Дүниежүзіндегі ең үлкен су доңғалағы – Лакси су доңғалағы (Леди Изабелла), Мэн аралында орналасқан. 1854 ж. салынған, диаметрі 22 метр. Тарихы мен сипаттамасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әлемдегі ең үлкен су доңғалағы
World's largest waterwheel
Лэкси доңғалағы (сонымен қатар Лейди Изабелла деп те аталады) Ман аралындағы Лэкси ауылының үстіндегі төбеге орналасқан. Бұл әлемдегі сақталған ең үлкен, әлі де жұмыс істеп тұрған су доңғалағы. Роберт Касмент жобалаған бұл доңғалақтың диаметрі 72 фут (22 метр), ені 6 фут (2 метр) және ол минутына шамамен үш рет айналады.
The Laxey Wheel (also known as Lady Isabella) is built into the hillside above the village of Laxey in the Isle of Man. It is the largest surviving original working waterwheel in the world. Designed by Robert Casement, the wheel has a 72 feet (22 m) diameter, is 6 feet (2 m) wide and revolves approximately three times per minute.
Тарих
Дөңгелек 1854 жылы Ұлы Лакси кендерінің өндірістік кешенінің Глен Муар бөлігінен су шығару үшін салынған. Ол сол кезде аралдың губернаторы болған генерал-лейтенант Чарльз Хоуптың әйелі Леди Изабелланың құрметіне аталған. Қазіргі уақытта дөңгелек Манкс Ұлттық мұрасымен Great Laxey Wheel & Mines Trail аясында күтіліп келеді. Дөңгелектің суреті бүгін Мэн аралы үкіметі шығарған 20 фунт стерлингтік банкноталардың артқы жағында бейнеленген.
The wheel was built in 1854 to pump water from the Glen Mooar part of the Great Laxey Mines industrial complex. It was named Lady Isabella after the wife of Lieutenant Governor Charles Hope, who was the island's governor at that time. The wheel is currently maintained by Manx National Heritage as part of the Great Laxey Wheel & Mines Trail. The wheel features today on the reverse of the £20 notes issued by the Isle of Man Government.
Техникалық мәліметтер
Мэн аралында бумен жұмыс істейтін сорғыға арналған көмір болмағандықтан, сумен жұмыс істейтін дөңгелек пайдаланылды. Айналасындағы аумақтан, соның ішінде жергілікті бұлақтар мен өзендерден су жиналып, дөңгелектің жоғарғы деңгейінен жоғары орналасқан цистернаға құйылады. Жабық құбыр цистернаны дөңгелектің жоғарғы жағымен байланыстырады; осылайша су кері сифон ретінде мұнараға ағып келеді. Су құбырдан дөңгелектің шетіндегі ағаш тақташалардан жасалған қаптарға құйылып, дөңгелекті "кері" бағытта айналдырады: бұл – кері соққылы дөңгелек. Кранк 4 фут (1 метр) радиусымен иіліп, қарсы салмаққа және өте ұзын таяққа жалғанады. Бұл таяқ 200 метр қашықтықтағы сорғы шахтасына дейін таяқ виадугымен созылады, онда 8 фут (2 метр) соққысы T-тұтқасы арқылы сорғылау әрекетіне айналады. Дөңгелек пен таяқтың көп бөлігі ағаштан жасалған, бірақ кернеу мен тіреу беттерін қамтамасыз ету үшін негізгі механикалық бөлшектер металлдан жасалған. Таяқтың бойында дөңгелектер орнатылған, олар соққының ең аз үкеліспен қозғалуын қамтамасыз етеді.
A water powered wheel was used because the Isle of Man has no supply of coal for a steam powered pump. Water from the surrounding area – including a number of local springs and streams – is collected in a cistern, which is above the level of the top of the wheel. A closed pipe connects the cistern to the top of the wheel; thus the water flows up the tower as an inverted syphon. The water falls from the pipe into the buckets (formed from wooden slats on the circumference) and makes the wheel rotate in what is described as the 'reverse' direction: it is a backshot wheel. The crank has a throw of 4 feet (1 m) and connects to a counterweight and to a very long rod. This rod runs along the rod viaduct to the pumping shaft 200m away, where the 8 feet (2 m) stroke is converted by a T rocker into a pumping action. Most of the wheel and rod is made of wood; however key mechanical parts are metal to provide tension and bearing surfaces. The rod has wheels attached at intervals to permit the stroke's motion with minimal friction.
Менің
Шахта өркендеген кезеңінде 600-ден астам шахтерді жұмысқа алды, 1929 жылы жабылғанға дейін қорғасын, мыс, күміс және мырыш өндірді. 1965 жылы Мэн аралының үкіметі дөңгелек пен оның орналасқан жерін сатып алды. Дөңгелек қалпына келтірілді; 1989 жылы ол Мэн аралының ұлттық мұрасының басқаруына берілді.
The mine employed over 600 miners at its peak, producing lead, copper, silver and zinc until it closed in 1929. In 1965 the Manx Government bought the wheel and site. The wheel was restored; in 1989 it was put under the control of Manx National Heritage.
Музыкалық дөңгелек
Дөңгелекке екі музыкалық туынды арналған: бірін Стюарт Слэк жазса, екіншісі Хелен Барлидің туындысы. Екеуінің де атауы – "Лакси дөңгелегі".
The wheel has two pieces of music dedicated to it: one penned by Stuart Slack and the other by Helen Barley. Both are entitled The Laxey Wheel.