Нидерландтағы сайлау жүйесінің шолуы

Кіріспе

Нидерландтағы сайлау процедурасының жалпы сипаттамасы

Нидерландта сайлау бес аумақтық басқару деңгейі үшін өткізіледі: Еуропалық Одақ, мемлекет, он екі провинция, 21 су басқармасы және 342 муниципалитет (және Кариб теңізі Нидерландтарындағы үш мемлекеттік орган). Сайлаулардан басқа, референдумдар да кейде өткізілетін, бірақ 2018 жылы заңнан алынып тасталды. Ең соңғы ұлттық сайлау нәтижелері және Екінші дүниежүзілік соғыстан бері орындықтарды бөлу мен коалициялардың шолуы осы беттің төменгі жағында көрсетілген. Ұлттық деңгейде заң шығарушы өкілеттік екі палаталы Штаттар Генералға (Staten Generaal) тиесілі. Өкілдер палатасы (Tweede Kamer) 150 мүшеден тұрады, олар пропорционалдық сайлау арқылы төрт жылға сайланады. Сайлаулар сондай-ақ Өкілдер палатасы таратылғаннан кейін де жарияланады. Барлық сайлаулар тікелей болып өтеді, тек Сенаттан (Eerste Kamer) басқа, ол 75 мүшеден тұрады және провинциялық сайлауларда пропорционалдық өкілдік негізінде провинциялық кеңесшілермен төрт жылдық мерзімге сайланады. Нидерландыда көп партиялық жүйе бар, онда көптеген партиялар бар, және әдетте ешбір партия жалпы көпшілік дауысқа ие болмайды (кейде өте кішкентай муниципалитеттерде, мысалы Таббергенде), сондықтан бірнеше партия коалициялық үкімет құру үшін ынтымақтасуы керек. Бұл, әдетте, сайлаушылардың көпшілігі қолдаған партияны қамтиды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан бері үш рет – 1971, 1977 және 1982 жылдары Еңбек партиясы (PvdA) ең үлкен партия болған, бірақ коалицияға қатыспаған. Өкілдер палатасына сайлауға үміткерлер партиялық тізімдер бойынша пропорционалдық сайлау жүйесі арқылы іріктеледі. Шегі – жарамды дауыс санының 1/150 бөлігі. 2006 жылғы муниципалитет сайлауында ел бойынша сайлау электронды түрде өтті. Нәтижесінде, сайлау нәтижесі күнінің соңында, сайлау учаскелері жабылғаннан кейін екі сағаттан соң белгілі болды. Алайда, сол жылдың қарашасында өткен ұлттық сайлауда бірнеше сайлау учаскелері дауыс беру машиналарын қауіпсіздігіне байланысты қағаз бен қызыл қарындашқа қайта оралды. Содан бері көптеген сайлаулар қағаз бен қарындашпен өткізілуде.

Elections in the Netherlands are held for five territorial levels of government: the European Union, the state, the twelve Provinces, the 21 water boards and the 342 municipalities (and the three public bodies in the Caribbean Netherlands). Apart from elections, referendums were also held occasionally, but have been removed from the law in 2018. The most recent national election results and an overview of the resulting seat assignments and coalitions since World War II are shown at the bottom of this page. At the national level, legislative power is invested in the States General (Staten Generaal), which is bicameral. The House of Representatives (Tweede Kamer) has 150 members, elected for a four year term by proportional representation. Elections are also called after a dissolution of the House of Representatives. All elections are direct, except for the Senate (Eerste Kamer), which has 75 members, elected for a four year term by provincial councillors on the basis of proportional representation at the provincial elections. The Netherlands has a multi party system, with numerous parties, in which usually no one party ever secures an overall majority of votes (except occasionally in very small municipalities, such as Tubbergen), so that several parties must cooperate to form a coalition government. This usually includes the party supported by a plurality of voters, with only three exceptions since World War II, in 1971, 1977 and 1982, when the Labour Party (PvdA) was the largest party but did not take part in the coalition. Candidates to the elections of the House of Representatives are chosen from party lists according to a system of party list proportional representation. The threshold is 1/150th of the total number of valid votes. During the municipal elections of 2006, elections were electronic throughout the country. As a result, results were known before the end of the day, a mere two hours after the closing of the poll stations. For the national elections in November of that same year, however, several polling stations decided to return to paper and red pencil because of security issues with the voting machines. Since then, most elections have been held using paper and pencil.

