Доминик Гузман: Құрметті қасиетті және Доминикан орденінің негізін қалаушысы
Saint Dominic
Әулие Доминик (1170-1221) – Доминикан орденінің негізін қалаушы, астрономдар мен табиғаттанушылардың қамқоршысы. Өмірбаяны, орден тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Доминик орденінің негізін қалаушы (1170–1221)
Founder of the Dominican Order (1170–1221)
Қасиетті Доминик (lang es; 8 тамыз 1170 – 6 тамыз 1221), сонымен қатар Доминик де Гусман (ɡuθˈman) деп те белгілі, Кастилиялық католик дін қызметкері және Доминик орденінің негізін қалаушы. Ол астрономдар мен табиғат зерттеуші ғалымдардың қасиетті қамқоршысы саналады, ал ол және оның ордені розaрийді тарату және оны кеңінен танымал етумен байланыстырылады. Ол Доминик Осма, Доминик Калеруэга және Доминго Феликс де Гусман деп те аталады.
Saint Dominic, (lang es; 8 August 1170 – 6 August 1221), also known as Dominic de Guzmán (ɡuθˈman), was a Castilian Catholic priest and the founder of the Dominican Order. He is the patron saint of astronomers and natural scientists, and he and his order are traditionally credited with spreading and popularizing the rosary. He is alternatively called Dominic of Osma, Dominic of Caleruega, and Domingo Félix de Guzmán.
Туу және ерте өмір
Доминик Испанияның Калеруэга қаласында, Осма мен Аранда-де-Дуэроның арасында, Ескі Кастилияда дүниеге келді. Ол Силос қаласының әулие Доминигінің құрметіне аталған. Санто-Доминго-де-Силос бенедиктиндер аббаттығы Калеруэгадан солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан. Саксониялық Джорданның ең ерте дереккөзінде Доминиктің ата-анасының есімдері көрсетілмеген. Әңгімеге сүйенсек, оның тууына дейін бала көтере алмаған анасы Силос аббаттығына қажылыққа барып, аузында жалындайтын шам бар ит өзінің құрсағынан секіріп шығып, жерді өртеп жібергенін армандаған. Бұл оқиға, оның ордені Доминикан ордені ретінде танылғаннан кейін пайда болған болуы мүмкін, латын тілінде Dominicanus деп аталып, Domini canis деп түсіндірілетін сөз ойыны: «Иенің иті». Джордан Доминиктің ата-анасы және архиепископ болған анасының інісі тәрбиелегенін айтады. Ата-анасының есімдерін атамауы ерекше емес, себебі Джордан Доминиктің өмірбаянын емес, Орденнің алғашқы жылдарының тарихын жазған. 13 ғасырға жататын кейінгі дереккөздерде олардың есімдері Хуана мен Феликс деп көрсетілген. Доминик дүниеге келгеннен кейін шамамен бір ғасыр өткен соң, жергілікті автор Доминиктің әкесі «vir venerabilis et dives in populo suo» («өз ауылында құрметті және бай адам») болғанын мәлімдеді. 1439 жыл шамасында жазылған Перо Тафурдың саяхат баяндамасында (Италиядағы Доминиктің қабіріне қажылық сапары туралы) Доминиктің әкесі де Гусман әулетіне, ал анасы Аса немесе Аза әулетіне жатқандығы айтылған. Доминиктің анасы Жоанна Аза 1829 жылы Рим папасы XII Леомен қасиетті деп жарияланды.
