың қуаныштары мен қайғылары, мерейлі сәттері мен қиындықтары бар. Бұл шынымен де кәдімгі жағдай". Бұл дауыс беру Шотландия шіркеуін Ұлыбританияда бір жынысты некелерге рұқсат берген ең ірі шіркеу етті.

Уэльстегі шіркеу

2021 жылдың қыркүйегінде Уэльс шіркеуі шіркеуде бір жынысты некелерді баталауға, бірақ оларды тойлауға рұқсат бермеді. Бұл шешімді епископтар бірауыздан қолдады, ал дін қызметкерлері 28 дауыспен 12-ге қарсы, екісі қалысқан, ал миряндар 49 дауыспен 10-ға қарсы, бір қалысқан дауыс берді. Сент-Асаф епархиясының епископы Грегори Камерон бұл шешімді "шіркеу үшін және Уэльстегі баршамыз үшін зор қадам" деп атады. Бұл шараға сана-сезім еркіндігі туралы бап кіреді, ол әрбір дін қызметкеріне бата беруге немесе бас тартуға шешім қабылдау мүмкіндігін береді. Камерон 2021 жылдың 13 қарашасында Лланголеннің викарийі Ли Тейлор және оның серігі Фабиано Да Силва Дуартетің бір жынысты қарым-қатынасына алғашқы батасын берді.

Консулдық неке

Консулдық неке және шетелдік заң бойынша неке туралы 2014 жылғы бұйрыққа сәйкес, "консульдық неке Ұлыбританиядан тыс, Мемлекеттік хатшыға жазбаша түрде мұндай некелерге қарсылықтары жоқ екенін хабарлаған және кейіннен бұл хабарламаны қайтарып алмаған елдерде немесе аумақтарда болуы мүмкін". Бір жынысты консулдық некелер 26 елде мүмкін: Австралия, Әзірбайжан, Боливия, Камбоджа, Чили, Қытай (Гонконгты қоса алғанда), Колумбия, Коста-Рика, Доминикан Республикасы, Эстония, Германия, Венгрия, Жапония, Косово, Латвия, Литва, Моңғолия, Черногория, Никарагуа, Перу, Филиппин, Ресей, Сан-Марино, Сербия, Сейшель аралдары және Вьетнам. 2014 жылдың маусымынан 2015 жылдың желтоқсанының соңына дейін 240 бір жынысты консулдық неке тіркелді. Тағы да 140 жұп азаматтық серіктестіктерін некеге ауыстырды. Бір жынысты жұптар үшін консулдық некелер Австралияда 2017 жылы бір жынысты некелерді заңдастыруға дейін ерекше танымал болды. 2017 жылдың қазан айына дейін Австралиядағы британдық консулдықтарда 445 жұп үйленді.

Корольдік тәуелділіктер мен теңізден тыс аумақтар

Бір жынысты некелер заңды және Ұлыбританияның үш тәуелді аймағында, сондай-ақ теңізасты аумақтарының он төртінің сегізінде рұқсат етілген және тойланады.

Корольдік тәуелділіктер

Мэн аралы – Бір жынысты некелерді орындауға және тануға мүмкіндік беретін заңнама 2016 жылғы 8 наурызда Кейс палатасы, ал 2016 жылғы 26 сәуірде Заңнамалық кеңес мақұлдады. Заңнамаға патшалық келісім берілді және ол 2016 жылдың 22 шілдесінде күшіне енді. Гернси – Гернси штаттары 2015 жылдың желтоқсан айында бір жынысты некелерді тану және жүзеге асыру туралы заң шығару туралы ұсынысты мақұлдады. 2016 жылғы қыркүйекте штаттар 33–5 дауыспен «Бір жынысты неке (Гернси)» заңын мақұлдады және 2016 жылғы 14 желтоқсанда патшалық келісім алды. Заң 2017 жылдың 2 мамырында күшіне енді. Бұл заңнама Гернсидің тәуелділіктері Альдерни мен Саркқа қолданылмайды. Альдерни – 2017 жылдың 18 қазанында Альдерни штаттары бір жынысты некеге рұқсат беретін заң жобасын мақұлдады және 2017 жылдың 13 желтоқсанында патшалық келісімді алды. Заң 2018 жылдың 14 маусымында күшіне енді. Сарк – 2019 жылдың 17 желтоқсанында Бас өтініш Гернсидің бір жынысты неке туралы заңның ережелерін көшіретін заңнаманы мақұлдады. Заң жобасы 2020 жылдың 11 наурызында Корольдік кеңесінде патшалық келісімді алды және 2020 жылдың 23 сәуірінде күшіне енді. Джерси – 2015 жылдың қыркүйек айында штаттық Ассамблея бір жынысты некеге қатысты заңнаманы енгізу туралы ұсынысты мақұлдады. Бір жынысты неке туралы заң жобасы 2018 жылдың 1 ақпанында штаттарда талқыланды, нәтижесінде 42–1 дауыспен қабылданды. Заң 2018 жылдың 23 мамырында патшалық келісімді алды және 2018 жылдың 1 шілдесінде күшіне енді.