Кіріспе
Сент-Китс пен Невис экономикасы дәстүрлі түрде қант қамысының өсірілуі мен өңделуіне негізделген; бірақ соңғы жылдары әлемдік бағалардың төмендеуі осы салаға зиян келтірді. Туризм, экспортқа бағытталған өндіріс және оффшорлық банк қызметі Сент-Китс пен Невисте маңызды рөл атқарады. Көптеген азық-түлік тауарлары импортқа тәуелді. Үкімет құлдырап бара жатқан қант секторын жаңғырту бағдарламасын іске қосты. Сонымен қатар, әлеуметтік бағдарламаларды жақсырақ қаржыландыру үшін мемлекеттік кірістерді жинауды жетілдіру жұмыстары жүргізілуде. 1997 жылы Невистің бірқатар басшылары, Невис мемлекеттік қызметтерге қарағанда әлдеқайда көп салық төлейді деген негізде, Сент-Китстен бөлінуді ұсынды, бірақ 1998 жылдың тамызында өткен дауыс беру тоқтатуға қолдау көрсетпеді. 1998 жылдың қыркүйек айының соңында «Жорж» даулымы шамамен 445 миллион долларлық зиян келтірді және сол жылғы ЖІӨ өсімін шектеді. Сент-Китс пен Невис экономикасы 1990 жылдардың көп бөлігінде қарқынды өсімді көрсетті, бірақ 1998 және 1999 жылдардағы дауылдар өсімді тежеді. 2001 жылы 4,3% құраған төмендеуден кейін, 2002 жылы нақты экономикалық өсім 0,75% болды. 2002 жылы экономиканың көрсеткіштері әртүрлі болды: кейбір секторлар оң өсімді көрсетсе, ал басқалары әртүрлі деңгейде төмендеді. Құрылыс секторы 4,51% төмендеді, өңдеу өнеркәсібі, қонақ үйлер мен мейрамханалар да тиісінше 4,01% және 9,89% айтарлықтай төмендеді, ал қант өндірісі 5,1% азайды. Туризм саласына жасалған маңызды инвестициялар, соның ішінде 2002 жылдың желтоқсан айында ашылған 648 бөлмелі «Marriott» қонақ үйі мен конгресс орталығы, сондай-ақ экономиканы әртараптандыруға бағытталған үкіметтің күш-жігері экономикалық көрсеткіштерді жақсартуға күтілуде. Соңғы жылдары тұтыну бағасы шамалы өсті. Инфляцияның деңгейі 1990 жылдардың көп бөлігінде 3-4% құрады. Сент-Китс пен Невис Шығыс Кариб валюталық одағының (ECCU) мүшесі болып табылады. Шығыс Кариб орталық банкі (ECCB) одақтың барлық мүшелері үшін ортақ валюта – Шығыс Кариб долларын шығарады. ECCB сонымен қатар ақша-кредит саясатын басқарады және мүше елдердегі коммерциялық банктердің қызметін реттейді және қадағалайды. Көптеген іскерлік мәмілелерде де-факто валюта болып табылатын, АҚШ долларымен есептелетін кең көлемді параллель экономика бар. Сент-Китс Шығыс Кариб телекоммуникациялық ұйымының (ECTEL) мүшесі болып табылады, ол 2004 жылға дейін аймақтағы телекоммуникация секторын либерализациялауға бағытталған ережелерді әзірлеуде.
The economy of Saint Kitts and Nevis has traditionally depended on the growing and processing of sugar cane; decreasing world prices have hurt the industry in recent years. Tourism, export oriented manufacturing, and offshore banking activity have assumed larger roles in Saint Kitts and Nevis. Most food is imported. The government has undertaken a program designed to revitalize the faltering sugar sector. It is also working to improve revenue collection in order to better fund social programs. In 1997, some leaders in Nevis were urging separation from Saint Kitts on the basis that Nevis was paying far more in taxes than it was receiving in government services, but the vote on cessation failed in August 1998. In late September 1998, Hurricane Georges caused approximately $445 million in damages and limited GDP growth for the year. The economy of St. Kitts and Nevis experienced strong growth for most of the 1990s but hurricanes in 1998 and 1999 contributed to a sharp slowdown. Real economic growth was 0.75% in 2002 after a decline of 4.3% in 2001. The economy experienced a mixed performance during 2002, with some sectors experiencing positive growth while others experienced varying levels of decline. The construction sector recorded a 4.51% decline, manufacturing and hotels and restaurants also recorded significant declines of 4.01 and 9.89% respectively, and sugar production fell by 5.1%. Significant new investment in tourism, including a 648 room Marriott hotel and convention center that opened in December 2002, as well as continued government efforts to diversify the economy, are expected to improve economic performance. Consumer prices have risen marginally over the past few years. The inflation rate was 3–4% for most of the 1990s. St. Kitts and Nevis is a member of the Eastern Caribbean Currency Union (ECCU) The Eastern Caribbean Central Bank (ECCB) issues a common currency (the East Caribbean dollar) for all members of the ECCU. The ECCB also manages monetary policy, and regulates and supervises commercial banking activities in its member countries. There is an extensive parallel economy denominated in US$, which is the de facto currency for many business transactions. St. Kitts is a member of the Eastern Caribbean Telecommunications (ECTEL) authority, which is developing the regulations to liberalize the telecommunications sector in the region by 2004.