Dominic was born in Caleruega, halfway between Osma and Aranda de Duero in Old Castile, Spain. He was named after Saint Dominic of Silos. The Benedictine abbey of Santo Domingo de Silos lies a few miles north of Caleruega. In the earliest narrative source, by Jordan of Saxony, Dominic's parents are not named. The story is told that before his birth his barren mother made a pilgrimage to the Abbey at Silos, and dreamt that a dog leapt from her womb carrying a flaming torch in its mouth, and seemed to set the earth on fire. This story is likely to have emerged when his order became known, after his name, as the Dominican order, Dominicanus in Latin, and a play on words interpreted as Domini canis: "Dog of the Lord." Jordan adds that Dominic was brought up by his parents and a maternal uncle who was an archbishop. The failure to name his parents is not unusual, since Jordan wrote a history of the Order's early years, rather than a biography of Dominic. A later source of the 13th century gives their names as Juana and Felix. Nearly a century after Dominic's birth, a local author asserted that Dominic's father was "vir venerabilis et dives in populo suo" ("an honored and wealthy man in his village"). The travel narrative of Pero Tafur, written circa 1439 (about a pilgrimage to Dominic's tomb in Italy), states that Dominic's father belonged to the family de Guzmán, and that his mother belonged to the Aça or Aza family. Dominic's mother, Joan of Aza, was beatified by Pope Leo XII in 1829.
Білім және ерте мансап
Он төрт жасында Доминик Санта-Мария-де-Ла-Вид премонстрат монастырына жіберілді, кейін Паленсия мектептерінде білімін жетілдіру үшін ауыстырылды. Паленсияда ол алты жыл өнерді, ал төрт жыл теологияны зерттеді. Бір кезде ол қайтадан Санта-Мария-де-Ла-Видке қосылды. 24 жасында Доминик дін қызметкеріне бекітілді, содан кейін Осма соборының канондарына қосылды. 1198 жылы Осма епископы Дон Мартин де Базан тарауды реформалағаннан кейін Доминикті тараудың субприоры етіп тағайындады. Елшілер Данияға Арагон және Францияның оңтүстігі арқылы сапарлады. Неке келіссөздері табысқа жетті, бірақ ханшайым Кастилияға аттану алдында қайтыс болды. Қайтып келе жатқанда, олар Рим папасы Иннокентий III-тің катарларға қарсы уағыз айту үшін жіберген цистерциандық монахтармен кездесті. Бұл катарлар – гностикалық және дуалистік сенімдері бар, Католик шіркеуі мұртад деп санаған христиан діни тобы еді. Доминик пен Диего де Асебо цистерциандардың жетіспеушілігін олардың әсемдігі мен мақтаныштарына, катарлардың аскетизміне қарағанда байланыстырды. Олар өмір салтын қатаңдатып, Францияның оңтүстігінде катарларды дінге көшіру жобасын бастады.
At fourteen years of age, Dominic was sent to the Premonstratensian monastery of Santa María de La Vid and subsequently transferred for further studies in the schools of Palencia. In Palencia, he devoted six years to the arts and four to theology. At some point in time he also joined Santa María de La Vid. At the age of 24, Dominic was ordained as a priest and subsequently joined the canonry of the Cathedral of Osma. In 1198, Don Martin de Bazan, the Bishop of Osma, having reformed the chapter, made Dominic the subprior of the chapter. The envoys traveled to Denmark via Aragon and the south of France. The marriage negotiations ended successfully, but the princess died before leaving for Castile. During their return journey, they met with Cistercian monks who had been sent by Pope Innocent III to preach against the Cathars, a Christian religious sect with gnostic and dualistic beliefs which the Catholic Church deemed heretical. Dominic and Diego de Acebo attributed the Cistercians' lack of success to their extravagance and pomp compared to the asceticism of the Cathars. They decided to adopt a more ascetic way of life and began a program in the south of France to convert the Cathars.
