Кіріспе

Алжирлік француз қашықтыққа жүгіруші Ален Мимун, туған аты Али Мимун Олд Кача (1 қаңтар 1921 – 27 маусым 2013), трек жарыстары, кросс-кантри және марафонда жарысқан француз қашықтыққа жүгіруші. Ол 1956 жылғы марафонда Олимпиада чемпионы атанды. Тарихында ең көп медаль алған француз спортшысы – ол. 1999 жылы француз "Athlétisme Magazine" журналының оқырмандары оны "20 ғасырдың үздік француз спортшысы" деп таныды. Тректе Мимун үш Олимпиада күміс медалін жеңіп алды: 1948 жылы 10 000 метрлік жүгіруде Эмиль Затопектен кейін екінші орын алды, ал 1952 жылы 5 000 метр және 10 000 метрлік жүгірулерде де екінші орынға ие болды. 1950 жылғы Еуропа чемпионатында ол Затопектен кейін осы екі жарыста да күміс жүлдегер атанды. 1949 жылдан 1958 жылға дейін Халықаралық кросс-кантри чемпионатында төрт жеке алтын және екі жеке күміс медаль жеңіп алды. Ол Жерорта теңізі ойындарында төрт алтын медаль жеңіп алды, 1951 және 1955 жылдары 5000 м / 10000 м екі жарысын бірдей аяқтады. Алжирде, кедей араб-бербер отбасында дүниеге келді. Әли отбасында жеті баланың үлкені болды, оның ата-анасы шаруа еді. Оның анасы Халима да төсеніш тоқып, ақша табуға тырысты. Ол бастауыш мектепте үлгілі оқушы болды. Он бір жасында бастауыш мектепті бітіріп, "жақсы" деген бағамен диплом алды. Оның жақсы оқу нәтижелерін ескере отырып, сауатсыз анасы оның бастауыш сынып мұғалімі болуын қалады. Ол Али үшін стипендия сұрап өтініш берді, себебі оған келген бірнеше колонистер осылай кеңес берген. Алиге стипендия берілмеді – мектеп қабылдамаған жалғыз өтініш осы еді, бұл оған оқуын жалғастыруға мүмкіндік бермеді. Ол колонистердің балалары өзінен нашар баға алғандарына қарамастан стипендия алғанын байқады. Али стипендиядан бас тартқанын естігенде, анасына Алжирдің оның елі емес екенін, ал оның елі Жерорта теңізінің арғы жағында екенін айтты, тіпті ол колонизацияға қарсы болса да. Ол жасөспірім кезінде карталардың алдында тұрып, Францияны анасына көрсетуді армандаған. Әли алдымен тас қалаушы болып жұмыс істеді, содан кейін он төрт жасында аппараттық дүкенде жұмыс істеді. Ол дүкен иесінің Франциядан келген француз екенін, оны ұлындай жақсы көріп, бір үстелге отырып тамақтанғанын айтты. Әли он екі жасында футбол ойнай бастады, ал он бес жасында велосипед тебуді үйренді.