Туризм
CIA World Factbook мәліметтері бойынша негізгі сала – туризм. Туристер, көбінесе американдықтар, аралға круиздік кемелермен (Бассетердегі Порт Занте арқылы), әуе тасымалымен (Роберт Л. Брэдшоу халықаралық әуежайы арқылы) және жеке әуежай мен жеке док арқылы (жеке яхталар үшін) келеді. Туризм индустриясы ерекшелігі – ол ұзақ және қысқа мерзімді келушілерге тәуелді. Қысқа мерзімді келушілер әдетте американдықтар, канадалықтар және басқа CARICOM елдерінің азаматтары, олар круиздік кемемен бір күнге немесе Роберт Л. Брэдшоу әуежайы арқылы қысқа мерзімді сапар үшін келеді. Ұзақ мерзімді келушілердің көп бөлігі – американдықтар мен канадалықтар, олар аралда ветеринариялық немесе медициналық мектепте орташа есеппен 2,5-3 жыл оқиды. Аралдағы ветеринариялық мектеп – Росс университетінің Ветеринариялық медицина мектебі. Туризм саласы 1998 және 1999 жылдары болған дауылдардың салдарынан ауыр зардап шекті. 1998 жылы «Жорж» даулынан кейін ел жаңаруға кіріскенде, 1999 жылы «Ленни» елеулі зақым келтірді. Порт Занте кешені, онда кемежай мен терминал ғимараттары орналасқан, қирап қалды. Невистегі жалғыз ірі қонақ үй 6 айға жабылды, нәтижесінде қызметкерлер жұмыстан босатылды (бірақ көптегендері қираған бақтарды қайта жарақтандыруға жұмысқа алынды) және мемлекеттік кірістер азайды. 1999 жылы келушілердің жалпы саны – қонақүйлерде тұратындар мен круиздік кемемен келгендердің саны 15 пайызға төмендеді, бұл 1998 жылғы 75,7 миллион АҚШ долларынан келушілердің шығындарының азаюына әкелді. Сент-Китс аралында Батыс Үндістандағы жалғыз қолданыстағы темір жол бар екені қызығушылық тудырады. Ол қант қамысын тасымалдау үшін салынған, және темір жолдың бір бөлігі әлі күнге дейін туристік сапарлар үшін қолданылады. Сент-Китс сонымен қатар ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген Бримстоун-Хилл бекінісіне де ие.
Ауыл шаруашылығы
Аралдардың жалпы жер аумағының шамамен 39% егін шаруашылығына арналған. Сент-Китстің негізгі ауыл шаруашылығы өнімі – қант қамысы, ал қазір жержаңғақ екінші орында тұр. Невисте теңіз мақтасы мен кокос жаңғағы маңызды тауарлар болып табылады. Екі аралда да тәтті картоп, пияз, помидор, капуста, сәбіз және нан жемісі жергілікті тұтыну үшін өсіріледі, көбінесе шағын жеке шаруалармен. 2001 жылы ауыл шаруашылығы өнімдері жалпы импорттың шамамен 18,5% құнына және экспорттың 11,2% құрады; үкімет азық-түлік импортын алмастыру бағдарламасын бастады. 1975 жылы қант шаруашылығы жерлері мемлекеттендірілді, ал келесі жылы қант зауыты үкімет сатып алды. 1986 мен 1989 жылдар аралығында шикі қант өндірісі азайды, соның салдарынан үкімет 1991 жылдың тамызында Ұлыбританияның Booke and Tate компаниясымен басқару туралы келісім жасады; қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін Дүниежүзілік банктан 1,9 миллион АҚШ доллары көлемінде қарыз алынды. 1999 жылы қант өндірісі 197 000 тоннаға бағаланды. Қант өнеркәсібінің пайда табуы қиын болғандықтан, Сент-Китс және Невис үкіметі ауыл шаруашылығы секторын әртараптандыру және экономиканың басқа салаларын, әсіресе туризмді дамытуды стимулдау бағдарламасын іске қосты. 2005 жылдың шілдесінде қант өндірісі тоқтатылды.
