Кіріспе

Гарвард кітапханасының негізгі ғимараты – Гарри Элкинс Уайденер ескерткіш кітапханасы. Оның "ұлы және үңгірлі" қоймаларында шамамен 3,5 миллион кітап сақталған. Бұл кітапхана Гарвард колледжі кітапханаларының (Гарвардтың өнер және ғылым факультетінің кітапханалары) және жалпы Гарвард кітапханасы жүйесінің орталық орны болып табылады. Кітапхана 1907 жылы Гарвард колледжін бітірген және кітаптарды жинауды ұнататын Гарри Элкинс Уайденердің құрметіне салынды. Оны 1912 жылы RMS "Титаник" кемесінің суға батуы салдарынан қаза болғаннан кейін анасы Элеонора Элкинс Уайденер салған. Кітапхана қорына 100-ден астам тілдегі кітаптар кіреді, бұл "гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы әлемдегі ең толық зерттеулер жинағының бірі". Оның 92 шақырымдық сөрелері мен 8 шақырымдық дәліздері, он деңгейде орналасқан, "лабиринт" құрайды, сондай студенттердің бірі оған кіргенде "өзбенің бағытын табу үшін компас, дәмді нан мен суық суды алып жүру керек болады" деп айтқан. Ғимараттың орталық бөлігінде Гарри Уайденердің өмірі мен өлімі туралы құжаттар мен естеліктер, сондай-ақ Гарри Элкинс Уайденер жинағы орналасқан, ол "Мырза Уайденер жинаған сирек және қызықты кітаптардың құнды жиынтығы". Кейіннен оған Гутенбергтің өте жақсы сақталған Киелі кітабының бір данасы қосылды. Гарвард полициясының бастығының болжамы бойынша, 1964 жылғы "Topkapi" тонау фильмінен шабыттанған 1969 жылғы кітап ұрлығына осы кітап себеп болды. Гарри Уайденердің тағдырының нәтижесінде студенттерге жүзу білу талабы енгізілді және оның анасының қосымша қаржысы Гарвардтағы тамақтанғанда мұзжұмсаққа жәрдемдеседі деген аңызға негіз жоқ.

Параллельді жіктеу жүйелері мен қос каталогтар

Көптеген ірі кітапханалар сияқты, Виденер кітап қорын бастапқыда өзінің ерекше жүйесі бойынша жіктеді – «Виденер» (немесе «Гарвард») жүйесі. (Батлз жазады) Бұл жүйе «білімнің [20 ғасырдың басындағы] қалыптасуына» сәйкес келеді. «Аус» класы Австро-Венгрия империясы туралы кітаптарды қамтиды, ал «Осман» класы Осман империясы үшін арналған. Данте, Мольер және Монтень әрқайсысының өз класы бар. 1970 жылдары жаңа түскен кітаптар Конгресс кітапханасы жүйесінің өңделген нұсқасына сәйкес жіктеле бастады. Екі жүйенің айырмашылығы «білім туралы бәсекелес теорияларды» көрсетеді. Бір жағынан, [ескі] Виденер жүйесі Аристотельдік болды: оның бөлімдері тәжірибеге негіделген, кітаптардың тілдері мен мәдени шығу тегін сипаттап, олардың тіл, орын және уақыт бойынша бір-бірімен байланысын көрсетті. [Конгресс кітапханасы жүйесі], керісінше, Платондық болды, тіл мен ұлттың сыртқы жағына қарамастан, әр [экземпляр] жататын идеалды, маңызды салаға назар аударды. Миллиондаған кітапты қайта жіктеудің қиындығына байланысты, өзгеріске дейін алынған кітаптар бастапқы «Виденер» жіктемесінде қалды. Сондықтан, белгілі бір тақырыптағы еңбектердің арасында ескі кітаптар бір сөреде («Виденер» жіктемесі бойынша), ал жаңа кітаптар басқа сөреде (Конгресс кітапханасының осыған байланысты жіктемесі бойынша) табылады. Сонымен қатар, ғимараттың құрылымындағы кездейсоқ жағдай екі бөлек картотекалық каталогтың – «Одақ» және «Азаматтық» каталогтарының пайда болуына әкелді. Олар әртүрлі қабаттарда орналасқан және студенттер мен оқытушыларды қызықтырған күрделі өзара байланысқа ие болды. Тек 1990 жылдары ғана электронды Гарвард онлайн кітапхана ақпараттық жүйесі екі физикалық каталогты толыққанды алмастыра алды.