Екінші дүниежүзілік соғыс және ерте жүгіру мансабы

Мимон 1939 жылы 18 жасында француз армиясына қатарына алынды. Сол жылы 19-шы жаяу әскер полкіне басталды. 1939 жылдың қыркүйегінде ол франко-бельгия шекарасына жұмылдырылды. Ол 9 ай бойы Германияның Бельгияға шабуыл жасауына дайындалды – Бельгия шайқасы. Ол франко-бельгия шекарасында шайқасқа қатысты. 1940 жылы мамыр айында Бельгия немістердің қолына түскеннен кейін, оның полкі оңтүстікке, Францияның солтүстігіне қарай шегінді. 1940 жылы маусымда Франция немістерден жеңілгеннен кейін Мимун Виши Франциясының бос аймағындағы Бург-ан-Бресске жіберілді. Ол жерде жүргенде, ол кездейсоқ қашықтыққа жүгіру қабілетін ашты. Ол жарысқа достарымен бірге қала маңындағы жолдан өтіп бара жатқанда қатысқанын айтты. Ол Боург-ан-Бресседе болған кезде әскери казармалардың жанындағы стадионда жаттығулар жасады. Бір күні ол дайындықсыз жергілікті жарыстарға қатысты. Ол өзінің алғашқы жүгіру жарысында, 1500 метрге жүгіруде, 4000 көрермен алдында жеңімпаз атанды. Бұл жарыста ол чемпионды жеңіп, алты жылдық чемпиондық билігін аяқтады. Ол 5000 метрлік жүгіруді 16 минуттан аз уақыт ішінде аяқтады. Бұл жергілікті журналистке "марафоншы дүниеге келді. Ол Олимпиада чемпионы бола алады" деген ой келтірді. 1942 жылы Мимун Бесансондағы жауынгерлік инженерлер полкіне жіберілді. Сол жылы ол Алжирге ауыстырылды, онда ол көптеген жарыстарда жеңімпаз атанды, оның ішінде 1942 жылы Солтүстік Африкадағы кросс-кантри жарысы. 1944 жылдың жазында Мимун Жерорта теңізінен Францияға одақтас әскерлердің шабуылына қатысты. Сол жорықтан кейін ол Юра тауларын неміс әскерінен азат етуге қатысты. Ол 1944-1945 жылдың қысын Вогеж тауларында өткізді, кейін Германияға батыс одақтастарының шабуылға қатысуына қатысты. Ол Германияда бір жылдай болды. Клуб оған Булонь ордасында орналасқан кафе-барда официант болып жұмыс істеуге мүмкіндік берді, ал Мимун сол паркте жаттығулар жасады. 2002 жылдың қазанында және 2012 жылдың наурызында Мимун азаматтық өмірге оралудың қиындықтары туралы былай деді: "Мен кафеде официант болып жұмыс істедім. Менде жеуге ештеңе болмады. Мен Олимпиадада төрт медаль жеңіп алдым, бірақ жылыту жүйесі, душ пен дәретханасы жоқ екі бөлмелі кішкентай пәтерде (Париждің 19-ауданында) тұрдым". Мимун 1946 жылы Франция ұлттық чемпионатында 10 000 метрлік жарыста екінші орынға ие болды. Келесі жылы ол Франция құрамасының атынан Прагада Чехословакияға қарсы атлетика кездесуінде халықаралық дебют жасады. Ол 1947 жылы өзінің алғашқы француз ұлттық чемпионатында 5000 метр және 10000 метр жарыс бойынша екі еселік жеңіспен ұлттық деңгейде танылды. Мимун 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 5000 метр қашықтықта жүгірді, бірақ финалдық кезеңге жетпеді. Келесі жылы ол 5,000 м және 10,000 м француз ұлттық чемпионатында жеңімпаз атанды және өзінің алғашқы ірі жарысын Дублинде өткен Халықаралық кросс чемпионатында жеңіп алды. Ол Франция құрамасының чемпионы атанды. 1950 жылы кросс-кантри және 10 000 м француз ұлттық чемпионатында жеңімпаз атанды. Оның Чехословакия чемпионынан кейінгі екінші орында тұрғаны Мимунға "Затопектің көлеңкесі" деген лақап берді. Мимун 1956 жылы күшті формада бастады, Франция ұлттық чемпионатында 5000 м, 10000 м және кросс-кантри атақтарын жеңіп алды және Халықаралық кросс-кантри чемпионатында өзінің төртінші және соңғы жеке титулын жеңіп алды. Мимун Олимпиада марафонында жарысқа қатысқан, жарыста температура 38 °C (100.4 °F) дейін көлеңкеде жарыста 1 желтоқсан 1956 жылы, қорғаушы чемпион Эмиль Затопек старт сызығында болды. Ол сол күн өзінің бақытты күні болатынына сенімді болды. Француздар Олимпиадалық марафонда 1900 жылы (Мишель Теато) және 28 жылдан кейін 1928 жылы (Бугара Эль Уафи) жеңімпаз атанды. 1928 жылы Франция соңғы жеңіске жеткеніне 28 жыл болды. Бір ай бұрын ол Францияның Лизио қаласындағы Киелі Тереза базиликасына зыяратқа барды. Марафонға бір күн қалғанда Мимун Францияда тұратын әйелі Жерменнен жеделхат алып, олардың тұңғыш баласы, Олимп есімді қызы дүниеге келгенін хабарлады. "Стадионның туннеліне кіргенімде және 100 мың көрерменнің құттықтауымен жарысқа шыққанда, мен өмірімдегі ең керемет сәттерді бастан өткердім", - деді Мимун кейін. "Менің артымнан Эмил келе жатқанына сенімдімін", - деді Мимун 1972 жылы Sports Illustrated журналына берген сұхбатында. Мен оның екінші болатынына үміттендім. Мен оны күтіп отырдым. Содан кейін үшінші орынды алады деп ойладым. Ол тағы да подиумға шығады. Бірақ Эмиль алтыншы орын алды, өте шаршады. Ол көзін жұмып, алға қарай қарағандай болды. Ол ештеңе айтпады". "Ол күніне үш рет жаттығулар жасады, күніне 35 км қашықтықты жүгірді. Бұл әрине 10 000 метрлік жарыс үшін емес, тіпті ол марафонға қатыспайтынын маған айтқанмен де", - деді Мимунның әйелі Жермен 2006 жылы AFP агенттігіне берген сұхбатында. Мимун 1956 жылғы Олимпиадаға қатысу үшін Мельбурнге аттанған алдында Алжирдегі туған жеріне ұқсас Коррез ауылындағы Бюжеатта соңғы жаттығуларын жасады. 2002 жылдың қазанында өткен сұхбатында Мимун былай деді: "Мен 1956 жылғы Мельбурн Олимпиадасының марафонына қатысамын дедім, барлығы менің тым ескі екенімді айтты. Француздар, шетелдіктер және барлығы күлді, Затопек емес". Эмиль Затопектің 2000 жылдың қарашасында қайтыс болғанын естігенде, ол былай деді: "Мен қарсыласымды жоғалтқан жоқпын, мен бауырласымды жоғалттым". Ол 1958 жылғы Еуропалық жеңіл атлетика чемпионатында 10 000 метрлік жарыста жетінші орын алды. 1959 жылы ол Халықаралық кросс-кантри чемпионатында жеке жарыста алтыншы орын алды. Ол 80-нен астам француз ұлттық жүгіру чемпионаттарында жеңімпаз атанды, оның ішінде ветерандар арасындағы чемпионаттар да бар, соңғысы жетпіс жасында. Өмірінің соңғы жылдарында ол күнделікті жолдарда және жолдарда 10-15 шақырымға дейін жүгіріп немесе жылдам жүріп, Валь-де-Марн департаментінің Шампиньи-сюр-Марн қаласындағы жеке үйінің маңында, Булонь орманында және Коррез департаментінің Бюжеат ауылының маңындағы жолдарда жүрді.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