Мал шаруашылығы
Жайлымдық жерлердің көлемі шағын, аралдардың 2,7% құрайды. Пангола және Бермуда шөптері мал азығының басым бөлігін құрайды. 2001 жылғы мал басының саны: қой – 14 000, ешкі – 14 400, ірі қара – 4 300 бас, шошқа – 4 000.
Балық аулау
Балық аулау – дәстүрлі кәсіп, ол кеңінен дамыған жоқ; 2000 жылы ауланған балықтың көлемі 257 тоннаны құрады (1990 жылы 620 тоннадан кем). Экспорттың бір бөлігі (көбінесе лобстерлер) Нидерланд Антиль аралдары мен Пуэрто-Рикоға жіберіледі; 2000 жылы балық шаруашылығынан түскен экспорт 245 000 АҚШ долларын құрады. Балық жағалауда тормен аулау, қаптар мен тұзақтарды қолдану, сондай-ақ қолмен балық аулау сияқты дәстүрлі әдістермен ұсталады. Ауланған балықтың көлемі жергілікті сұранысты қанағаттандыруға жеткіліксіз. Канада мен АҚШ-тан көп мөлшерде құрғатылған, тұздалған, ысталған және мұздатылған балық импортталады.
Орман шаруашылығы
Екі аралда да табиғи тропикалық орманның шағын алқаптары бар, олар пальма, поинциана және пальмет ағаштарынан тұрады. Жер көлемінің шамамен 11% орманмен жабылған. 2000 жылы орман өнімдерін импорттау көлемі 1,8 миллион АҚШ долларына жуық болды.
Тау-кен өндірісі
Сент-Китс пен Невисте тау-кен секторының рөлі шағын болды. Сент-Китсте коммерциялық құнды минерал кен орындары табылған жоқ. Сондықтан, кен өндіру және карьер жұмыстары негізінен топырақ материалдарымен шектеледі. Қазіргі таңда Сент-Китсте тек бір карьер, ал Невисте бірнеше карьер бар. Елдің төртінші маңызды саласы – тұз жинау, ол белгілі бір уақыт аралығында жүзеге асырылып тұрды. Құрылыс саласын толықтыру үшін кейбір материалдар жергілікті карьерлерден алынды. 2000 жылы құм мен құрылтай тастың өндірісі 214 700 тоннаны құрады, бұл 1996 жылғы 50 389 тоннадан жоғары; ұсақталған тас өндірісі 121 226 тоннаны құрады.
Екінші реттік өндірістер
2001 жылы өндіріс ЖІӨ-нің 26% құрады. Басты өндіріс орны және ең ірі өнеркәсіптік жұмыс беруші – Сент-Китс қант өндіру корпорациясы, мемлекеттік кәсіпорын; ол экспортқа қант қамысын ұнтақтап, өңдейді. Сент-Китс аралындағы Кариб сыра зауыты жергілікті тұтынуға арналған сыра шығарады. Невисте мақта тазаланып, тюктерге жиналады. Электрондық зауыттар коммутаторлар, калькуляторлар, автомобиль радиолары және қалта радиоларын шығарады. Басқа салалар – киім және аяқ киім өндірісі. Бұл әсіресе әйелдер үшін ауыл шаруашылығындағы жұмыспен қамтуға қажетті балама болып табылады. 1998 жылы «Жорж» дауылынан өндіріс төмендеді. Диверсификация және кеңейту нәтижесінде Сент-Китс және Невис шағын электроника зауыттарын Шығыс Кариб теңізіндегі ең ірі электроника құрастыру өнеркәсібіне айналдырды. Оның киім құрастыру өнеркәсібі де соңғы жылдары үлкен жетістікке жетті. 1990 жылдардың ортасынан бері киім өндірісі кеңейді және экспорттық табыстың үлкен үлесін құрайды. Бассетерредегі Порт-Занте портының жаңғыртылуы ірі контейнерлік кемелердің келуіне мүмкіндік береді, бұл Сент-Китстің офшорлық өндіріс базасы ретіндегі тартымдылығын арттырады. 1998 және 1999 жылдары өндірілген экспорттық тауарлардың құны 20 миллион АҚШ долларына бағаланды, бұл осы сектор дауылдан ең аз зардап шеккенін көрсетеді. 2000 жылы Сент-Китс және Невисте төрт ірі өнеркәсіптік аймақ болды: C. A. Paul Southwell Industrial Park, Bourkes Industrial Estate, Canada Industrial Estate және Prospect Industrial Estate. Порт-Занте – негізгі теңіз порты.