Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Bok choy және sui choy өсімдіктерінің көкөнісі – қытай кәбізі (Brassica rapa, pekinensis және chinensis түршелері). Бұл қытай асханасында жиі қолданылатын жапырақты көкөністердің екі тобы: Pekinensis тобы (напа кәбізі) және Chinensis тобы (bok choy). Бұл көкөністердің екеуі де репаның әртүрлі сорттары немесе түршелері болып табылады және кәбіз, брокколи және гүлкөк сияқты батыстың дәстүрлі тағамдарымен бір туыс. Екеуінің де атауы, жазылуы және ғылыми жіктелуі әртүрлі, әсіресе бок чой сорттарында.
Vegetable of the bok choy plant
bok choy and sui choy
Chinese cabbage (Brassica rapa, subspecies pekinensis and chinensis) is either of two cultivar groups of leaf vegetables often used in Chinese cuisine: the Pekinensis Group (napa cabbage) and the Chinensis Group (bok choy). These vegetables are both variant cultivars or subspecies of the turnip and belong to the same genus as such Western staples as cabbage, broccoli, and cauliflower. Both have many variations in name, spelling, and scientific classification, especially bok choy cultivars.
Тарих
Қытай капустасы негізінен Янцзы өзенінің дельта аймағында өсірілген, бірақ Мин әулетінің табиғаттанушысы Ли Шичжэнь оның емдік қасиеттерін жариялап, оны танымал етті. 14 ғасырда Чжэцзян аймағында өсірілген түрі солтүстікке жеткізілді, ал солтүстікте өсірілген напа капустасының өнімі оңтүстікке қарағанда тез өсті. Содан кейін олар Ұлы канал арқылы Ханчжоуға дейін оңтүстікке экспортталды және теңіз жолымен Гуандунға дейін саудаланды. Напа капустасы Солтүстік-Шығыс Қытай асүйінде суаньцай, яғни қытай шаруашылық қымызын дайындау үшін маңызды ингредиентке айналды. Кореяда напа капустасы бэк кимчи деп аталды, ол кейін кимчиге айналды. Қазір қытай капустасын әлемнің кез келген жеріндегі базарларда кездестіруге болады, ол қытай диаспорасының және суыққа төзімділігін бағалайтын солтүстік аймақтардың қажеттіліктерін қанағаттандырады. 2017 жылы Халықаралық ғарыш станциясында өсімдік өсіру құрылғысынан алынған қытай капустасының бір бөлігі экипаж мүшелерінің тағамына бөлінді, ал қалғаны ғылыми зерттеулер үшін сақталды.
The Chinese cabbage was principally grown in the Yangtze River Delta region, but the Ming dynasty naturalist Li Shizhen popularized it by bringing attention to its medicinal qualities. The variant cultivated in Zhejiang around the 14th century was brought north, and the northern harvest of napa cabbage soon exceeded the southern one. These were then exported back south along the Grand Canal to Hangzhou and traded by sea as far south as Guangdong. Napa cabbage became a staple in Northeastern Chinese cuisine for making suan cai, Chinese sauerkraut. In Korea, napa cabbage became baek kimchi. And this developed into kimchi. Chinese cabbage is now commonly found in markets throughout the world, catering both to the Chinese diaspora and to northern markets that appreciate its resistance to cold. In 2017, aboard the International Space Station, a crop of Chinese cabbage from a plant growth device included an allotment for crew consumption, while the rest was saved for scientific study.
Өсімдіктер тобы
Қытайда жапырақты көкөніс ретінде пайдаланылатын Brassica rapa-ның екі ерекше тобы бар, және осы екі топтың ішінде кең ауқымды сорттар кездеседі. B. campestris есімді екі атаулы номенклатура да қолданылады.
There are two distinct groups of Brassica rapa used as leaf vegetables in China, and a wide range of cultivars within these two groups. The binomial name B. campestris is also used.
Pekinensis тобы
Бұл топ екі топтың ішінде, әсіресе Азиядан тыс жерлерде көбірек таралған; напа кәбізі, dà báicài («үлкен ақ көкөніс»); Багио пецэй немесе пецэй вомбок (тагалог); қытай ақ кәбізі; «вонг а пак» (хоккян, Фуцзянь); баэчу (배추), вонгбок; хакусай ([[:ja:白菜) және «суанн танг пе̍х á» (тайван) сияқты атаулар көбінесе осы топқа жататын өсімдіктерді білдіреді. Pekinensis тобының кәбістерінің кең жасыл жапырақтары ақ түсті сабақтарымен тығыз оралған, цилиндр тәрізді пішінде болады және әдетте тығыз бас құрайды. Топтың атынан көрініп тұрғандай, бұл әсіресе Қытайдың солтүстігінде, Пекин маңында кең таралған.
This group is the more common of the two, especially outside Asia; names such as napa cabbage, dà báicài (, "large white vegetable"); Baguio petsay or petsay wombok (Tagalog); Chinese white cabbage; "wong a pak" (Hokkien, Fujianese); baechu (배추), wongbok; hakusai ([[:ja:白菜) and "suann tang pe̍h á" (Taiwanese) usually refer to members of this group. Pekinensis Group cabbages have broad green leaves with white petioles, tightly wrapped in a cylindrical formation and usually forming a compact head. As the group name indicates, this is particularly popular in northern China around Beijing (Peking).
Chinensis тобы
Chinensis тобының сорттары бас түзбейді; оның орнына, олар қыша немесе сельдерейді еске түсіретін шоғыр құрайтын тегіс, қою жасыл жапырақтарынан тұрады. Бұл сорттар Қытайдың оңтүстігінде және Оңтүстік-Шығыс Азияда танымал. Қысқа төзімді болғандықтан, олар Солтүстік Еуропада жиі өсіріледі. Бұл топты бастапқыда Линней B. chinensis деген атаумен жеке түр ретінде жіктеген.
Chinensis Group cultivars do not form heads; instead, they have smooth, dark green leaf blades forming a cluster reminiscent of mustard or celery. These cultivars are popular in southern China and Southeast Asia. Being winter hardy, they are increasingly grown in Northern Europe. This group was originally classified as its own species under the name B. chinensis by Linnaeus.