Будапешттегі Этвёш Лоранд университеті – Венгрияның ең ірі және беделді зерттеу университеті. 1635 жылы құрылған, 9 факультеті бар. Нобель жүлдегерлерімен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Будапешттегі мемлекеттік ғылыми-зерттеу университеті, Венгрия.
Public research university in Budapest, Hungary
Эётвош Лоранд университеті (Eötvös Loránd Tudományegyetem, ELTE, сондай-ақ Будапешт университеті деп те аталады) – Будапешт қаласында орналасқан Венгрияның мемлекеттік ғылыми-зерттеу университеті. 1635 жылы құрылған ELTE – Венгриядағы ең ірі және беделді мемлекеттік жоғары білім беру мекемелерінің бірі. ELTE-дегі 28 000 студент тоғыз факультетке және Будапешт қаласының және Дунайдың көркем жағалауларында орналасқан ғылыми-зерттеу институттарына бөлінген. ELTE 5 Нобель сыйлығының лауреаттарымен, сондай-ақ Вольф сыйлығының, Фулкерсон сыйлығының және Абель сыйлығының иегерлерімен байланысты, олардың соңғысы 2021 жылы Абель сыйлығын алған Ласло Ловас болды. Эётвош Лоранд университетінің алдағысы 1635 жылы Кардинал Петер Пазманидің Венгрия Корольдігінің Нагишембат қаласында (қазіргі Трнава, Словакия) теология мен философияны оқыту үшін католиктік университет ретінде құрылған. 1770 жылы университет Будаға көшірілді. 1873 жылға дейін Пешт Корольдік университеті, содан кейін Будапешт университеті деп аталды. 1921 жылға дейін ол өзінің негізін қалаушы Петер Пазмани атындағы Корольдік венгр Пазмани Петер университеті деп қайта аталды. Ғылым факультеті 1949 жылы, Теология факультеті университеттен бөлінген кезде дербес дамуын бастады (қазіргі Пазмани Петер католик университеті). Университет 1950 жылы, өзінің ең танымал физиктерінің бірі, барон Лорланд Эётвоштің есімімен қазіргі атауын алды.
Eötvös Loránd University (Eötvös Loránd Tudományegyetem, ELTE, also known as University of Budapest) is a Hungarian public research university based in Budapest. Founded in 1635, ELTE is one of the largest and most prestigious public higher education institutions in Hungary. The 28,000 students at ELTE are organized into nine faculties, and into research institutes located throughout Budapest and on the scenic banks of the Danube. ELTE is affiliated with 5 Nobel laureates, as well as winners of the Wolf Prize, Fulkerson Prize and Abel Prize, the latest of which was Abel Prize winner László Lovász in 2021. The predecessor of Eötvös Loránd University was founded in 1635 by Cardinal Péter Pázmány in Nagyszombat, Kingdom of Hungary (today Trnava, Slovakia) as a Catholic university for teaching theology and philosophy. In 1770, the university was transferred to Buda. It was named Royal University of Pest until 1873, then University of Budapest until 1921, when it was renamed Royal Hungarian Pázmány Péter University after its founder Péter Pázmány. The Faculty of Science started its autonomous life in 1949, when The Faculty of Theology was separated from the university (now Pázmány Péter Catholic University). The university received its current name in 1950, after one of its most well known physicists, Baron Loránd Eötvös.
Тарих
Университет 1635 жылы Венгрия Корольдігінің Нагишембат қаласында (қазіргі Трнава, Словакия) архиепископ және теолог Пётр Пазмани құрды. Басшылық иезуиттерге тапсырылды. Бастапқыда университетте екі факультет (Өнер факультеті және Теология факультеті) болды. 1667 жылы құқық факультеті қосылды, ал 1769 жылы медицина факультеті ашылды. Иезуит ордені таратылғаннан кейін, университет 1777 жылы құрылтайшының қалауынша Будаға (қазіргі Будапешттің бір бөлігі) көшірілді. Университет 1784 жылы Пест қаласына (қазіргі Будапешттің бір бөлігі) көшіп келді. Оқу тілі 1844 жылға дейін латын тілі болды, содан кейін мажар тілі ғана ресми тіл ретінде қабылданды. Әйелдерге 1895 жылдан бастап оқуға қабылдануға рұқсат берілді. Көптеген венгр университеттері жаңа негізделген үлгіні таңдағанмен, Эётвош Лоранд университеті мемлекеттік меншікте қалды. 2023 жылдың 3 қазанында Ғылым факультетінің бұрынғы студенті Ференц Крауш физика саласындағы Нобель сыйлығының иегері атанды.