Мимун 1956 жылы Мельбурн Олимпиадасынан оралғаннан кейін Францияда әлемдік деңгейдегі спорттық оқу орталығын құру идеясын ұсынды. Жақсырақ жаттығу мүмкіндіктерін пайдалану үшін ол шетелде, әсіресе Швецияда, кейбір жүгіріс жарыстарына дайындалуға мәжбүр болды. Бұл оны қынжырды, сондықтан ол мұндай спорттық оқу орталығын салу қажет деп ойлады. Мимун оны салу үшін мемлекеттік қаржыландыру іздеуге тырысты. Алдыңғы жылдары бірнеше рет сәтсіз болғаннан кейін, ол Жак Ширактан телефон арқылы Матиньон қонақ үйінде кездесуге шақыру алды. 1967 жылы өткен кездесуде Ширак, ол кезде премьер-министр Жорж Помпидудың техникалық кеңесшісі болып жұмыс істеген жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкер, Мимоунға: «Мен сіздің барлық (жүгіру) мансабыңызды бақылап отырдым және Коррезеде (спорттық) оқу орталығын құру туралы идеяңыз маған ұнайды» деді. Келесі күні Мимунды спорт министрі Франсуа Миссофф кеңсесінде қабылдады және спорттық оқу орталығына мемлекеттік қаржыландыру мақұлданғанын хабарлады. 2013 жылдың шілдесінде Мимунның жерлеуінен кейін спорттық оқу орталығы Centre sportif Alain Mimoun деп қайта аталды.