Уақыт

Парламент өкілеттігі бес жылға дейін созылады, ал сайлау әдетте алдыңғысынан төрт жыл өткен соң өткізіледі. Мерзімді сайлау, яғни Өкілдер палатасы өкілеттігін толық орындағаннан кейін, наурыз айында өтеді. Егер сол жылдың наурыз айында қалалық немесе облыстық сайлаулар өтіп жатса, парламент сайлауы мамыр айына кейінге шегеріледі. Жаңа кабинеттің Нидерланд Парламентінің ең маңызды күні – Принс-Джейсдагта жоспарларын ұсыну үшін уақытында құрылуын қамтамасыз ету мақсатында сайлау көктемге жоспарланады. Егер Өкілдер палатасы Өкілдер палатасы мен кабинет арасындағы немесе кабинет ішіндегі қақтығыс салдарынан таратылса, партияларға дайындалу үшін уақыт беру мақсатында, мүмкіндігінше тезірек, әдетте екі айдан кейін кезектен тыс сайлау өтеді. Келесі Өкілдер палатасының өкілеттігі шамамен бір жылға қысқартылуы немесе ұзартылуы мүмкін, бұл келесі мерзімді сайлаудың наурыз немесе мамыр айында өтуін қамтамасыз етеді. Қалалық және облыстық сайлаулар әр төрт жылда бір рет, наурыз айында өтеді; қалалық сайлаулар төртке бөлінетін жылдан кейін екі жылда, ал облыстық сайлаулар қалалық сайлаудан бір жыл өткен соң өтеді. Қалалық кеңестер мен облыстық мәслихаттар таратыла алмайды, сондықтан кезектен тыс сайлаулар өткізілмейді. Екі немесе одан көп қала біріккен кезде және біріктірілген қала үшін жаңа сайлау өткізілген кезде төрт жылдық мерзімге ерекшелік жасалады. Сенат сайлауы да әр төрт жылда бір рет, облыстық сайлаудан кейінгі мамыр айында өтеді. Сенат таратылуы мүмкін, содан кейін кезектен тыс сайлаулар өтеді, бірақ облыстық мәслихаттар өзгермейтіндіктен, мұндай жағдай сирек кездеседі. Кезектен тыс сайлау арқылы сайланған Сенат өзінің алдыңғы құрамының қалған өкілеттігін аяқтайды. Сайлаулар әдетте сәрсенбі күні өтеді, бірақ үкімет жақсы себептер болған жағдайда (мысалы, сайлау күні ұлттық мерекемен сәйкес келсе) оны сейсенбі, бейсенбі немесе жұма күніне ауыстыру туралы шешім қабылдай алады. Еуропалық парламентке сайлау әрдайым бейсенбі күні өтеді.

Құқықтық негіздеме

18 жасқа толған әрбір голланд азаматы сайлауға (актив kiesrecht, немесе "активтік сайлау құқығы") немесе Өкілдер палатасының мүшесі ретінде сайлануға (пассив kiesrecht, немесе "пассивтік сайлау құқығы") құқылы. Ерекше жағдай – жергілікті сайлаулар, онда 18 жасқа толмаған адамдар да сайлана алады, бірақ олар 18 жасқа толғанға дейін өкілдік қызметін атқара алмайды. Сондай-ақ, жергілікті сайлауда голланд азаматы болу міндетті емес; басқа Еуроодақ елдерінің азаматтары да, сондай-ақ Нидерландыда бес жылдан астам (заңды түрде) тұрған басқа елдердің азаматтары да дауыс беруге құқылы. Егер адам саналы шешім қабылдауға қабілетсіз болса немесе сот шешімімен дауыс беру құқығынан айырылса, ол осы құқықтардан өтеді. Сайлау күніне екі апта қалғанда барлық сайлаушылар дауыс беруге құқылы екенін куәландыратын карточка алады, және дауыс беру үшін осы карточканы сайлау учаскесінде тапсыру қажет. Дауыс беру міндетті емес. Міндетті дауыс беру 1917 жылы жалпы сайлау құқығымен бірге енгізілген, бірақ 1967 жылы жойылды. Нидерландыда сайлауға қатысу үшін жеке сайлаушы ретінде тіркелудің қажеті де, мүмкіндігі де жоқ: Нидерландыда тұратын әрбір адам тұратын жері бойынша муниципалитетке тіркелуге міндетті, және осы мәліметтер (азаматтығы мен туған күнін қоса) сайлау тізілімінің негізін құрайды. Шетелде тұратын (Нидерландыда тұруын тоқтатқан) голланд азаматтары Өкілдер палатасы мен Еуропалық парламентке сайлауда дауыс бере алады, бірақ жергілікті және провинциялық сайлауда дауыс беруге құқығы жоқ. Олар сайлаушы ретінде тіркелуі керек.