Жүзу талаптары, мұз және басқа да аңыздар

Аңыз бойынша, болашақ Гарвард студенттерін ұлының тағдырына ұшырату үшін Элеонора Уайденер өзінің сыйлығының шарты ретінде Гарвардтан бітіру үшін жүзуді үйренуді міндетті етуді талап етті. (Гарвард Кримсон бір кезде қате түсіндіргендей, бұл талап "1970 жылдардың соңында физикалық мүмкіндігі шектеулі студенттерге қатысты кемсітушілік деп танылғандықтан тоқтатылды".) Гарвардтың "Кітапханашыға сұраңыз" қызметі былай дейді: "Гарри Элкинс Уайденерге қатысты көптеген аңыздардың ішінде осы аңыз ең көп таралғаны". Гарвардта әр түрлі уақытта жүзу талаптары болған (мысалы, Чарльз өзенінде қайық жүзушілер үшін немесе енді қолданылмайтын, бірінші курсқа қабылдауға арналған тест ретінде). Бентинк Смит: "[Элеонора Уайденер] Титаник апатының нәтижесінде міндетті жүзу сынағына жауапты болды дегенге ешқандай дәлел жоқ" деп жазады. Элеонора Уайденердің Гарвардтың асханаларында мұзжұмсақты (демек, Гарри Уайденердің сүйікті десерті) тұрақты түрде қамтамасыз ету үшін қосымша қаражат бергені туралы тағы бір әңгіме де негізсіз. Widener кураторы студенттік экскурсоводтардың айтқан "қияли ауызша тарихынан" жинақ құрастырған, онда "Гарри Гарвардты еске алу үшін қызыл гвоздикаларды бояп алған, сондықтан анасы осы дәстүрді сақтап қалған" және "Widener бөлмесінің сыртында әр таңда таинсты түрде гүлдер пайда болады" деген сөздер бар.

Әдебиеттік сілтемелер

Х. П. Лавкрафттың «Ктулху мифологиясы» әлемінде Уайденер – «Некрономиконның» 17 ғасырдағы басылымын сақтайтын бес кітапхананың бірі. 1922 жылы Гарвардта магистратураны бітірген Томас Вулф Макс Перкинске Гарвардтағы жылдарының көп бөлігін Уайденердің оқу залында өткізгенін айтты. Ол «осы алып кітапхананың стеллаларында адасқан жан сияқты шарлап, оқыған беттерінен оқығым келетін ойларға үздіксіз секіріп отыратынмын» деп жазды; оның өзінің alter ego Юджин Гант қолында сағат ұстап, «стеллаларды тозуға дейін оқыды». Тарихшы Барбара Тючман өзінің мансабындағы «ең маңызды тәжірибе» деп бакалаврлық диссертациясын жазуды санайды, оның үшін оған «Уайденердің стеллаларындағы терезе алдындағы үстелі бар шағын кабинеттердің бірін» пайдалануға рұқсат берілді, ол оған «Архимед ваннасы, менің жалынып жатқан бұтағым, жеке пенициллинімді тапқан ыдысым» болды.

Ұрлық және басқа да оқиғалар

Осы жылдар бойы Уайденер түрлі қылмыстық оқиғаларға куә болды, олар "бесәмірліктерімен және ар-ұятсыздықтарымен" танымал.