Кіріспе
Хуситтердің фракциясы – Табориттер (, ), олардың жаулары Пикардтар деп атаған, Богемия Корольдігінің ортағасырлық жерлеріндегі хуситтер қозғалысының фракциясы болды. Табориттердің көпшілігі ауылдық жерлерден шыққан болса да, Табор қаласында маңызды рөл атқарды. Табориттердің дін қызметкерлері де олардың саясатына ықпал етті. Ең маңызды табориттерге троцновтық Ян Жижка, Густың Микулаш, Швамберктің Богуслав, Маховицтың Хвал Репицкий, Дубаның Ян Рохач және дін қызметкері Прокоп Холы кірді. Олардың бірлестігінің негізгі орталығы – Табор қаласы болды.
The Taborites (, ), known by their enemies as the Picards, were a faction within the Hussite movement in the medieval Lands of the Bohemian Crown. Although most of the Taborites were of rural origin, they played a major role in the town of Tábor. Taborite politics were also encroached upon by their priests. The most important Taborites included the governors Jan Žižka of Trocnov, Mikuláš of Hus, Bohuslav of Švamberk, Chval Řepický of Machovice, and Jan Roháč of Dubá, and the priest Prokop Holý. The main centre of their association was Tábor.
Шолу
Табориттер XV ғасырда гусит соғыстары кезінде Богемияның Табор қаласында орналасқан. Богемиядағы діни реформа қозғалысы әртүрлі діни секталарға жіктелді. Табориттерден басқа, олардың ішінде адамиттер, оребиттер, "жетімдер" (Сиротци), утракистер және прагтар болды. Бұл қозғалыстар Ян Густың өртелуінен бастау алғандықтан, олардың бәрін "гуситтер" деп атау қалыптасқан. Табориттердің діни ілімі ортағасырлық католик шіркеуінен өзгеше болды. Олар Киелі кітаптың авторитетінің маңызды екенін қатыстыра айтты. Таборит дінтанушылары схоластикалық дінтануды жақсы білгенімен, схоластикалық әдістерді қабылдамады.
Тарих
1420 жылдың көктемінде Петр Хромадка бастаған гуситтер тобы Сезимово Усти қаласын және жақын маңдағы Храдиште қалмағын басып алды. Содан кейін олар Гасситтердің Hradiště hory Tabor (табор) деп аталатын үлгілі қаласын салуға кірісті. Қаладағы әлеуметтік және экономикалық теңдікті көтермелеуге тырысты, ал табориттер бір-біріне бауырлас деп тіл қатты. Бүкіл Богемиядан гуситтер Таборға ағылып келді. Жергілікті алтын кен орындарын басқаруды қолдайтын Табордың экономикалық қолдауымен, азаматтар жергілікті шаруаларға қосылып, коммуналдық қоғамды дамытты. Табориттер Мәсіхтің мыңжылдық билігін жариялап, құлдар мен қожайындары болмайды, барлық мүлік ортақ болады және салықтар болмайды деп жариялады. Олар адамдардың таза күнәсіздігіне қайта оралатындығын уәде етті. Кейбір тарихшылар қазіргі ұлтшыл революциялық қозғалыстармен ұқсастықты байқаған. Мысалы, Мюррей Букчин, Табор - анархокоммунизмнің алғашқы үлгісі деп айтқан. Пльзендегі гуситтер Бренек Свиховский мен Ян Жижканың басшылығымен Таборға келді. Бұл гуситтерге 1420 жылы 25 наурызда Судомерь маңында католик ер азаматтары шабуыл жасады. Жоғарғы әскердің шабуылдары гуситтерді жігерлендіріп, олар әлі де салынып жатқан Таборға жетуге қол жеткізді. Табориттер өз араларынан төрт әскери қолбасшыны (гетман) таңдады: Ян Жижка, Микулаш Гус, Хвал Репикский Маховице және Збинек з Бухов. Олардың басшылығымен табориттер Оңтүстік Богемияда көптеген шабуылдар жасады, ал 1420 жылдың мамыр айының соңында олар Прагаға қарай жөнелді, бірінші гуситтерге қарсы крест жорығы кезінде католик әскерлері қауіп төндірді. Маусым айында Таборды Оңтүстік Богемияның ақсүйектері Олдрих II Розенберг әскерлері сәтсіз қоршап алды. Губернатор Микулаш Гус басқарған ат әскері қоршауды таратты. 14 шілдеде Прага маңында Витков төбесіндегі шайқаста Ян Жижка Венгрия мен Рим императоры Зигмундтың астанаға үстемдік ету әрекетіне кедергі келтірді. Содан кейін крест жорығы одан әрі күрессіз ыдырап кетті. Шілдеде гуситтер Чехия тағына болашақ мұрагер туралы келіссөздер жүргізді. Праганың төрт баптарына жауап ретінде табориттер Прагада он екі революциялық мақала жариялады. Алайда, Прагалықтар өз талаптарын орындамады және әскерлер қаладан кетіп қалды. Тамыз айының соңында Ян Жижка Розенбергтің Олдрих имениесіне қарсы үлкен шабуыл жасады. Губернатор Прахатице, Воднаны және Ломницті басып алды. Жас Олдрих 1421 жылдың ақпанына дейін Табормен атысты тоқтатуға мәжбүр болды. 