Кіріспе

Итальян ақыны, либреттошы және ғалым (1788–1865)

Джузеппе Феличе Романи (31 қаңтар 1788 – 28 қаңтар 1865) – итальян ақыны және әдебиет және мифология саласындағы ғалым. Ол Доницетти мен Беллини опера композиторлары үшін көптеген либреттолар жазған. Романи Метастасио мен Боито арасындағы ең көрнекті итальяндық либреттошы деп есептелді.

Өмірбаян

Джузеппе Феличе Романи Генуядағы буржуазиялық отбасында дүниеге келген, Пиза мен Генуяда заң және әдебиет оқыған. Генуя университетінде француз әдебиетін аударды және әріптесімен бірге Италиядағы кельттер тарихымен қоса, мифология мен антикалық әдебиеттер туралы алты томдық сөздік дайындады. Романидің француз және антикалық әдебиеттердегі тәжірибесі оның жазған либреттоларында көрініс тапты; олардың көпшілігі француз әдебиетіне негізделген, ал «Норма» сияқты көптеген либреттолар мифологиялық көздерді пайдаланады. Генуя университетіндегі қызметтен бас тартқаннан кейін, ол 1812 немесе 1813 жылы Миланға қайтып оралғанға дейін Франция, Испания, Грекия және Германияға саяхаттаған секілді. Сол жерде ол әдебиет және музыка әлеміндегі маңызды тұлғалармен достық қарым-қатынас орнатты. Венадағы сарай ақыны лауазымын қабылдамады, оның орнына опера либреттосы ретінде мансабын бастады. Ол композитор Саймон Майр үшін екі либретто жазды, нәтижесінде оны «Ла Скала» либреттошысы етіп тағайындады. Романи өзінің дәуіріндегі итальяндық либретто жазушыларының ішіндегі ең жоғары бағаланған либреттошы болды, ол жүзге жуық либретто жазды. Француз әдебиетіне деген қызығушылығына қарамастан, ол Парижде жұмыс істеуден бас тартты. Романи Беллинидің «Пират», «Шетелдік», «Заира», «Капулетті және Монтекки», «Соннамбула», «Норма» және «Беатрис ди Тенда» либреттоларын, Россинидің «Иль турко в Италия» және «Бьянка и Фаллиеро» либреттоларын, ал Доницеттидің «Анна Болена» және «Эликсир махаббаты» (ол Эжен Скрибтің «Фильтр» пьесасынан бейімдеген) либреттоларын жазды. Ол сондай-ақ Вердидің алғашқы комедиясы «Un giorno di regno» үшін қолданған либреттосын (алғашқыда композитор Адалберт Жировецке) жазды. Романи Беллиниге өте ыңғайлы болды, ол былай деген: «Маған жақсы өлеңдер беріңдер, мен де жақсы музыка жасаймын». Драмалық, тіпті экстравагантты «жағдайлар», «күшті сезімдерді ең жанды түрде бейнелеуге арналған» өлеңдерде көрсетілген. Беллини либреттода осындай нәрсені іздеген, ол туралы 1834 жылғы 4 тамызда Франческо Флоримоға жазған хатында айтқан, және ол оларды Романиде тапты. Алайда екеуі «Беатрис ди Тенда» либреттосының мерзімін өткізіп алғаны үшін келіспей қалды. Карло Пеполидің либреттосына «I puritani» операсын жазғаннан кейін, Беллини Романидан басқа ешкіммен итальян операларын жасамауға бекінді. «I puritani» оның соңғы операсы болды; ол премьерадан кейін бір жылдан аз уақыт өткенде қайтыс болды. Романи оның өліміне қатты қайғырып, олардың келіспеушілігіне өкініш білдіретін некролог жазды. 1834 жылы Романи әдеби сынға үлес қосқан «Gazzetta Ufficiale Piemontese» газетінің редакторы болды. Ол 1849–1854 жылдар аралығындағы үзілістен басқа, Моннеглияда (Италияның Лигурия аймағында) қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. 1841 жылы оның лирикалық өлеңдерінің жинағы жарық көрді.