The university was founded in 1635 in Nagyszombat, Kingdom of Hungary (today Trnava, Slovakia) by the archbishop and theologian Péter Pázmány. Leadership was given over to the Jesuits. Initially the university only had two faculties (Faculty of Arts and Faculty of Theology). The Faculty of Law was added in 1667 and the Faculty of Medicine was started in 1769. After the dissolution of the Jesuit order, the university was moved to Buda (today part of Budapest) in 1777 in accordance with the intention of the founder. The university moved to its final location in Pest (now also part of Budapest) in 1784. The language of education was Latin until 1844, when Hungarian was introduced as an exclusive official language. Women have been allowed to enroll since 1895. Although several Hungarian universities opted for the new foundation model, Eötvös Loránd University remained state owned. On 3 October 2023, a former student of the Faculty of Science, Ferenc Krausz was awarded Nobel Prize in Physics.
Атақ-даңқы және рейтингтері
2013 жылғы 14 QS World University Rankings рейтингісінде Этвёш Лоранд университеті 551–600-орында болды. 2018 жылы Times Higher Education World University Ranking бойынша ELTE 601–800 аралығында саналады. Әлемдік университеттердің академиялық рейтингісі 2010 мен 2014 жылдар аралығында университетті үздік 301–400-ге қосты.
In the 2013 14 QS World University Rankings, Eötvös Loránd University was ranked 551 600th. In the 2018, according to the Times Higher Education World University Ranking, ELTE ranked between 601 and 800. Academic Ranking of World Universities ranked the university among the best 301 400 between 2010 and 2014.
Факультеттер
Факультет Аббревиатура Пошта индексі Мекенжайы Bárczi Gusztáv Арнайы білім беру факультеті FSNE 1097 3. Экономика факультеті FE 1088 7. Rákóczi út Білім және психология факультеті FEP 1075 23–27. Kazinczy utca Гуманитарлық факультет FH 1088 4. Múzeum krt. Информатика факультеті FI 1117 1/C. Pázmány Péter sétány Құқық факультеті FL 1053 1–3. Egyetem tér Бастауыш және мектепке дейінгі білім беру факультеті FPPE 1126 40. Kiss János altáb. utca Табиғат ғылымдары факультеті FS 1117 1/A. Pázmány Péter sétány Әлеуметтік ғылымдар факультеті FSS 1117 1/A. Pázmány Péter sétány
Faculty Abbreviation Postcode Address Bárczi Gusztáv Faculty of Special Needs Education FSNE 1097 3. Ecseri út Faculty of Economics FE 1088 7. Rákóczi út Faculty of Education and Psychology FEP 1075 23–27. Kazinczy utca Faculty of Humanities FH 1088 4. Múzeum krt. Faculty of Informatics FI 1117 1/C. Pázmány Péter sétány Faculty of Law FL 1053 1–3. Egyetem tér Faculty of Primary and Pre School Education FPPE 1126 40. Kiss János altáb. utca Faculty of Science FS 1117 1/A. Pázmány Péter sétány Faculty of Social Science FSS 1117 1/A. Pázmány Péter sétány
Спорт
Еётвёс Лоранд университетінің өзінің спорт клубы бар, ол Budapesti Egyetemi Atlétikai Club (ағылшын тілінде: Budapest University Athletic Club). Клубтың футбол бөлімінің ең үлкен жетістігі 1924/25 Nemzeti Bajnokság I маусымына іріктелуі болды. Алайда, келесі маусымда (1925/26 Nemzeti Bajnokság I) клуб Nemzeti Bajnokság II-ге түсіп, содан бері жоғары лигаға қайта іріктесе алмай келеді. https://www.beac.hu/
The Eötvös Loránd University has its own sport club, Budapesti Egyetemi Atlétikai Club (English: Budapest University Athletic Club). The biggest achievement of the association football department of the club was qualifying for the 1924 25 Nemzeti Bajnokság I season. However, in the subsequent season (1925 26 Nemzeti Bajnokság I) the club were relegated to the Nemzeti Bajnokság II and has never been able to qualify to the top flight ever since. https://www. beac. hu/