Жүйе

Өкілдер палатасы пропорционалды сайлау жүйесіндегі ашық партиялық тізім арқылы сайланады.

Сайлау

Барлық сайлауларда дауыс беру муниципалитеттер негізінде ұйымдастырылады. Әр муниципалитетте әдетте шіркеулер, мектептер және соңғы кезде теміржол станциялары сияқты қоғамдық ғимараттарда бірнеше дауыс беру учаскелері бар. Екі түрлі жүйе бар: дауыс беруге шақыру картасын (oproepkaart) немесе дауыс беру куәлігін (stempas) пайдалану. Oproepkaart арқылы сайлаушылар осы картаны немесе жоғалтқан жағдайда жеке куәлігін пайдаланып, ең жақын дауыс беру учаскесінде ғана дауыс бере алады. Stempas арқылы сайлаушылар муниципалитетіндегі кез келген учаскеде дауыс бере алады, бірақ олар куәліктерін міндетті түрде алып жүруі керек. Егер куәлік жоғалса, сайлауға бірнеше күн қалғанға дейін ауыстыруға болады. Басқа муниципалитетте дауыс беру үшін (басқа типтегі) stempas-ты да алуға болады. Дауыс беру учаскесіне келген кезде сайлаушылар өз карталарын немесе куәліктерін учаскенің үш қызметкерінің біріне тапсырады, ол картаны тексереді, күшін жояды, сайлаушыға бюллетеньдерді ұсынады және оны дауыс беру кабинасына бағыттайды. Шетелде тұратын Нидерланд азаматтары алдын ала тіркеліп, пошта арқылы дауыс беруге құқылы. Дауыс беру нәтижелерін Гаага муниципалитеті есептеп, өз нәтижелеріне қосады. 2006 жылы олар Рейнланд интернет дауыс беру жүйесі арқылы интернеттен дауыс бере алды, бірақ 2008 жылы қауіпсіздік алаңдаулары интернеттен дауыс беруге қарсы заң қабылдануына әкелді. Дауыс беру екі тәсілмен жүзеге асырылады: қызыл қарындашпен бюллетеньге қолмен белгі қою немесе дауыс беру машинасын пайдалану арқылы электронды түрде. 2005 жылы көптеген муниципалитеттер қалам мен қағазбен дауыс беруден бас тартуды жоспарлады. Алайда, дауыс беруді бұрмалау және электрондық тыңшылық үшін пайдаланылған компьютерлердің қауіпсіздігіне күмән туды. Бұл шетелдік дауыс беру машиналарын іздеуге және 2006 жылы кейбір муниципалитеттерде қызыл қарындашты қайта енгізуге, ал кейде дауыс беру жәшіктері ретінде медициналық қалдықтарды жинау контейнерлерін пайдалануға әкелді. Мэр және провинциялық губернатор лауазымдарына Нидерланды Еуропада сайлау өткізбейтін сирек елдердің бірі. Олардың орнына қалалық кеңес немесе провинциялық штаттар ұсынғаннан кейін, Король тағайындайды.