Пруилл
1206 жылдың соңында Асебо және оның тобы Франциядағы Пруильдің Біздің Ханым монастырына орналасты. Тулуза епископы Фульк оларға шіркеуді пайдалануға рұқсат берді. Бұл үй, бір жағынан, бұрын катарлық діни орындарда тұрған әйелдерге пана ретінде, екінші жағынан, алғашқы құрылған операциялық база ретінде көзделген. Пруильдегі ғимараттар әлі тұруға жарамды болмағандықтан, Пруильдің алғашқы қарындастары бірнеше ай Фанжода тұрды. Доминик оларға Святой Августин ережесін берді. Католиктер мен катарлықтар арасындағы пікірсайыстар Верфейль, Памьер және Монреальде өтті. Папаның өзінің епархиясына оралуын бұйырғаннан кейін Диего де Асебо 1207 жылдың желтоқсан айында Осмада қайтыс болды, Доминик миссиясында жалғыз қалды. Осыдан "Біздің Розарий Ханым" деген атау пайда болды. Доминик көрген көрінетін аянды Алан де Руп құрастырған, ол бұл үшін ешқашан болмаған авторлардың ойдан шығарылған куәліктерін пайдаланған. Болландистер бұл есеп Аланның жазуынша, Доминик қайтыс болғаннан екі жүз жыл өткен соң пайда болды деген қорытындыға келді. Розарийдің таралуы доминикандықтардың уағыздауымен байланысты. Ғасырлар бойы Розарий Доминикан орденінің маңызды бөлігі болып табылады. Рим папасы Пий XI Розарийді «Доминик орденінің мүшелерінің өмірін жетілдіру және басқаларды құтқару үшін негізгі қағида және іргетас» деп атады.
In late 1206, Acebo and his group established themselves at the Monastery of Our Lady of Prouille in France. Bishop Foulques of Toulouse allowed them to use the church. The house was intended partly as a refuge for women who had previously lived in Cathar religious houses, and partly the first established base of operations. The first nuns of Prouille lived for several months at Fanjeaux, because the buildings at Prouille were not yet habitable. Dominic gave them the Rule of St. Augustine. Catholic Cathar debates were held at Verfeil, Pamiers and Montréal. Ordered by the Pope to return to his diocese, Diego de Acebo died at Osma in December 1207, leaving Dominic alone in his mission. This gave rise to the title Our Lady of the Rosary. The story of Dominic's vision was fabricated by Alanus de Rupe and it was based on the imaginary testimony of writers that never existed. The Bollandists concluded that the account originated with Alanus, two hundred years after Dominic's death. The spread of the rosary is attributed to the preaching of the Dominicans. For centuries the rosary has been at the heart of the Dominican Order. Pope Pius XI stated, that the rosary is "the principle and foundation on which the Order of St. Dominic rests for perfecting the lives of its members and obtaining the salvation of others."
Доминикандықтардың негізі
1215 жылы Доминик алты ізбасарымен бірге Тулузаның бай тұрғыны Пьер Сейла берген үйге қоныстанды. Доминик сол дәуірдің өсіп келе жатқан қалаларының рухани қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жаңа ұйым құру қажеттігін сезді, ол берілгендік пен жүйелі білім беруді біріктіретін, сонымен қатар монахтар ордендері мен дін қызметкерлеріне қарағанда ұйымдық тұрғыдан икемдірек болар еді. Ол өзін және серіктерін намаз бен тәубаның монастырлық ережелеріне бағындырды; Епископ Фулькс оларға Тулуза аумағында уағыз айтуға жазбаша өкілеттік берді. Сондай-ақ, 1215 жылы, Төртінші Латерандық собор жылы, Доминик пен Фулькс Римге барып, Папа Иннокентий III-нің мақұлдауын алды. Бір жылдан кейін Доминик Римге қайтып келді және 1216 жылдың желтоқсанында жаңа Папа Онорий III-тен Ordo Praedicatorum ("Үгітшілер ордені") құруға жазбаша рұқсат алды. Доминик өзінің өсіп келе жатқан монахтар қауымымен байланысын сақтау үшін көп саяхаттаса да, штаб-пәтерін Римде орнатты. 