Кіріспе

Шотландиядағы теңіз үңгірі – Феликс Мендельсонның осы аттас концерттік увертюрасы. Фингал үңгірі – Шотландияның Ішкі Гебрид аралдарындағы Стаффа аралында орналасқан теңіз үңгірі. Оның табиғи акустикасымен әйгілі. Шотландияның Ұлттық қоры бұл үңгірді ұлттық табиғат қорығының бір бөлігі ретінде басқарады. Үңгір 18 ғасыр шотланд ақыны және тарихшысы Джеймс Макферсонның эпикалық поэмасындағы батыр Фингалдың есімімен аталды.

Құрылу

Фингал үңгірі палеоцендік лава ағынындағы алтыбұрышты біріккен базальт бағаналарынан толығымен қалыптасқан және құрылысы жағынан Солтүстік Ирландиядағы "Гиганттар жолы" мен Ульваға ұқсас. Осы жерлерде ескірген лаваның үстіңгі және төменгі беттерінің салқындауы жиырылуға және жарылуға әкелді, бұл блоктық төртбұрышты үлгіден басталып, салқындату беттеріне перпендикуляр жарықтары бар тұрақты алтыбұрышты жарылу үлгісіне өтті. Салқындау жалғасқан сайын бұл жарықтар ағыстың ортасына қарай біртіндеп кеңейіп, бүгін толқындармен ойылып алынған қимада көріп отырған ұзын алтыбұрышты бағаналарды құрады. Ұқсас алтыбұрышты жарықтар ылғалды топырақтағы кеудесу жарықтарында да кездеседі, онда жиырылу салқындатудың орнына судың булануынан болады.

Тарих

Фиңгел үңгірі ерте заманнан бастап 1777 жылға дейін Маккуарри кланының Ульва иелігінің бір бөлігі болды. 18-ғасырлық табиғат зерттеушісі сэр Джозеф Бэнкс 1772 жылы бұл үңгірді ағылшын тілді әлемге таныстырды. Үңгір 18-ғасырлық шотланд ақыны және тарихшысы Джеймс Макферсонның эпикалық поэмасының батырының құрметіне Фингал үңгірі деп аталды. Ол оның ежелгі шотланд гаэль поэзиясына негізделген деп саналатын Оссиан поэмалары циклының бір бөлігін құрады. Ирланд мифологиясында Фингал батыры Фионн мак Кумхайл деп белгілі, ал Макферсон бұл есімді "ақ жат" деген мағынадағы Фингал деп қате түсінген болуы мүмкін, өйткені ескі гаэль тілінде ол "Финн" деп жазылған. Аңыз бойынша, Финн (немесе Фионн) Ирландия мен Шотландия арасына жол салыпты.

Көрікті жерлер

Үңгірдің үлкен аркалы кіреберісі бар, оны теңіз толтырады. Сәуір мен қыркүйек аралығында жергілікті компаниялар ұйымдастырған бірнеше туристік круиздер үңгірдің кіреберісінен өтеді. Мендельсонның увертюрасы үңгірді туристік орын ретінде танымал етті. 1860 жылы неміс жазушысы Теодор Фонтан үңгірге сапар шегіп, оны өзінің "Твидтен тыс" (Шотландиядан суреттер мен хаттар) атты саяхаттық есебінде сипаттады. Королева Виктория да осы саяхатты жасады. Суретші Мэтью Барни өзінің "Cremaster 3" көркем фильмінің бастапқы және соңғы сахналары үшін бұл үңгірді және Гиганттар жолын пайдаланды. 2008 жылы бейнесуретші Ричард Ашрован бірнеше күн бойы Фингал үңгірінің ішін Польшадағы Фоксал галереясындағы көрме үшін түсірді. Pink Floyd тобының ерте әндерінің бірі осы жердің атын иеленеді. Бұл инструменталды ән "Zabriskie Point" фильмі үшін жазылған, бірақ пайдаланылмады. Калтехтегі Ллойд үйінің қабырғасында Фингал үңгірін бейнелейтін сурет бар. Энтони Хопкинстің басты рөлде ойнаған, Алистер Маклиннің романы негізінде түсірілген "When Eight Bells Toll" фильмі осы жерде түсірілді. Тасманиядағы Фингал қалашығының аты үңгірдің есімінен емес, Макферсонның поэзиясынан алынған болуы мүмкін.

Өлшемі

Вуд Натталл энциклопедиясы, 1907: 69 м (227 фут) тереңдігі, 20 м (66 фут) биіктігі. Ұлттық қоғамдық радио, 2005: 45 м (150 фут) тереңдігі; 22 м (72 фут) биіктігі. Әлемнің көрнекі үңгірлері: 85 м (279 фут) тереңдігі; 23 м (75 фут) биіктігі.