For all elections polling is organised on the basis of municipalities. In each municipality there are multiple voting stations, usually in communal buildings, such as churches, schools, and more recently, railway stations. There are two different systems: using the call to vote card (oproepkaart) or a voting pass (stempas). With the oproepkaart, voters may vote, using this card, only at their nearest voting station, or if lost, their identity card. With a stempas, users may vote at any station in their municipality, but must have the pass with them. If it is lost, a replacement can be requested, but only until a few days before the elections. A stempas (of different type) can also be requested to vote in a different municipality. When arriving at a voting station, voters hand in their card or pass to one of the three attendants of the voting station, who checks the card, cancels it, issues ballot papers to the voter, and directs him or her to the polling booth. Dutch citizens living abroad are able to vote by registering in advance and then using a postal vote. The results are counted by the municipality of The Hague and included in its own results. In 2006, they could vote over the internet via the Rijnland Internet Election System, but in 2008 security concerns led to a law against Internet voting. Voting is done in one of two ways: manually marking a ballot paper with a red pencil or electronically, using a voting machine. In 2005, almost all municipalities planned to abandon pencil and paper voting. However, serious doubts were raised over the inviolability of the computers used from potential vote tampering and electronic eavesdropping. This led to a run on foreign voting machines and reintroduction of the red pencil in some municipalities in 2006, occasionally using converted medical waste disposal containers as voting boxes. For mayoral and provincial gubernatorial positions, the Netherlands is one of the few countries in Europe where no elections are held. Instead, they are appointed by the Crown, after recommendation by the city council or States Provincial respectively.

Сайлаудан кейінгі кезең

Сауалнама сағат 21:00-де жабылады және дауыстар дереу саналып шығарылады. Ұлттық сайлауларда алғашқы нәтижелер әдетте сайлау орындары жабылғаннан кейінгі алғашқы бес минут ішінде түседі (тұрғындары ең аз муниципалитеттерден – Шиермонниког және Ренсвудтен). Түпкілікті нәтижелер көбінесе түн ортасында белгілі болады, ал ертесі күні таңертең жартылай ресми түрде жарияланады, содан кейін 150 орын үлестіріледі. Дегенмен, келесі күндері дауыстарды қайта санау нәтижесінде орын үлестірілімінде шағын өзгерістер болуы мүмкін.

Орындықты тағайындау

2021 жылғы 17 наурыздағы соңғы жалпы сайлау кезінде Нидерландыдағы сайлаушылар саны 13 293 186 адамды құрады, олардың 78,7%-ы дауыс берді, нәтижесінде 10 462 677 дауыс (оның ішінде 10 422 852 жарамды дауыс) тіркелді. 150 орын бар болғандықтан, бір орынға шаққанда 69 485 дауыс, яғни «Арық квотасы» есебінде қарастырылады. Сайлау шегі квотаға тең болғандықтан, Палата төменгі палатасында бір орын алу үшін де осы сан қажет. Алайда, қалдық орындар Д’Хондт әдісімен – ең жоғары орташа әдіспен – бөлінеді. Бұл кіші партиялардың қалдық орын алу ықтималдығын төмендетсе, үлкен партиялардың мүмкіндігін арттырады және олар бірнеше орын алуы мүмкін. Біріншіден, орын саны әрқашан төменге қарай дөңгелектенеді, демек, қалдық орындар әрқашан болады және квотаға жетпеген партиялар есептеуге қатыспайды. Содан кейін дауыс саны тағайындалған орын санына бірді қосып бөлінеді. Ең жоғары нәтиже берген партия қосымша бір орын алады. Бұл процесс қайталанады, ал қосымша орын алған партия есептеуге қатысады, бірақ оған бір орын қосылады (басқа партиялар үшін есептеу өзгермейді). Бірақ кейін бұл партия тағы да қосымша орын алуы мүмкін. Палата төменгі палатасында көптеген партиялар болғандықтан, мұндай жағдай болуы мүмкін. Мысалы, 2003 жылы (кестеге қараңыз), ең ірі үш партияның әрқайсысы қалған алты орынның екеуін алды, тіпті VVD (150*0,179=26,85, бірақ олар 28 орын алды, бұл орынның 18,7%-ын құрайды, ал емес 17,9%), ал Социалистік партия бірде-бір орын алмады (150*0,063=9,45, бірақ олар тек 9 орын алды, бұл орынның 6%-ын құрайды, ал емес 6,3%). Егер ең үлкен партия дауыстардың 35%-дан астамын алса және келесі ең үлкен партиядан айтарлықтай үлкен болса, ол 3 немесе тіпті 4 қалдық орын алуы мүмкін. Алайда, мұндай жағдай ешқашан болған емес. Ең үлкен партияның дауыс беру көрсеткіші әдетте 30% шамасында болады және одан асып кете бермейді. Ең жоғары көрсеткіш 1989 жылғы сайлауда тіркелді, онда Христиан-демократиялық шақыру (CDA) дауыстардың 35,3%-ын алды. Алайда, тіпті сонда да CDA екі қалдық орын ғана алды, себебі келесі ең үлкен партия, Еңбек партиясы (PvdA) 31,9% дауыс жинады. Бірінші және екінші партия арасындағы ең үлкен айырмашылық 2002 жылғы сайлауда тіркелді, бұл Голландия тарихындағы ең драматикалық сайлау болды, онда PvdA көптеген дауыстарын Пим Фортуйн тізіміне (LPF) жоғалтты, ол CDA-дан кейін екінші орынды иеленді, дауыстардың 17,0%-ын алды. Алайда CDA дауыстардың 27,9%-ын ғана алды, сондықтан оған тек екі қалдық орын ғана берілді. Тарихи тұрғыдан алғанда, партиялар сайлау альянсын (lijstverbinding) құруға құқылы болды, онда олар жоғарыда аталған есептеулерде бір партия ретінде қатысып, қалдық орындарды алу мүмкіндігін арттыратын еді. Алайда, осы орындарды lijstverbinding-ке қатысқан партиялар арасында бөлу ең үлкен қалдық әдісімен жүзеге асырылды, бұл партиялардың мөлшері айтарлықтай ерекшеленген жағдайда кіші партияларға артықшылық береді. Дегенмен, жалпы артықшылық салыстырмалы мөлшердегі шағын партиялар үшін ең жоғары болды. 2017 жылы lijstverbinding құру мүмкіндігі жойылды.

