Кіріспе
Жер сілкінісінің пайда болу ошағы немесе ядролық жарылыс немесе метеордың атмосферадағы жарылысының нүктесі.
Гипоцентр, сондай-ақ "жер нөл" немесе "беттік нөл" деп те аталады, ядролық жарылыс, метеордың атмосферадағы жарылысы немесе басқа да ортадағы жарылыстың жер бетіндегі тікелей астындағы нүктесі болып табылады. Сейсмологияда жер сілкінісінің гипоцентрі – жер астындағы оның пайда болу ошағы; синонимі – жер сілкінісінің фокусы.
Тринити, Хиросима және Нагасаки
"Жердің нөлдік нүктесі" термині бастапқыда Нью-Мексико штатының Сокорро қаласына жақын орналасқан Джорнада-дель-Мюерто шөліндегі "Троица" сынағының гипоцентріне және Жапониядағы Хиросима мен Нагасакидегі атом бомбалауға қатысты. 1946 жылғы маусымда жарық көрген АҚШ-тың атомдық шабуылдарды стратегиялық бомбалау туралы зерттеуінде бұл термин кеңінен қолданылды, онда ол былай анықталды: "Ыңғайлылық үшін 'жердің нөлдік нүктесі' термині жарылыс нүктесінің тікелей астындағы жерді немесе 'ауаның нөлдік нүктесін' белгілеу үшін қолданылады". Манхэттен жобасының тілшісі Уильям Лоренс 1945 жылы "Нөл" атауының "Троица сынағы үшін таңдалған орынның кодолық атауы" екенін хабарлады. "Оксфорд ағылшын сөздігі" 1946 жылғы "Нью-Йорк Таймс" газетіндегі Хиросима қаласының қирауы туралы хабарламаға сілтеме жасай отырып, "жердің нөлдік нүктесін" "жарылған бомбаның, әсіресе атом бомбасының тікелей астындағы жер бөлігі" деп анықтайды. Бұл термин әскери жаргон болды, ол "Троица" орнында қолданылды, онда алғашқы ядролық қарудың қару мұнарасы "нөлдік нүктеде" орналасқан, және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай жалпы қолданысқа енді. Хиросимада шабуылдың гипоцентрі Айои көпіріндегі мақсатты нүктеден шамамен 800 фут (244 м) қашықтықта орналасқан Шима ауруханасы болды.
For convenience, the term 'ground zero' will be used to designate the point on the ground directly beneath the point of detonation, or 'air zero.' William Laurence, an embedded reporter with the Manhattan Project, reported that "Zero" was "the code name given to the spot chosen for the [Trinity] test" in 1945. The Oxford English Dictionary, citing the use of the term in a 1946 New York Times report on the destroyed city of Hiroshima, defines ground zero as "that part of the ground situated immediately under an exploding bomb, especially an atomic one." The term was military slang, used at the Trinity site where the weapon tower for the first nuclear weapon was at "point zero", and moved into general use very shortly after the end of World War II. At Hiroshima, the hypocenter of the attack was Shima Hospital, approximately 800 feet (244 m) away from the intended aiming point at Aioi Bridge.
Пентагон
[[Файл:PentagonHotDogStand.jpg|thumb|left|«Кафе Ground Zero» деп аталған бұрынғы хот-дог сату орыны
Дүниежүзілік сауда орталығы
2001 жылғы қыркүйекте Дүниежүзілік сауда орталығының аумағының әуеден түсірілген суреті. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдар кезінде 10 «Әл-Қаида» террорисі екі ұшақты басып алып, Нью-Йорктегі Дүниежүзілік сауда орталығының егіз мұнараларына ұшырды. Бұл орасан зор зардаптарға және ғимараттардың құлауына әкелген өрттерге себеп болды. Бұл 110 қабаттан тұратын көкпарлардың әлсіреуіне және құлауына соқтырды. Бұрынғы Дүниежүзілік сауда орталығының орны тез арада «жердің нөлдік нүктесі» деп аталды. Құтқарушылар ғимараттар құлағаннан кейін қалған қиратылған үйіндіні «Үлкен ана!» деп атады. Орын тазартылып, жаңа «Бір Дүниежүзілік сауда орталығы» мен Ұлттық 11 қыркүйек ескерткіші мен мұражайының құрылысы басталғаннан кейін де бұл термин жиі қолданыла берді. Мысалы, орыннан екі блок қашықтықта салынбақ болған Park51 жобасына қарсылар оны «жердің нөлдік нүктесіндегі мешіт» деп атады. Шабуылдардың 10 жылдығына орай Нью-Йорк қаласының мэрі Майкл Блумберг «жердің нөлдік нүктесі» атауын қолдануды тоқтатуға шақырды, былай деді: «Бұл орындарды өздерінің атымен атау уақыты келді: Дүниежүзілік сауда орталығы және Ұлттық 11 қыркүйек ескерткіші мен мұражайы».
Метеорлық ауа жарылыстары
Аэрозорлық жарылыстың гипоцентрі – атмосферада жарылып, жер бетіне тимейтін астероид немесе комета – жарылысқа ең жақын жер беті нүктесі. 1908 жылы Сібірде болған Тунгуска құбылысы шамамен 80 миллион ағашты қамтитын орман аумағын қиратты. Жарылыс ошағының гипоцентріндегі ағаштар тік тұрды, бірақ барлық бұтақтары соққы толқынынан жыртылып кетті. 2013 жылы Ресейдегі Челябинск метеоритінің гипоцентрі Тунгускадағыдан халық тығыздығы жоғары болғандықтан, материалдық зиян мен жарақаттарға әкелді, көбінесе үзілген терезелерден шашыраған шыны сынықтарынан туды.