1219 жылы Папа Онорий III Доминик пен оның серіктерін ежелгі римдік Санта-Сабина базиликасында тұруға шақырды, олар 1220 жылдың басында солай істеді. Осыған дейін монахтардың Римде уақытша резиденциясы болған, 1218 жылы Онорий III-нің Доминикке берген Сан-Систо-Веккио монастыры, Римдегі монахтардың реформасы үшін арналған монастырь болып жоспарланған еді. Санта-Сабинадағы доминикандық монастырьдың ресми негізі және оның studium conventuale, Римдегі алғашқы доминикандық студиум, 1222 жылдың 5 маусымында Папа Онорий III-тен Үгітшілер орденіне мүліктің заңды түрде берілуімен болды, бірақ бауырластар 1220 жылдан бері сол жерде тұрып жатқан. Санта-Сабинадағы студиум Санта-Мария-Сопра-Минервадағы studium generale-нің алдағысы болды. Соңғысы 16 ғасырда Сент-Томас колледжіне (Collegium Divi Thomæ) айналдырылды, ал 20 ғасырда Сент-Томас Аквинскийдің понтификалдық университеті, Ангеликум, Сент-Доминик және Сикст монастырында орналасқан. Доминик 1218 жылдың 21 желтоқсанында Болоньяға келді. Орлеандық Реджинальд Маскарелла шіркеуінде монастырь құрды. Біраз уақыттан кейін олар Сан-Николо-де-Винеярд шіркеуіне көшіп барды. Доминик осы шіркеуде тұрып, орденнің алғашқы екі Бас жиналысын өткізді. Гюроның айтуынша, Доминик ет жемейтін, "белгілі оразаларды ұстап, үнсіздік сақтайтын", "ең нашар баспана мен қарапайым киімдерді таңдайтын" және "өзін ешқашан төсекке жатудың рақатын сезінбеген". "Жолға шыққанда ол рухани нұсқаулармен және дұғалармен сапарды қызықты ететін". Гюро сондай-ақ Доминиктің көбінесе жалаң аяқ жүргенін және "жаңбыр мен басқа да қиындықтар одан Құдайға мақтау айтудан басқа ештеңе шығармағанын" айтады. Гюроның сөзіне сәйкес, Доминик "өмірінің қатаңдықтары мен еңбегінен шаршап" елу бір жасында қайтыс болды. Ол Италияның Болонья қаласындағы Қасиетті Николай монастырына "қайғымен және қызумен" келген болатын. Гюро Доминиктің "монахтарға өзін жерге жайып қойылған қаптарға жатқызуды бұйырғанын" және "оның қалған аз уақытын ізбасарларын қайырымдылыққа шақыруға, кішіпейілділікті сақтауға және кедейліктен байлық табуға жұмсағанын" айтады. Ол 1221 жылдың 6 тамызында сағат 12-де қайтыс болды.
In 1215, Dominic established himself, with six followers, in a house given by Peter Seila, a rich resident of Toulouse. Dominic saw the need for a new type of organization to address the spiritual needs of the growing cities of the era, one that would combine dedication and systematic education, with more organizational flexibility than either monastic orders or the secular clergy. He subjected himself and his companions to the monastic rules of prayer and penance; Bishop Foulques gave them written authority to preach throughout the territory of Toulouse. Also in 1215, the year of the Fourth Lateran Council, Dominic and Foulques went to Rome to secure the approval of Pope Innocent III. Dominic returned to Rome a year later and was finally granted written authority in December 1216 by the new pope, Honorius III, for him to form the Ordo Praedicatorum ("Order of Preachers"). Although he traveled extensively to maintain contact with his growing brotherhood of friars, Dominic made his headquarters in Rome. In 1219, Pope Honorius III invited Dominic and his companions to take up residence at the ancient Roman basilica of Santa Sabina, which they did by early 1220. Before that time the friars had only a temporary residence in Rome at the convent of San Sisto Vecchio, which Honorius III had given to Dominic circa 1218, intending it to become a convent for a reformation of nuns at Rome under Dominic's guidance. The official foundation of the Dominican convent at Santa Sabina with its studium conventuale, the first Dominican studium in Rome, occurred with the legal transfer of property from Pope Honorius III to the Order of Preachers on 5 June 1222, though the brethren had taken up residence there already