The electorate in the Netherlands during the last general elections on the 17th of March 2021 was 13,293,186, of whom 78,7% voted, resulting in 10,462,677 votes (of which 10,422,852 valid votes). With 150 seats, that means a quota of 69,485 votes per seat, the so called Hare quota. Since the election threshold is equal to the quota, that is also the number of votes required to get one seat in the House of Representatives. However, the way residual seats are assigned, by using the D'Hondt method, a highest averages method, means that smaller parties are unlikely to get a residual seat, while larger parties have a bigger chance of getting one and may even get more than one. Firstly, numbers of seats are always rounded down, meaning there are always residual seats and parties that did not reach the quota do not get any seats (they do not take part in the following calculation). Next, the number of votes is divided by the assigned seats plus one. The party with the highest resulting number then gets one extra seat. Next, the process is repeated, with the party that got the extra seat participating again, albeit with a number one higher because they got an extra seat (the calculation stays the same for the other parties, which got no extra seat). But later on in the process, that party may get another extra seat. And since there are many parties in the House of Representatives, this is not unlikely to happen. For example, in 2003 (see table here), the three biggest parties each got two of the six residual seats, even the VVD (150*0.179=26.85, but they got 28 seats, representing 18.7% of the seats instead of 17.9%), whereas the Socialist Party got none (150*0.063 = 9.45, but they got only 9 seats, representing 6% of the seats instead of 6.3%). When the largest party gets over 35% of the votes and is considerably bigger than the next biggest party, that party may even get as much as 3 or even 4 residual seats. This has, however, never happened. The percentage of votes for the biggest party is usually around 30% and rarely goes far beyond that. The largest result ever was at the 1989 elections, when the Christian Democratic Appeal (CDA) got 35.3% of the votes. Even then, however, CDA only got two residual seats because next biggest party, the Labour Party (PvdA) had 31.9% of the votes. The biggest difference between the first and second party was at the 2002 elections, the most dramatic elections in Dutch history, when especially the PvdA lost many votes to the Pim Fortuyn List (LPF), which became second biggest after CDA with 17.0% of the votes. CDA, however, had received only 27.9% of the votes and was therefore still only assigned two residual seats. Historically, parties had the option of forming an electoral alliance (lijstverbinding), in which case they would participate in the above calculations as one party and therefore increase their chance of being assigned residual seats. The allocation of those seats among the parties within a lijstverbinding was, however, done using the largest remainder method, which is more favourable toward smaller parties rather than the bigger ones if there is a considerable difference in size. But the overall advantage was greatest for small parties of comparable size. The option of forming a lijstverbinding was abolished in 2017.

