Кіріспе

Қауіпсіздік белбеуін насихаттау слоганы

"Click It or Ticket" – АҚШ-та жастар арасында қауіпсіздік белбеулерін пайдалануды арттыруға бағытталған Ұлттық автомобиль жолдары қауіпсіздігі басқармасының (NHTSA) науқаны. Науқан жасөспірімдер мен жас адамдарға бағытталған мақсатты жарнамаға көп көңіл бөледі. "Click It or Ticket" науқаны көп жылдар бойы штат деңгейінде жүргізіліп келеді. 1993 жылы Солтүстік Каролина штатының губернаторы Джим Хант "біріншілік күшпен қолданылатын қауіпсіздік белбеулері заңымен" бірге науқанды бастады, бұл заң полиция қызметкерлеріне басқа құқық бұзушылықты байқамастан қауіпсіздік белбеуін тағу ережесін бұзғандарға айып тағуға мүмкіндік береді. Осыдан кейін басқа штаттар да осы науқанды қабылдады. 2002 жылдың мамыр айында ең толыққанды науқандарды жүргізген он штаттың қауіпсіздік белбеуін пайдалану көрсеткіші төрт апта ішінде 8,6 пайыздық тармаққа өсті – 68,5%-дан 77,1%-ға дейін (Solomon, Ulmer, & Preusser, 2002).

Тарих

1980 жылға дейін АҚШ-та қауіпсіздік белбеулерін пайдалану деңгейі, жергілікті, округтік және штаттық деңгейдегі ерікті және ағарту науқандарына қарамастан, шамамен 11% құрады. 1980 мен 1984 жылдар аралығында жеке ұйымдар, халыққа білім беру бағдарламалары, ынталандырулар мен саясаттағы өзгерістер қауіпсіздік белбеулерін пайдалануды арттыруға бағытталды. Дегенмен, бұл күш-жігер ірі қалаларда елеулі нәтиже бермеді, және аталған шаралар аяқталған кезде елізде қауіпсіздік белбеулерін пайдалану көрсеткіші тек 15% ға жетті. 1984 жылы Нью-Йорк штаты қауіпсіздік белбеулерін міндетті түрде пайдалану туралы заң қабылдаған алғашқы штат болды, ал 1990 жылға қарай тағы 37 штат осы үрдіске қосылды. Бұл заңдардың көп бөлігі "екіншілік қауіпсіздік белбеулері заңдары" болып табылды, яғни, қауіпсіздік белбеуін пайдаланбағаны үшін айыппұл салу үшін полицейдің басқа да жол қозғалысы ережесін бұзу дерегін анықтауы қажет еді. Осыған қарамастан, елізде қауіпсіздік белбеулерін пайдалану деңгейі 15% -тан 50% -ға дейін өсті. Кампания қауіпсіздік белбеулері заңдарын қатаң орындауды, әсіресе "Біріншілік қауіпсіздік белбеулері заңдарын" қатаң сақтауды талап етеді, бұл заң полицейлерге басқа да құқық бұзушылықты анықтамай-ақ қауіпсіздік белбеуін пайдаланбағаны үшін айыппұл салуға мүмкіндік береді. Нью-Гэмпшир штаты, тарихи тұрғыдан қауіпсіздік белбеулерін пайдалану көрсеткіші ең төменгі штат, ересектерге арналған қауіпсіздік белбеулері заңын қабылдамаған жалғыз штат. Массачусетс штаты, қауіпсіздік белбеулерін пайдалану көрсеткіші екінші ең төменгі штат, тек екіншілік қауіпсіздік белбеулері заңын қолданады, ол полицейлерге қауіпсіздік белбеуін пайдаланбағаны үшін айыппұл салу үшін басқа да жол қозғалысы ережесін бұзу дерегін анықтауды талап етеді. Екі типтегі қауіпсіздік белбеулері заңдарын орындау, қауіпсіздік белбеулерін және балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету заңдарын бұзу деректерін анықтайтын бекеттер мен күшейтілген патрульдеу арқылы жүзеге асырылады.

Жетістік

2003 жылы 19 мамырда АҚШ Көлік департаменті жарнамалық және құқық қорғау науқанын күшейткеннен кейін жариялаған деректерде "16-24 жас аралығындағы жігіттер мен қыздар арасында белбеу тағу көрсеткіші 65%-дан 72%-ға, ал 73%-дан 80%-ға дейін өсті, сондай-ақ жалпы халық арасында белбеу тағу 75%-дан 79%-ға дейін артты" делінген. Журналист Скотт Индрисек қауіпсіздік белбеулерін міндетті етуге қарсы күресті, оны "Американың қара дағы" деп атады. Басқа да наразылықтар қауіпсіздік белбеуін медициналық құрал деп санауға және әр адамның өз денсаулығына қатысты шешімдер қабылдау құқығы болғандықтан, белбеу тағу туралы да өздігінен шешім қабылдауы керек деген пікірге негізделген. Мэриленд штатының бұрынғы губернаторы Роберт Эрлих полиция қызметкерлерінің түнде көліктердің ішін көру үшін қолданатын фараларына қарсы болды, себебі ол бұл шараның жеке өмірге қатысты құқықтың бұзылуы деп есептеді. Губернатордың өтінішімен түнгі уақыттағы тәртіп сақтау тоқтатылды. Эрлихтің орнын баскан Мартин О'Мэлли 2007 жылғы қаңтарда қызметке келгеннен кейін бірнеше сағаттан соң түнгі уақыттағы тәртіп сақтауды қайта жаңғыртты. COVID-19 пандемиясы кезінде бет маскаларын кию туралы талаптар мен бұйрықтарды қауіпсіздік белбеулеріне қатысты заңдармен салыстырғаннан кейін, 2021 жылы көптеген штаттар қауіпсіздік белбеулеріне қатысты заңдарды жоюға тырысты.