in 1220. The studium at Santa Sabina was the forerunner of the studium generale at Santa Maria sopra Minerva. The latter would be transformed in the 16th century into the College of Saint Thomas (Collegium Divi Thomæ), and then in the 20th century into the Pontifical University of Saint Thomas Aquinas, Angelicum sited at the convent of Saints Dominic and Sixtus. Dominic arrived in Bologna on 21 December 1218. A convent was established at the Mascarella church by Reginald of Orleans. Soon afterward they had to move to the church of San Nicolò of the Vineyards Dominic settled in this church and held here the first two General Chapters of the order. According to Guiraud, Dominic abstained from meat, "observed stated fasts and periods of silence", "selected the worst accommodations and the meanest clothes", and "never allowed himself the luxury of a bed". "When traveling, he beguiled the journey with spiritual instruction and prayers". Guiraud also states that Dominic frequently traveled barefoot and that "rain and other discomforts elicited from his lips nothing but praises to God". Dominic died at the age of fifty one, according to Guiraud "exhausted with the austerities and labors of his career". He had reached the convent of St Nicholas at Bologna, Italy, "weary and sick with a fever". Guiraud states that Dominic "made the monks lay him on some sacking stretched upon the ground" and that "the brief time that remained to him was spent in exhorting his followers to have charity, to guard their humility, and to make their treasure out of poverty". He died at noon on 6 August 1221.
Инквизиция
Доминик Инквизициямен жиі, бірақ апокрифтік түрде байланыстырылады. Доминиктің өзінің заманынан жеткен тарихи дереккөздер оның Инквизицияға қатысы туралы ештеңе көрсетпейді. Доминик 1221 жылы қайтыс болды, ал Инквизиция кеңсесі 1231 жылы Ломбардияда және 1234 жылы Лангедокта құрылды. 1179 жылы өткен Латеранның үшінші соборының 27-ші қағидасы әміршілердің ерестіктерді басу міндетін атап өтті және «Брабантиялықтар, Арагондықтар, Басктар, Наваррлықтар және басқалар, христиандарға соншалықты қатыгездікпен қарағандарды айыптады, олар шіркеулерді де, монастырларды да құрметтемейді, жесірлер мен жетімдерді де, жасқа да, жынысқа да назар аудармайды, бірақ пұтқа табынушылар сияқты, барлығын жоқ қылып, қиратып тастайды» деді. 1184 жылы Папа Луций III-нің «Ad abolendam» деген жарлығы осыған ілесуде болды. Бұл жарлық епископтарға өздерінің діндегі ерестіктерді тексеруді тапсырды. Епископтық инквизициялардың тәжірибесі мен процедуралары бір діндегіден екіншісіне өзгеше болуы мүмкін, бұл жеке епископтарға қол жетімді ресурстарға және олардың осы мәселеге деген қызығушылығына немесе салқындығына байланысты болды. Шіркеудің үйретісінде ақиқат жатқанына сенген епископтардың бірінші әрекеті – көндіру болды. Олар пікірталас, дебаттар және уағыз арқылы шіркеу үйретісін жақсырақ түсіндіруге тырысты. Бұл тәсіл көбінесе өте тиімді болып шықты. 1231 жылы Папа Григорий IX Еуропаның әртүрлі аймақтарына, негізінен доминикандықтар мен францискандықтардан тұратын Папалық инквизиторларды тағайындады. Олар саяхаттауға дағдыланған кедейлер еді. Епископтардың кездейсоқ әдістерінен айырмашылығы, Папалық инквизиция мұқият және жүйелі болды, егжей-тегжейлі жазбалар сақталды. Бұл сот Франция, Италия және Германияның бір бөлігінде жұмыс істеді және он төртінші ғасырдың басында іс жүзінде тоқтады. 