Адамдарды орындықтарға бөлу

Партияларға орын бөлінгеннен кейін, кандидаттарға орын тағайындалуы керек. Жалпы сайлау мақсатында Нидерланды жиырма сайлау округтеріне бөлінеді. Партиялар әр округте әртүрлі тізімдер ұсына алады. Теориялық тұрғыдан алғанда, партия әрқайсысына әртүрлі 20 тізімге әртүрлі үміткерлерді қоя алады. Алайда, әдетте, тізімде бірінші орын алған кандидат бүкіл ел бойынша бірдей адам болып табылады. Партиялардың әр округте бірдей тізімді қолдануы немесе әр округтің соңғы бес үміткерін ғана өзгерте беруі өте жиі кездеседі. Әдетте бұл бес кандидат жергілікті танымал саясатшылар болып табылады, партиялар бұл кандидаттар арқылы қосымша дауыс алуға үміттенеді. Алайда, олардың тізімдегі төменгі орындарының арқасында жергілікті кандидаттардың сайлану ықтималдығы аз. Адамдарды орындықтарға бөлудің алғашқы қадамы әр партияның әртүрлі тізімдерінің қанша орын алатынын есептеу, әртүрлі тізімдердегі дауыс санын қосу арқылы. Егер бір партия бірден көп сайлау округінде бір тізімді қолданса, онда бұл тізімдер бір тізім ретінде қаралады. Орындықтар әртүрлі тізімдерге ең үлкен қалдық әдісін қолдану арқылы беріледі. Екінші қадам - әртүрлі тізімдердегі белгілі бір кандидатқа берілген барлық дауыстарды қосу арқылы қай кандидат өзінің дауыстарын 25%-дан артық жинағанын есептеу. Бұл кандидаттар тізімдік реттен тәуелсіз болып сайланды деп жарияланады және тізімдегі ең көп дауыс алған орынның біреуін алады. Егер тізімде орын алғаннан көп үміткер сайланса, ең аз дауыс жинаған үміткер екінші орында тұрған тізімге ауыстырылады. Үшінші қадам ретінде қалған орын (егер бар болса) тізімдегі реті бойынша қалған кандидаттарға беріледі. Егер кандидаттар бірнеше тізім бойынша сайланса, онда ол ең көп дауыс жинаған тізімдегі орынды алады. Бұл барлық орындықтар бөлінгенше жалғасады. Егер осы кандидаттардың бірі кейін парламенттен кетуді шешсе, онда оның орны ол "өкілдік ететін" округтің тізіміндегі келесі адамға беріледі. Жоғарыда айтылғандарға ерекшелік тізімдеушілер ("тізімді итермелеушілер") түрінде бар, олар танымал адамдар (бұрынғы саясаткерлер, сонымен қатар спортшылар) кандидаттар тізіміне енгізілген, бірақ олар бір адамға жеткілікті дауыс алса, орынды қабылдамайды. 2006 жылы муниципалдық сайлау кезінде профессор Жооп ван Холштейн бұл практиканы сынға алып, кандидаттар тізіміндегі біреу де шынайы кандидат болуы керек деп айтты. Бұл пікірді басқа саясаттанушылар да бөліседі, бірақ саясаткерлер олай емес, олар тізімдегілер сайлану үшін емес, сол партияны қолдайтынын көрсету үшін тізімде тұр және тізімнің төменгі жағында болу олардың орын алуды көздемейтінін анықтайды дейді. Алайда жазушы Рональд Гипарт (1998) және конькимен сырғанаушы Хилберт ван дер Дюим (1994) муниципалдық кеңеске орын алды, бірақ Гипарт оны толтырудан бас тартты. Профессор Руди Андевегтің айтуынша, бұл алаяқтыққа жақын, өйткені заң бойынша кандидаттар тізіміндегі біреудің орынды толтыруға дайын екендігін жазбаша түрде мәлімдеуі керек. Оуд-Ийселстрик муниципалитетімен байланысты мысал. 2010 жылғы қалалық кеңес сайлауында барлығы 17 852 жарамды дауыс жиналды. CDA партиясы 4440 дауыс жинады. Тізімдегі 30 кандидаттың 22-сі кемінде бір дауыс алды: van de Wardt, P. 2061 Aalbers van Ham, A. А. Ф. Ж. 224 Steentjes, B. W. J. 451 Bergevoet, R. J. W. M. 245 Tekinerdoğan, M. 417 Ermers Mulder, A. G. M. 66 Hettinga, M. A. J. 99 Toussaint, C. P. 29 van Bergen, J. H. 37 Berentschot, H. J. 77 Hendriksen Löverink, S. A. M. 150 Büchner, A. C. A. 31 Sorgedrager Carreira da Cunha Sant'Anna Sorgedrager, M. P. 22 Hakvoort, G. W. M. 219 Lammers te Lindert, E. H. A. 19 Vesters, J. M. G. M. 28 Rootmensen Bulsink, J. W. 45 Ross, A. G. M. 59 Koskamp, A. H. 35 Roelofs, W. T. H. M. 91 Ernst, F. F. J. 15 Löverink, B. A. S. 20 (Соңғы сан - жеке дауыс саны). Қалалық округте дауыс берудің жалпы саны 17 852 және кеңесте 27 орын бар, 661 дауыс бір орынға есептеледі. CDA 4440 дауыс жинағандықтан, жеті орынға ие болады. Біріншіден, КДБ кандидаттарының қайсысында kiesdeler-дің төрттен бірі бар екені тексерілуі керек. (661 төртке бөлгенде 165 дауыс шығады.) Бұл 1, 3, 5, 4, 2 және 14-ші үміткерлер үшін (осы ретімен) дұрыс. Сол алтысы сайланды. Екіншісі, қалған CDA орындықтары (бір) тізімдегі бірінші адамға беріледі. 1-5 орынды иеленген соң, соңғы орындық 6 орындыққа беріледі.

