Кіріспе

Демодикоз /,//d//E//m//d//@//'//k//ou//s//I//s/, адамдарда Demodex фоликулиті және жануарларда demodectic mange (/d//E//m//@'//d//E//k//t//I//k/) немесе қызыл тері безгегі деп те аталады, ол Demodex spp. түрлеріне сезімталдық пен олардың шамадан тыс көбеюінен туындайды, себебі жануардың иммундық жүйесі осы кенелерді бақылауда ұстай алмайды. Demodex – Demodecidae тұқымдасына жататын кенелер туысы. Кенелер өздерінің жануарына тән, әрбір сүтқоректі түріне бір немесе екі ерекше Demodex кенесі тән. Сондықтан демодикоз түрлер арасында жұқпайды және зооноздық қауіптілікке ие емес.

Адамдар

Адамдардағы демодикоз көбінесе Demodex folliculorum қоздырғышынан туындайды және розацеяға ұқсас көрініс беруі мүмкін. Көрінетін белгілеріне шаштың түсуі, қышу және қабыну жатады. Питириазис фоликулоруммен байланысы да сипатталған, бұл клиникалық демодектикалық тері безгегінің пайда болуына алып келуі мүмкін. Кейбір тұқымдарда жас күйде жеңіл жағдайлардың даму қаупі жоғары, мысалы, Ауған тазысы, Американдық стаффордшир терьеры, Бостон терьеры, Боксер, Чихуахуа, Чоу-чоу, Шар-пей, Колли, Далматин, Доберман пинчері, Бульдог, Француз бульдогы, Ағылшын бультерьеры, Миниатюралық бультерьеры, Неміс овчаркасы, Грейт-ден, Ескі ағылшын қойшы иті, Американдық пит-бультерьеры, Батыс таулық ақ терьеры, Сысқыр терьеры, Йоркшир терьеры, Дачшунд және Пуг.

Мысықтар

Мысықтарда демодектикалық шашақтың екі түрі бар. Demodex cati түрі түк қыбыршықтарының шашақ ауруын тудырады, ол иттердегіге ұқсас, бірақ әлдеқайда сирек кездеседі. Demodex gatoi түрі терінің беткі қабатындағы шашақ ауруы, ол қышымалы теріге себеп болады және мысықтар арасында жұқпалы.

Басқа

Демодектикалық шаян үй жануарларында, жабайы жануарларда және тұтқындағы пандаларда да кездеседі.

Иттер

Демодектикалық шаянды дұрыс орындалған терінің терең сыпырылымдары арқылы ветеринар дәрігер микроскопиялық кенелерді анықтай алады. Демодекс кенесі клиникалық жағдайы нормальды иттерде сирек кездеседі, яғни, сынамадағы кенелердің қандай да бір санының болуы маңызды болуы мүмкін. Терінің ацетатты таспамен із қалдыру – кенелерді анықтаудың тағы бір әдісі. Батыс таулық ақ терьер сияқты тұқымдарда, әдетте аллергия деп есептелетін терідегі шағын тітіркеніс, осы иттердің демодектикалық шаянға бейімділігіне байланысты мұқият сыпырылып тексеруді қажет етеді. Демодектикалық шаянның емдеу прогресін бақылау үшін тері сыпырылымдарын қолдануға болады. Сонымен қатар, демодикозбен ауыраған иттерде мырыш пен мыстың плазмадағы деңгейі төмендегені байқалады. Бұл демодикоздың иммундық жауабына қатысты қабынуға байланысты болуы мүмкін, бұл окислик стреске алып келіп, демодикозбен ауыратын иттерде антиоксиданттардың жоғары өнімділігіне әкелуі мүмкін. Иммундық жетіспеулік тұқым қуалайтын сипаттама болуы мүмкін болғандықтан, көптеген ветеринар дәрігерлер жалпыланған демодекс кенесі бар барлық күшіктерді стерильдеу немесе қастрациялау керек және олардан ұрпақ алудан аулақ болу керек деп санайды. Жалпыланған демодекс кенесі бар аналықтарды стерильдеу қажет, себебі эструс циклінің стресі көбінесе клиникалық белгілердің жаңа толқынын тудырады.

Мысықтар

Demodex gatoi жұқтырған мысықтарды апта сайын немесе екі апта сайын күкірттелген әкпен шаю керек. Demodex cati да иттердегі демодикоз сияқты емделеді. Ветеринардың кеңесімен, жергілікті демодектикалық тері бездегі қышыманы жергілікті кератолиздік және антибактериялық препаратпен емдеуге болады, одан кейін әк күкіртіне батыру немесе ротенонды жергілікті түрде қолдануға болады. Ивермектин де қолданылуы мүмкін. Мысықтардағы жалпы демодектикалық қышыманы емдеу қиынрақ. Өлі теріні тазартуға, кенелерді өлтіруге және бактериялық инфекцияларды емдеуге көмектесетін шампуньдер бар. Емдеу көбінесе бірнеше рет қайталанып, ұзаққа созылады.