1420 жылы қыркүйекте Пельхримовтік Микулаш Табор епископы болып сайланды. Желтоқсан айында Гус гетманы Николай аттан құлап қайтыс болды. Табориттердің басшысы Троцновтың губернаторы Ян Жижка болды. Ян Жижка император Сигизмундтың крестоносцы императорлық армиясына қарсы қорғаныс үшін өзінің босқындық армиясына қолбасшылық етті. Жижка барлық тұтқындарды өлтіру керек деп ойламады және жеңілгендерге жиі мейірімділік көрсетті. Бір шайқастан кейін әскері оған мойынсұнбай, көптеген тұтқындарды өлтірген кезде Жижка әскерге кешірім сұрап дұға етуді бұйырды. Бұл оқиға оған белгілі әскери мінез-құлық кодексін жазуға талпындырды, бұл құжат біраз бөлігі Киелі кітаптағы 5 - тарау кітабынан алынған. Жижка ақырында Табордан кетіп қалды, өйткені бұл қауым оның нанымдарына тым радикалды болып кетті және Градиц-Краловедегі орыбылықтардың басшылығын қолға алды. Богемияға қарсы жасалған көптеген шабуылдарға жауап ретінде табориттер мен оребиттер діни айырмашылықтарын бір жағына қойып, әскери жағынан ынтымақтасты. Хуситтердің жеңісімен сыртқы қауіп жойылғаннан кейін, әртүрлі хуситтер топтары бір-біріне қарсы шықты. 1421 жылдың басында Евхаристияны мүлдем қабылдамаған адамиттер Табордан қуылды. Діни қызметкерлер Петр Каниш пен Мартин Гусканың басшылығымен олар Příběnice қамалына қоныстанды, онда адамиттер құлдырады. Жижка олардың қозғалысын басады, ал көпшілігі сектанттар, соның ішінде екі басшы да, оның бұйрығымен еретик ретінде өртелді. Батыс Богемиядағы қыстың шабуыл кезінде табориттер Хомутовты басып алуға қол жеткізді. Ян Жижканың басшылығымен Табориттер мен Прагалықтардың Шығыс Богемияға бірлескен науқаны да сәтті өтті және Двор Кралове, Поличка және Высокое Мито қалалары гуситтер қолына түсті. 1421 және 1422 жылдардың басында соғыс болды, онда соқыр губернатор Люксембург патшасы Сигизмундты жеңуге қол жеткізді. Сәуірдің соңында Литваның ұлы князі Витаутас Богемияға келді, онда оны елдің басқарушысы ретінде таныды (негізінен гуситтер мен табориттер). Қаңтарда 1423 жылы Ян Жижка Троцнов Табор одағымен ажырасып, Шығыс Богемияда Жаңа Таборды (New Tábor) салуға кірісті. 1424 жылдың 11 қазанында Ян Жижка қайтыс болғаннан кейін Ян Хвездо Вѝцемилице және Богуслав Швамберк Таборит әскерлерінің жетекшілігін өз қолына алды. 1426 жылдың 16 маусымында Усти шайқасында Табориттер, Сиротци және Прагалықтардың біріккен күштері Саксония, Тюрингия, Лузатия және Мейссеннен келген жалдамалы әскерлерді шешуші түрде жеңді. Прокоп Холый басшылығымен Табориттер мен Сиротцидің біріккен әскерлері Альбрехт II-ні Жарық шайқасында жеңді. Табориттер Сиротци және Прага одағымен бірлесіп, гуситтерге қарсы үшінші және төртінші крест жорығынан қашуға көшті, Тахов және Домажлице шайқастарында. Сонымен қатар, Прокоп Холый басшылығымен олар шетелге жорықтарға шықты (Рим империясының неміс бөліктері, Австрия, Жоғарғы және Төменгі Лузатия, Силезия және Жоғарғы Венгрия). 1433 жылдың көктемінде Табор кеңесі Базель кеңесінде Николай Пельхримовпен өкілдік етті, ол өлімдік күнәларды жазалау туралы бапты жақтады. 1433 жылдың жазында Табориттер католиктердің Пльзен қаласын қоршауға қосылды. Алайда, қала жақсы қорғалды және гусит әскерлері тиімсіз қоршаудан бас тартуға мәжбүр болды. Соңында, жиырма жылдан кейін, Табориттердің күші Липаны шайқасында 1434 жылдың 30 мамырында бұзылды, онда Прокоп Холый басшылығымен 18 мыңдық Табориттер мен Сиротци армиясының 13 мыңы біріккен католик күштерімен басылып тасталды. Бұл жеңілістің салмағымен Сиротци одағы толығымен жойылды. Көптеген жетекші Таборит қолбасшылары шайқаста қаза тапты, соның ішінде жетекші дін қызметкері Прокоп Холый. Липаны шайқасынан кейін король Сигизмундқа қарсы оппозиция және Кеңеспен келісім губернатор Ян Рохач де Дуба басшылығымен жүргізілді. Алайда, Табориттер бірнеше қамалдарынан айырылып, 1435 жылдың 19 тамызында Олдрих Рожмберкпен Кржеч шайқасында жеңілгеннен кейін, Бедржих Стражнице басшылығымен жеңілдік қанат Таборит фракциясын иеленді. Ян Рохач және оның адалдары Праганың Ескі қала алаңында барлық аман қалған қорғаушылар дарға асылған Зион қамалында бекінді. 1437 жылдың 25 қаңтарында Сигизмундпен өзара келісім бойынша Табор патшалық қала болып жарияланды және қаланың гербін алды: Рим империясының бүркіті. 1449 жылдың 8 ақпанында Таборит одағының қалдықтары Оңтүстік Богемиядан келген католиктер мен Калишник ақсүйектерімен бірікті, сонымен атақты Страконице бірлігі құрылды, ол Джордж Подебрадының өсіп келе жатқан күшіне қарсы бағытталды. 1452 жылдың 1 қыркүйегінде Табор қаласы жер басқарушысы Джордж Подебрадының армиясымен күтпеген жерден басылып алынды, осылайша Табор одағының тәуелсіз саяси күші аяқталды.