Кіріспе

Американдық саясаткер Натаниел Фолсом (28 қыркүйек 1726 – 26 мамыр 1790) – американдық саудагер және мемлекеттік қайраткер. Ол 1774 жылы және 1777 жылдан 1780 жылға дейін Континенттік Конгресте Нью-Гэмпширден делегат болды, Континенттік қауымдастыққа қол қойды. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Нью-Гэмпшир милициясының генерал-майоры қызметін атқарды.

Жеке өмір

Фолсом Нью-Гэмпшир штатының Эксетер қаласында үлкен отбасында дүниеге келді. Оның ата-бабалары Эксетердің алғашқы қоныстанушыларының қатарында болды, олар Гилман отбасымен бірге, олармен туыс болған, Массачусетс штатының Гингхэм қаласынан келді. Екі отбасы да Нью-Гэмпширге көшіп кетер алдында біраз уақыт Гингхэмде тұрған. Отбасының аты бастапқыда Фолшем деп жазылған. Фолсомдар Массачусетс шығанағының колониясына кеткеннен кейін де Англияның Норфолк графтығындағы Хингхэмге қарасты жерлерін көп жылдар бойы сақтап келді. 1673 жылы Эксетерлік Джон Фолсом өзінің ұлы Питерге Англияның Норфолк округіндегі, отбасынан мұраға қалған жерді сыйлады. Натаниел Фолсомның әкесі Джонатан (шамамен 1685–1740) Энн Лэддке (1691–1742) үйленді, олар Анна, Сара, Лидия, Елизавета, Абигейл, Джон, Мэри, Натаниел, Джонатан, Самуил, Жосия және Труворти (Фолсомның Treworgy әулетінен шыққандардың құрметіне аталған) атты балаларды дүниеге әкелді. 1740 жылдың қаңтарында Фолсомның әкесі қайтыс болғаннан кейін, он үш жасар Натаниел бір саудагерге жұмысқа орналасты. Ол ағаш сатып алып, ағаш кесетін тіс машинасы ашты. Содан кейін 1761 жылы ол алыс туыстары Джозеф пен Жозия Гилманмен серіктестік құрды. Олар «Folsom, Gilman & Gilman» болып тіркеліп, дүкен ашты, кемелер салды және импорт-экспорт бизнесімен айналысты. Фирма Эксетер және Портсмут қалаларында жұмыс істеді. 1768 жылы серіктестер тарап кеткенімен, Фолсом өмірінің соңына дейін шетелдік сауда, ағаш және ағаш өңдеу ісімен айналысып тұрды. Фолсом екі рет үйленді, алғашқы әйелі Дороти Смит (1726–1776) болды. Олардың балалары: Натаниел, Дороти, Джонатан, Анна, Артур, Мэри және Дебора. Дебора Нью-Гэмпшир губернаторы Джон Тейлор Гилманның бірінші әйелі, ал Мэри – екінші әйелі болды. Фолсом Мэри Фишерге қайта үйленді, олардан Рут Уир есімді қызы дүниеге келді.