Мимун Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Racing Club de France кафе-барында официант болып жұмыс істеді және Францияда дене тәрбиесі оқытушысы болды. 1997 жылы Мимун француз спортшыларының жейделерінен галл петухын алып тастау туралы Comité national olympique et sportif français (CNOSF) шешіміне қарсы наразылық білдірді. Мимун 1949 жылы және 1956 жылы француздық L'Équipe Чемпиондары чемпионы болып таңдалды. 1999 жылы француздық жеңіл атлетика журналы Athlétisme оқырмандары оны «20 ғасырдың француз спортшысы» деп таныды. Мимун 1955 жылы ислам дінінен рим католик дініне ауысты. 1956 жылғы Мельбурн Олимпиадасына бірнеше ай қалғанда, ол Олимпиадаға қатыса алатынына күмәнданды. Сараңдықпен, ол атеист досының көлігімен Лизьедегі Киелі Тереза базиликасына барды. Ол сондағы зияраттан бір ай өткен соң 1956 жылғы Олимпиада марафонында жеңіске жетті. Мимун осы марафондағы жеңісін Киелі Терезаға қарызды екенін мәлімдеді. Осы жеңістен кейін ол Киелі Терезаға өте жақын болды. Әдетте 1 қазанда – әулиенің мерекесі күні, ол жыл сайын Лизиодағы Киелі Тереза базиликасына зиярат жасап тұратын. Өмірінің соңында ол Бужеа зиратында өзінің соңғы бейіті ретінде қызмет ететін шағын шіркеу салдырды.

Өлім, құрмет көрсету және жерлеу

Ален Мимон 2013 жылдың 27 маусымында 92 жасында Сент-Мандедегі армиялық оқу ауруханасында, Валь-де-Марн департаментінде, Францияның Иль-де-Франс аймағында қайтыс болды. Өлім себебі жарияланбады. Элизе сарайында жасалған мәлімдемесінде Франция президенті Франсуа Олланд Ален Мимонды "ұлы француз" және "француз спорты тарихында терең із қалдырған" деді. "Алжирде дүниеге келген Ален Мимон өмірі бойы Францияны сүйіп, оған қызмет етті. Ол Коррезе департаментіне өте байланысты болды", - деп атап өтті Олланд, ол да осы аймақпен байланысты. Францияның спорт министрі Валери Фурнейрон Мимонды "француз спортының ең жақын және сүйікті тұлғаларының бірі" деп сипаттады. "Француз халқы оны барлық уақыттағы ең көп медаль алған француз спортшысы ретінде еске алады, ең бастысы – туралық пен мейірімділіктің үлгісі ретінде", - деп қосты Фурнейрон. 1956 жылғы Олимпиада ойындарында Мимонмен алты апта бір бөлмеде болған француздық Олимпиада жүгірушісі Мишель Жази, оның Олимпиадада жеңіске жету үшін көрсеткен құлшынысын және кәсібилігін есіне алды. "Ален мен үшін үлгі болды. Ол мені таңғы 5:30-да жүгіруге оятатын, ал кешкісін 8:30-да ұйықтауға мәжбүрлейтін. Олимпиада ойындарында болғанымызға қарамастан, Олимпиада ауылындағы кештерге бара алмайтынмын!" – деді Жази Мимонның қазасынан кейін RTL радиосына берген сұхбатында. 2013 жылдың 6 шілдесінде Мимонның естелігіне арнап бір минуттық үнсіздік сақталып, 50 000 көрерменнің алдында "Meeting Areva" – жыл сайынғы жеңіл атлетика жарысы өтті, ол Стад де Франста өткізілді. Мимонға әскери салтанатпен мемлекеттік жерлеу рәсімі жасалды. Ол 2013 жылдың 8 шілдесінде жергілікті уақыт бойынша сағат 10:00-де Париждегі Hôtel national des Invalides үйінің басты ауласында өтті. Франция президенті Франсуа Олланд рәсімге төрағалық етіп, Мимонға құрмет көрсетті. Зейнеткер спортшылар Стефан Диагана, Мишель Жази және Мари-Жозе Перек та салтанатқа қатысты. Өзінің сөзінде Олланд: "Бүгін бүкіл Франция Ален Мимонға құрмет көрсетеді, ол өмірі бойы стадиондардың жолында жүгіріп, «Марсельезаны» әнмен дүркілте, ел үшін даңқ іздеді" деді. Олланд Мимонды "батыл жауынгер, ерекше спортшы және ынталы патриот" деп сипаттап, "Франция оны жақсы көрді" деді және "Ален Мимон үшін Франция – таңдау, құмарлық, мақтаныш және идеал болды" деп мәлімдеді. 2013 жылдың 9 шілдесінде түстен кейін Мимон Бугеат шіркеуінде өткен діни рәсімнен кейін Бугеат зиратына жерленді. Қабірге қоштасу рәсіміне шамамен алпыс адам қатысты.