After seats are allocated to the parties, candidates have to be assigned to the seats. For the purpose of general elections, the Netherlands is divided into twenty electoral districts. Parties can present different lists in each district. In theory, a party can place different candidates on each of the 20 different lists. However, it is usual that at least the candidate ranked first on the list is the same person throughout the country. It is even quite common that parties use the same list in every district, or vary only the last five candidates per district. Usually these five candidates are locally well known politicians, parties hope to attract extra votes with these candidates. However, because of their low position on the list, chances are low that these local candidates are elected. The first step in the process of assigning people to the seats is calculating how many seats each of the different lists of a party gets, by adding the number of votes on each of the different lists together. If a party used the same list in more than one electoral district, these lists are seen as one list. Seat assignment to the different lists is done by using the largest remainder method. The second step is calculating which candidate received on his or her own more votes than 25% of the electoral quota, by adding up all votes for a particular candidate on the different lists. These candidates are declared elected independent of the list order, and get one of the seats of the list where they received the most votes. If more candidates are elected on a list than the list received seats, the candidate with the lowest total number of votes is transferred to the list where he had his second best result. As a third step, the remaining seats (if there are any) are assigned to the remaining candidates, based on their order on the list. When candidates are elected on more than one list in this way, the candidate gets the seat on the list where he or she received the most votes. This is continued until every seat is assigned. If one of these elected candidates later decides to leave parliament, then his seat is assigned to the next person on the list of the district he 'represents'. An exception to the above exists in the form of lijstduwer ("list pushers"), famous people (former politicians, but also sports people) who are put on the candidate list but will not accept a seat when they get enough votes for one. During the municipal elections in 2006 professor Joop van Holsteyn criticised this practise, saying someone on a candidate list should also be a serious candidate. This view is shared by other political scientists, but less so by politicians, who say that lijstduwers are on the list not to get elected but to show that they support that party and that the fact that they are at the bottom of the list makes it obvious they are not intended to get a seat. Still, writer Ronald Giphart (1998) and skater Hilbert van der Duim (1994) got a municipal council seat, which Giphart refused to fill. Professor Rudy Andeweg says this is close to fraud because the law requires someone on the candidate list to declare in writing to be willing to fill a seat. An example from the municipality of Oude IJsselstreek. The city council elections of 2010 resulted a total of 17,852 valid votes. The CDA party achieved 4,440 votes. Of the thirty CDA candidates on the list, 22 were given at least one vote each:

van de Wardt, P. 2061
Aalbers van Ham, A. A. F. J. 224
Steentjes, B. W. J. 451
Bergevoet, R. J. W. M. 245
Tekinerdoğan, M. 417
Ermers Mulder, A. G. M. 66
Hettinga, M. A. J. 99
Toussaint, C. P. 29
van Bergen, J. H. 37
Berentschot, H. J. 77
Hendriksen Löverink, S. A. M. 150
Büchner, A. C. A. 31
Sorgedrager Carreira da Cunha Sant'Anna Sorgedrager, M. P. 22
Hakvoort, G. W. M. 219
Lammers te Lindert, E. H. A. 19
Vesters, J. M. G. M. 28
Rootmensen Bulsink, J. W. 45
Ross, A. G. M. 59
Koskamp, A. H. 35
Roelofs, W. T. H. M. 91
Ernst, F. F. J. 15
Löverink, B. A. S. 20