Әскери мансап

Фолсом көптеген жас адамдар сияқты милицияға қосылды. Француз және Индей соғысы кезінде ол 1755 жылы сэр Уильям Джонсон басқарған Крон-Пойнт жорығында Нью-Гэмпшир провинциялық полкінің ротасының капитаны болды. Лейк-Джордж шайқасында оның ротасы, Массачусетс штатының артиллериясымен қолдау көрсетіліп, француз бас қолбасшысы барон Дискауды күтпеген жерден тұтқынға алды. Баронды тұтқынға алудан бөлек, олар француз әскерлерін таратып, француздық жүк пойызын басып алып, бар болғаны алты адамды жоғалтып, маңызды көлемдегі жабдықтарды иеленді. Фолсом Нью-Гэмпшир милициясының төртінші полкінің полковнигі болды. Оның ресми өкілеттігі 1774 жылдың желтоқсанында Форт-Уильям мен Мэриге жасалған шабуылдан кейін губернатор Джон Вентворт тарапынан жойылды. Бұған қарамастан, полковник Фолсом өзінің полкін Портсмутқа бастырып, тұтқынға алынған артиллерияны Дурхамға қауіпсіз жеткізді. Азаттық соғысының басында провинциялық конгресс оны Нью-Гэмпшир күштеріне басшылық етуге бригадир-генерал етіп тағайындады. Бұл жағдай шатасу тудырды, себебі Массачусетс штатының уақытша үкіметі Джон Старкты осы лауазымға тағайындаған еді. Ол кезде полковник Старк Бостон қоршауына аттанған Нью-Гэмпшир жасағының аға қолбасшысы болды. 1775 жылдың маусым айындағы Континенттік конгресс Джон Салливанды Континенттік армиядағы Нью-Гэмпшир күштерінің генерал-майоры етіп тағайындады. Фолсом штаттың милиция күштерінің аға офицері болды. Кейін ол генерал-майор болып тағайындалды және соғыс бойына сарбаздарды жинау, оқыту және жабдықтау жұмыстарын жалғастырды.

Саяси мансап

Ол бірнеше жыл бойы Эксетердегі қалалық жиналыстардың төрағасы болып қызмет еткен. 1774 жылғы 21 шілдеде революциялық провинциялық конгресс алғаш рет шақырылғанда, ол делегат болды. Провинциялық конгресс оны Филадельфияда өткен Бірінші Континенттік Конгреске делегат етіп тағайындады, онда ол Континенттік қауымдастыққа қол қойды. Фолсом революцияның табысына қатысты барлық мәселелер күмәнді болған кезде конгресс мүшесі болды. Осы кезеңде ел бойынша ана мекеніне көңіл білдіріп, торилер деп аталған көптеген адамдар тарағандықтан, тәуелсіздік жолындағы достар мен жауларды анықтау үшін бір әдіс немесе шара қабылдау қажет болды. Сондықтан Континенттік Конгресс еркіндік пен тәуелсіздік идеясын қолдайтындардың барлығы қару-жарақ пен қаржы көмегімен британдықтардың қастандықтарына қарсы тұруға міндеттенетін келісімге қол қоюын талап етті. Бұл келісім «Қауымдастық сынағы» деп аталды. Оған қол қоймағандар қарусыздандырылып, қатаң бақылауға алынды, ал кез келген жауырық әрекеттері Қауіпсіздік комитетіне хабарланды. Бұл комитет Бас Ассамблея тағайындаған адамдардан құралған. Олардың бұйрықтары мен ұсынымдары Бас Ассамблеяның актілерімен бірдей күшке ие және міндетті болып саналды. 1775 жылы Фолсом провинциялық конгрестегі қызметін 1783 жылға дейін жалғастырды. Ол Мешек Уир мен Джозиа Бартлетттің жақын саяси одақтасы болды және Нью-Гэмпширдің Қауіпсіздік комитетіне мүше болып тағайындалды. 1776 жылдың қаңтарында ол Рокингем округінің жалпы сотта судья болып жұмыс істеді. 1777 және 1779 жылдары ол Екінші Континенттік Конгреске делегат ретінде қайта сайланды. 1783 жылы ол жалпы соттың бас судьясы болды. Сол жылы ол штаттың конституциялық конвенциясына қатысып, оның төрағасы болды. Конституция қабылданғаннан кейін, конвенция төрағасы ретінде ол қанатын жазып, ратификация үшін қалаларға жіберді. Айырықша жағдай, конституцияда қарастырылған мәселелердің бірі – бір адамның иелене алатын лауазымдардың санын шектеу болды. Сондықтан Фолсом Ассамблеядан, милиция басшысы лауазымынан және Губернатор кеңесінен кетті. Ол 1790 жылғы 26 мамырда Эксетерде қайтыс болғанға дейін Рокингем округінің бас судьясы қызметін атқарды. Ол Эксетердегі Уинтер-стрит зиратында жерленген.