Кіріспе

Эдвин Денби (18 ақпан 1870 – 8 ақпан 1929) – американдық заңгер және саясаткер, 1921 жылдан 1924 жылға дейін Уоррен Г. Хардинг және Кальвин Кулидж басқармаларында Әскери-теңіз министрі қызметін атқарған. Ол Хардинг президенттігі кезінде болған әйгілі Teapot Dome жанжалында да маңызды рөл атқарды. Ол Чарльз Харви Денбидің ұлы, Грэм Н. Фичтің немересі, Чарльз Денбидің інісі және би сыншысы Эдвин Орр Денбидің ағасы болды.

Ерте өмір және білім

Денби Индиана штатының Эвансвилл қаласында дүниеге келді, онда мемлекеттік мектептерде оқыды. 1885 жылы оның әкесі, Чарльз Харви Денби, президент Гровер Кливленд тарапынан Қытайдың Пекин қаласындағы АҚШ елшісі болып тағайындалды, және Эдвин онымен бірге жүрді. 1887 жылдан 1894 жылға дейін теңіз кеден қызметінде жұмыс істеді. Содан кейін ол АҚШ-қа оралып, 1896 жылы Мичиган университетінің құқық мектебін бітірді. Мичиган университетінде оқып жүргенде, Денби 1895 жылғы Мичиган Вольверинс футбол командасының құрамында өнер көрсетті. Одан кейін ол адвокаттық практикамен айналыса бастады. 1898 жылы Денби АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қатысып, Кариб теңізінде USS Yosemite атқарушы крейсерінде қызмет етті. Ол 3-ші дәрежелі қару-жарақ сарбазы лауазымымен қызметтен босатылды.

Саяси және әскери мансап

Ол 1903 жылы Мичиган штатының өкілдер палатасының мүшесі болды. 1904 жылы Денби Мичиганның 1-ші сайлау округінен 59-шы, 60-шы және 61-ші Конгресстерге республикалық ретінде сайланды, ол 1905 жылдың 4 наурызынан 1911 жылдың 3 наурызына дейін қызмет етті. Денби АҚШ Әскери-теңіз күштері жөніндегі Палата комитетінің төрағасы болды. Ол 1910 жылғы жалпы сайлауда демократ Фрэнк Э. Доремустан жеңілді және Детройтте заң практикасын қайта бастады. 1916 жылы ол Детройт сауда палатасының президенті болды, ал 1917 жылы АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда АҚШ Теңіз корпусына қарапайым сарбаз ретінде енді. 1919 жылы ол майор шенімен запасқа шығарылды. 1921 жылдың наурыз айында Уоррен Г. Хардинг президент болғанда, ол Денбиді Әскери-теңіз күштері министрі етіп тағайындады. 1921 жылы пошта тонауларының күшеюі кезінде Денби Теңіз корпусының өкілдерін пошта вагондары мен пойыз вагондарына АҚШ поштасын қорғау үшін орналастыру туралы бұйрық берді. "Пошта күзетшілеріне" деген шақыру бұйрығында Денби өзінің бұрынғы әріптестеріне оларға сеніп тапсырылған маңызды міндетті түсіндірді: "Егер екі теңізші тонаушының қолына тисе, екеуі де қолдарын жоғары көтермеуі керек, керісінше, дереу қаруларын алып дайын болу керек. Бірі қаза болса да, екіншісі тонаушыны ұстап алады, ал пошта өз уақтысында жеткізіледі. Біздің Корпус поштаны күзетуге кіргенде, сол пошта міндетті түрде жеткізілуі керек, немесе қызмет бабында теңізші қаза болуы керек. Кешірім жоқ!". Бірнеше күннен кейін тонаулар тоқтады және Теңіз корпусы күзетте тұрғанда пошта жеткізілімінің бірі де тоқтап қалған жоқ.

"Теапул күмбезі" қақтығысы

Көп ұзамай Денби Хардингтің рұқсатын алып, Вайоминг штатындағы Теапот-Дом және Калифорния штатындағы Елк-Хиллз мұнай қорының басқаруын Теңіз күштері департаментінен Альберт Б. Фолл басқаратын Ішкі істер департаментіне ауыстырды. Фолл бұл мұнай алаптарын мұнай компанияларының басшылары болған достарына 400 000 доллардан астам жеке қарыз ретінде жалға берді. Келісімді құпия ұстауға жасалған әрекеттерге қарамастан, «The Wall Street Journal» газеті жалға беру туралы ақпаратты жариялады, содан кейін Сенат осы мәселені тергеуді бастауға шешім қабылдады. Тергеу 1923 жылдың қазан айында Хардингтің қайтысынан кейін басталды, ал тергеуді жүргізген Сенаттың жер және мемлекеттік жерлерді зерттеу комитеті 1924 жылы Теапот-Дом және Елк-Хиллз мұнай алаптарын мұнай компанияларына жалға берудің алаяқтық және сыбайлас жемқорлық жолмен жасалғанын анықтады. Осының салдарынан Денби мен Фолл екеуі де қызметінен кетуге мәжбүр болды; алайда, президент Хардинг бұл заңсыздыққа тікелей қатысқан жоқ екені анық болды.

Өлім

Отставкаға кеткеннен кейін Денби Детройтте заңгерлікпен айналысып, 58 жасында қайтыс болды. Детройттегі Эдвин С. Денби атындағы орта мектеп және 1930 жылы Детройтте құтқару армиясының ашқан, зорлық-зомбылыққа ұшыраған және қараусыз қалған балаларға баспана мен емдеу беруге арналған Денби балалар мен отбасылық қызметтер орталығы оның құрметіне аталған.