Кіріспе

Resurgam (латынша: "Мен қайтадан көтерілемін") – Виктория дәуіріндегі алғашқы субмарина және оның прототипі, Ұлыбританияда пастор Джордж Гаррет жобалаған және салған. Ол кемелердің корпусын қоршаған тізбекті торды, торпедалық кемелердің шабуылдарынан қорғану мақсатында бұзып өтуге арналған қару ретінде көзделген.

I қайта өрлеу

1878 жылы салынған алғашқы "Резургам" – 14 фут (5 метр) ұзындығындағы, қолмен басқарылатын, бір адамға арналған қайық, пішініне байланысты "пастордың жұмыртқасы" деп аталған. Ол Гарреттің жобасының үштен бір бөлігінің үлгісі болды.

Құрылыс

Екінші "Ресургам" кемесі Cochran & Co. компаниясымен Біркенхедте салынды және 1879 жылғы 26 қарашада суға түсірілді. Оның корпусы темір пластиналардан жасалған, темір қаңқаға бекітілген, ал кеменің орталық бөлігі темір бағаштармен бекітілген ағашпен қапталған. Салынған кезде кеменің ұзындығы 14 метр (45 фут), диаметрі 3 метр (10 фут) болды, экипажы үш адамнан тұрды. Оны 1872 жылы американдық инженер Эмиль Ламм патенттеген жабық циклды бу машинасы қозғалтты, ол бір пропеллерді төрт сағатқа дейін айналдыруға жеткілікті бу шығарды. Кеме оң қарай жүзуге қабілетті етіп жобаланды, ал суға батуы кеменің орта бөлігінде орналасқан екі гидропланмен басқарылды. Оның құны сол кезде 1538 фунт стерлинг болды. Уоллзидегі Шығыс су жолында сәтті сынақтардан өткеннен кейін, "Ресургамның" өзінің күшімен Біркенхедтен Портсмутқа қарай сапар шегіп, Корольдік теңіз күштеріне демонстрация көрсетуі жоспарланған.

Жоғалту

1879 жылдың 10 желтоқсанында Гаррет, Джексон (капитан) және Прайс (инженер) экипажымен "Ресургам" кемесі Портсмутқа бағыт алды. Бірақ, саяхат барысында туындаған техникалық мәселелер экипажды жөндеу үшін Рильдегі Форд портына тоқтауға мәжбүр етті. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін және сынақтан өткен соң, экипаж 1880 жылдың 24 ақпан күні түнде, қатты желмен теңізге шықты. Гаррет сатып алған, көмекші кеме ретінде пайдалану үшін арналған "Эльфин" бу кемесінің қозғалтқышында ақаулар пайда болды, соның салдарынан "Ресургам" экипажы оған көмектесу үшін көшті. "Ресургам" суасты кемесінің кіреберіс люгін сырттан жабу мүмкін болмағандықтан, кеме су жинап алды және қосымша салмақтан сүйреу арқаны үзіліске ұшырады. 1880 жылдың 25 ақпанында "Ресургам" Ливерпуль шығанағында, Рильден тыс жерде суға батып кетті.