(The last number is the number of personal votes.) As the total number of votes in the municipality is 17,852 and the council has 27 seats, 661 votes count for one seat. As the CDA has 4,440 votes it is entitled to seven seats. First, it has to be checked who of the CDA candidates has more than a quarter of the kiesdeler. (661 divided by four makes 165 votes.) This is true for the candidates number 1, 3, 5, 4, 2 and 14 (in this order). Those six are elected. Second, the rest of the CDA seats (one) is given to the person first on the list. As candidates number 1 5 already have seats, this last seat goes to number 6.

Референдумдар

2015 жылғы 1 шілдеде консультативтік референдум туралы заң күшіне енгеннен бастап, 2018 жылғы 18 ақпанда оның күші жойылғанға дейін, 300 000 адамның талабы бойынша көптеген заңдар мақұлданудан кейін кеңесші референдумға салынуы мүмкін болды. Осы мерзімге дейін заңда референдум өткізудің тұрақты ережесі болған жоқ. Дегенмен, 2002 жылдан 2005 жылға дейін Уақытша референдум туралы заң қолданыста болды, ол Парламенттің Төменгі палатасы мақұлдаған заңдар бойынша «Халықпен кеңес» (Volksraadpleging) деп аталатын міндетті емес референдумдар ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Бұл заң бойынша ешқандай референдум өткізілген жоқ. 2005 жылы Еуропа Конституциясы туралы шартты бекіту жөніндегі референдум өткізу үшін арнайы уақытша заң қабылданды. Бұл референдум 1805 жылғы Батавия Республикасында өткен референдумнан бері Нидерландтағы алғашқы ұлттық референдум болды және ол парламентарийлер Фарах Карими (GroenLinks), Ниеско Дуббельбоер (Еңбек партиясы) және Борис ван дер Хам (Демократтар 66) тарапынан ұсынылған бастаманың нәтижесі болды.

Су тақталары

Су басқармаларына сайлаудың жоғарыда аталған сайлаулармен кейбір ұқсастықтары бар, бірақ сонымен қатар ерекше айырмашылықтары да бар. Мемлекеттік сайлауларға ұқсас, ұлттық және жергілікті партиялар бар, пропорционалды өкілдікпен партиялық тізім жүйесі қолданылады. 18 жастан асқан тұрғындар дауыс бере алады және сайлау әр төрт жылда бір рет өткізіледі. Басқа сайлаулардан өзгешелігі, су басқармасының барлық мүшелерін су басқармасы аумағының тұрғындары сайламайды. Әр су басқармасының мүшелері төрт санатқа бөлінеді: тұрғындар, ауыл шаруашылығы, табиғат және коммерциялық. Тұрғындар санатындағы басқарма мүшелері тікелей сайлау арқылы сайланады, ал басқа санаттардағы мүшелерді тиісті ұйымдар тағайындайды, мысалы, коммерциялық санаттағы сауда-өнеркәсіп палаталары. 2015 жылдан бері тұрғындар жеке келіп дауыс береді, басқа сайлаулардағыдай, және олар төрт жылда бір рет, облыстық сайлау күні өткізіледі. 2015 жылға дейін дауыс беру шамамен екі апта бойы пошта арқылы жүргізілді.

Аралдық кеңестер

Бонайр, Синт-Евстатиус және Саба арнайы муниципалитеттерінің аралдық кеңестеріне сайлаулар алғаш рет 2015 жылы провинциялық сайлау күнімен бірге өтеді.

2023 жылғы Сенат сайлауы

Сенат провинциялық кеңесшілер (олар өздері тікелей сайлауда таңдалады) және (Бонаир, Синт-Евстациус және Сабада) Сенат сайлау алқалары арқылы жанама түрде сайланады.

2023 жылғы провинциялық сайлау

2023 жылғы провинциялық сайлауда БББ барлық провинцияларда ең көп дауыс жинады.