Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Хехе тайпасының басшысы Германияның Шығыс Африкасында (1855–1898)
Hehe tribal leader in German East Africa (1855–1898)
Басшы Мквавиника Мунигумба Мумуйинга (шамамен 1855 – 19 шілде 1898), көбінесе Басшы Мквава немесе Сұлтан Мквава деп танылатын, Германияның Шығыс Африкасындағы Хехе тайпасының басшысы, Каленга, Иринга аймағында орналасқан, неміс отарлауына қарсылық көрсеткен. "Мквава" есімі "көп жерді жаулаған" деген мағынаны білдіретін "Муквавиника" сөзінің қысқартылған түрі – "Муквава" сөзінен шыққан. Бала кезінде оған "Ндесаласи" деген есім берілді, яғни "жанжал тудырушы". Ересек болғанда ол Мтва Мквава Мквавиника Махина Йилимвиганга Мкали Кувагоси Кувадала Таге Матененго Мануиваге Сегунивагула Гумганга деп аталды, яғни: "Ормандарды бақылауға алатын, ерлерге қатыгез, әйелдерге мейірімді, болжауға келмейтін, жеңіске жете алмайтын және оны тек өлім ғана тоқтатуға болатын күшті көшбасшы".
Chief Mkwavinyika Munyigumba Mwamuyinga (c. 1855 – 19 July 1898), more commonly known as Chief Mkwawa or Sultan Mkwawa, was a Hehe tribal leader in German East Africa, based in Kalenga, Iringa region, who opposed the German colonization. The name "Mkwawa" is derived from Mukwava, a shortened form of Mukwavinyika, meaning "conqueror of many lands". As a young child he was named Ndesalasi, meaning "troublemaker". As an adult he was named Mtwa Mkwava Mkwavinyika Mahinya Yilimwiganga Mkali Kuvagosi Kuvadala Tage Matenengo Manwiwage Seguniwagula Gumganga, meaning: "A leader who takes control of the forests, who is aggressive to men and polite to women, who is unpredictable and unbeatable, and who has the power that it is only death who can take him away."
Өмір
Мквава Лухотада дүниеге келді. Ол 1879 жылы қайтыс болған Муньигумба сұлтанның ұлы және мұрагері еді. 1891 жылдың шілдесінде неміс комиссары Эмиль фон Зелевский Хехе тайпасын басу үшін сарбаздар батальонын (320 аскари, офицерлер мен жүк тасушылармен бірге) бастап келді. 17 тамызда олар Лугалода Мкваваның 3000 сарбазының шабуылына ұшырады. Олар тек найзалармен және аздаған мылтықтармен қаруланған болса да, немістерді жеңіп, Зелевскийді өлтірді. 1894 жылдың 28 қазанында немістер, жаңа комиссар, полковник Фрейхер Фридрих фон Шеле басшылығымен, Каленгадағы Мкваваның бекінісіне шабуыл жасады. Олар бекіністі басып алғанымен, Мквава қашып кетті. Содан кейін Мквава партизандық соғыс жүргізіп, 1898 жылға дейін немістерді мазалады. 19 шілдеде ол қоршауға алынып, тұтқындалудан қашу үшін өзін атып өлтірді. Мкваваның денесі Мламбаласи үңгірінен бірнеше метр қашықтықта жерленді. Бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Танганьиканың губернаторы, сэр Эдвард Твининг, бұл мәселені қайта көтерді. Сұраныс салдарынан ол 1953 жылы өзі барған Бремен мұражайына жолданды. Мұражайда 2000 бас сүйек жинағы болды, оның 84-і бұрынғы Неміс Шығыс Африкасынан әкелінген. Ол Мкваваның тірі туыстарының өлшемдеріне ұқсас бас сүйектерді іріктеді, содан кейін осы іріктеуден оқ тесігі бар жалғыз бас сүйекті Мквава бас сүйегі деп таңдады. Бас сүйек 1954 жылдың 9 шілдесінде қайтарылды және қазір Иринга қаласына жақын Каленгадағы Мквава ескерткіш мұражайында сақталуда.
Mkwawa was born in Luhota and was the son and successor of Sultan Munyigumba, who died in 1879. In July 1891, the German commissioner Emil von Zelewski led a battalion of soldiers (320 askaris with officers and porters) to suppress the Hehe. On 17 August, they were attacked by Mkwawa's 3,000 strong army at Lugalo, who, despite only being equipped with spears and a few guns, quickly overpowered the Germans and killed Zelewski. On 28 October 1894, the Germans, under the new commissioner Colonel Freiherr Friedrich von Schele, attacked Mkwawa's fortress at Kalenga. Although they took the fort, Mkwawa managed to escape. Subsequently, Mkwawa conducted a campaign of guerrilla warfare, harassing the Germans until 1898 when, on 19 July, he was surrounded and shot himself to avoid capture at the site of the Mlambalasi Rock Shelter. Mkwawa's body was buried a few meters away from the rockshelter. However, after World War II the Governor of Tanganyika, Sir Edward Twining, took up the issue again. After enquiries he was directed to the Bremen Museum which he visited himself in 1953. The Museum had a collection of 2000 skulls, 84 of which originated from the former German East Africa. He short listed the ones which showed measurements similar to surviving relatives of Chief Mkwawa; from this selection he picked the only skull with a bullet hole as the skull of chief Mkwawa. The skull was finally returned on 9 July 1954, and now resides at the Mkwawa Memorial Museum in Kalenga, near the town of Iringa.