Кіріспе

Гаммелан музыкасының стилі мен сахнасы

Американдық гамелан аспаптарды да, музыканы да білдіре алады; бұл термин американдықтар жасаған гамелан стиліндегі аспаптарға, сондай-ақ американдық композиторлар гамелан аспаптарында ойнату үшін жазған музыкаға сілтеме жасау үшін қолданылады. Американдық гамелан музыкасы көбінесе Индонезияның гамелан дәстүрлерімен байланысты, олар негізінен Ява және Бали аралдарында әртүрлі стильдерде кездеседі. Көптеген американдық композицияларды индонезиялық немесе американдық аспаптарда орындауға болады. Индонезиялық гамелан мыс, темір немесе бамбук сияқты алуан түрлі материалдардан жасалуы мүмкін. Америкалық гамелан жасаушылар алюминий, қалайы банкалар, автомобиль дөңгелектерінің қақпақтары, болат, көне сүт сүзуіштер және т.б. сияқты әртүрлі материалдарды пайдаланды. Американдық гамелан сонымен қатар дәстүрлі аспаптармен жұмыс істейтін американдық ансамбльдердің түпнұсқа музыкасын да сипаттауы мүмкін. Денис Мерфи 1960 жылдар шамасында явалық гамелан үлгісінде аспаптар жасаған алғашқы американдық ретінде танылады. Бұл жұмыс оның Веслиан университетінде "Америкалық автохтондық гамелан" атты докторлық диссертациясын жазуына әкелді. Мерфи 1967 жылы Вермонттағы Годдард колледжінде өзінің аспаптарымен гамелан тобын құрды; бұл топ кейіннен қоғамдық Плейнфилд ауылының гамеланына айналды. Американың шығыс және батыс жағалауларында да гамелан жасаушылар болды. Барбара Бенари Мерфидің үлгісін ұстанды және қазірге дейін Gamelan Son of Lion үшін қолданылатын аспаптарды жасады. Батыс жағалауда авиакомпаниялар алюминийді қолжетімді етіп, ол бірнеше гамелан жасаушылар үшін таңдаулы материалға айналды. Композитор-жасаушы Дэниел Шмидт "Беркли гамелан" (Берклидегі Калифорния университетінен тәуелсіз) деп аталатын ансамбльді, сондай-ақ Сиэтлде Gamelan Pacifica болып қалыптасатын аспаптар жиынтығын құрды. Пол Дрешер де алюминийді пайдаланды.

Харрисон мен Колвиг

Харрисон 40-шы жылдары Джон Кейджбен бірге металл заттардан жасалған соққы аспаптарымен композициялар жасады, нәтижесінде балама масштабталған музыка пайда болды. 1967 жылы Сан-Францискода танысқан Лу Харрисон мен Уильям Колвиг индонезиялық ансамбльдерден өзгешелену үшін «америкалық гамелан» деп аталатын реттелген соққы аспаптары жиынтығын құрастырды. Ол алғаш рет Харрисонның 1972 жылғы «La Koro Sutro» шығармасында қолданылды. Бұл жиынтық қазір «Ескі әке» деп аталады, және Харрисон осы жиынтықта ғана орындалатын бірнеше шығарма жазды, соның ішінде «La Koro Sutro» да бар. Лу Харрисон 1976 жылы жава гамеланымен бірге уақыт өткізді (қазір Калифорния университетінде, Берклиде орналасқан Кяи Удан Мас Сан-Хосе мемлекеттік университетінде болған кезде). Бұл оны және оның серіктесі Уильям Колвигті Удан Мас үлгісінде (аспаптық құрамы бойынша, бірақ құлақтандыруда емес) гамелан құрастыруға шабыттандырды. Ол үшін ол негізінен алюминийді пайдаланды, бірақ «үлкен гонг» соңында темірден жасалды. Колвиг пен Харрисон екі үлкен «қос» гамелан жасады (яғни, пелог және слендро құлақтандыруларында аспаптар болды). Біріншісі – Си Бетти, ол қаржылық қолдау көрсеткен Бетти Фрименнің құрметіне аталды. Си Бетти Джоди Даймондқа қалдырылды және 2007 жылдан 2017 жылға дейін Гарвард университетінде орналасты; 2018 жылы Си Бетти Пэнсильвания штатының Льюисбург қаласындағы Бакнелл университетіне көшті. Екіншісі Дариус Милхауд пен оның әйелінің құрметіне «Si Darius/Si Madeleine» деп аталды, өйткені Харрисон мен Колвиг Миллс колледжінде (гамелан әлі де онда орналасқан) Милхауд кафедрасын басқарған кезде оның құрылысына қолдау көрсетті; 2008 жылғы мәлімет бойынша, бұл топты Даниэль Шмидт басқарады. Лу Харрисон гамеланға арналған шығармаларымен кеңінен танымал болды; ол батыс аспаптарын жава стиліндегі гамелан ансамблімен үйлестіруде ерекше шеберлік танытты. (Оның барлық гамелан шығармаларының ноталары Америка гамелан институтында жарияланған).