15 ғасырда испан инквизициясы суретші Педро Берругетеге Доминик авто-да-феде төрағалық ететінін бейнелеуді тапсырды. Осылайша, испан инквизиторлары өзін-өзі ақтау үшін тарихи аңызды жариялады. Испан соттарына қарсы шыққан 16- және 17-ғасырлардағы протестант жазушылары Доминик инквизитор туралы аңызды қуана дамытып, таратуға көшті. Бұл бейне католик шіркеуін сынаған неміс протестанттарына Доминикан орденіне қарсы аргумент берді, оның уағыздары Реформация аймақтарында күшті қарсылас болып шықты. Эдвард Петерстің айтуынша, «16 ғасырдың протестант тарихында Әулие Доминикке қарсы бір түрлі культ пайда болды». Шаршының тарихы Сорианодағы Әулие Доминиктің керемет бейнесімен байланысты. Оның ұзындығы картинаның периметріне сәйкес келеді. «О, керемет үміт» деген дұғаның басы осы шаршыға жазылған. Дәстүр бойынша, егер біреу Әулие Доминиктен инабат күтсе, оны үнемі киюі керек. Сүйсіз жұбайлар осы шаршыны Құдайдан бала сұрап, Әулие Доминикке дұға ету үшін пайдаланады.
Dominic is commonly but apocryphally associated with the Inquisition. Historical sources from Dominic's own time period reveal nothing about his involvement in the Inquisition. Dominic died in 1221, and the office of the Inquisition was not established until 1231 in Lombardy and 1234 in Languedoc. Canon 27 of the Third Council of the Lateran of 1179 stressed the duty of princes to repress heresy and condemned "the Brabantians, Aragonese, Basques, Navarrese, and others who practice such cruelty toward Christians that they respect neither churches nor monasteries, spare neither widows nor orphans, neither age nor sex, but after the manner of pagans, destroy and lay waste everything". This was followed in 1184 by a decretal of Pope Lucius III, Ad abolendam. This decreed that bishops were to investigate the presence of heresy within their respective dioceses. Practices and procedures of episcopal inquisitions could vary from one diocese to another, depending on the resources available to individual bishops and their relative interest or disinterest. Convinced that Church teaching contained revealed truth, the first recourse of bishops was that of persuasio. Through discourse, debates, and preaching, they sought to present a better explanation of Church teaching. This approach often proved very successful. In 1231 Pope Gregory IX appointed a number of Papal Inquisitors, mostly Dominicans and Franciscans, for the various regions of Europe. As mendicants, they were accustomed to travel. Unlike the haphazard episcopal methods, the papal inquisition was thorough and systematic, keeping detailed records. This tribunal or court functioned in France, Italy and parts of Germany and had virtually ceased operation by the early fourteenth century. In the 15th century, the Spanish Inquisition commissioned the artist Pedro Berruguete to depict Dominic presiding at an auto da fé. Thus, the Spanish inquisitors promoted a historical legend for the sake of auto justification. Reacting against the Spanish tribunals, 16th and 17th century Protestant polemicists gladly developed and perpetuated the legend of Dominic the Inquisitor. This image gave German Protestant critics of the Catholic Church an argument against the Dominican Order whose preaching had proven to be a formidable opponent in the lands of the Reformation. As Edward Peters notes, "In Protestant historiography of the sixteenth century a kind of anti cult of St. Dominic grew up." History of the cord is associated with the miraculous image of Saint Dominic in Soriano. The length of its strip suits to the perimeter of the painting. The beginning of the prayer "O wonderful hope" is placed on the cord. According to the tradition, if someone wants to receive grace from Saint Dominic, they should wear it all the time. Infertile couples use this cord to prayer for intercession of Saint Dominic to get the gift of offspring from God.
Топонимика
Доминикан Республикасы және оның астанасы Санто-Доминго қаласы Әулие Доминик құрметіне аталған.
The country Dominican Republic and its capital Santo Domingo are named after Saint Dominic.