Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Папанга провинциясындағы муниципалитет, Филиппин
Municipality in Pampanga, Philippines
Апалит, ресми түрде Апалит муниципалитеті (; ), Филиппиннің Папанга провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 117 160 адамды құрайды. Қала Апунг Иру өзендік процессиясымен танымал, ол Филиппиннің ең маңызды суға негізделген рухани емес мәдени мұраларының бірі болып саналады. Фестиваль жыл сайынғы 28-30 маусым аралығында өтеді.
Apalit, officially the Municipality of Apalit (; ), is a 1st class municipality in the province of Pampanga, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 117,160 people. The town is famous for its Apung Iru Fluvial Procession, which is listed as one of the most significant water based intangible cultural heritage of the Philippines. The festival happens every June 28–30.
Этимология
Қала атауын үлкен, мықты Pterocarpus indicus ағашынан алған, бұл ағаш Narra деп те белгілі, ал Капампанган тілінде Апалит деп аталады.
The town got its name after a big sturdy tree with the scientific name Pterocarpus indicus also known as Narra, known by Kapampangan as Apalit.
Тарих
Апалит 1582 жылы жеке қала ретінде ресми мойындалды, ал сол кезде Гонсало Ронкильо де Пеналоса елдің генерал-губернаторы болды. Апалит қаласы көбінесе төрт энкомиендадан тұрды: Апали (Пейл), Ла Кастилья, Кабамбанган және Капаланган. "Ла Кастилья" энкомиендасы қалалық елді мекенге (Побласион) айналғаннан кейін Сан-Хуан Непомучено деп аталды. Калумпит приходымен байланысын үзіп, 1597 жылы Сент-Петр приходы құрылды. Капитан дель Пуэбло Дон Педро Армаян Эспириту и Макам 1844 жылғы 28 маусымда әдеттегі "Либад н Апунг Иру" деп белгілі болған Қасиетті Петрдің өзен арқылы шеруін ұйымдастырды, ол бүгінге дейін Апалитте қала мерекесінде сақталады. Капаланган атауы капамбанган тілінде "паланг" – қылыш немесе "боло" деген мағынаны білдіреді. Осы бариода алғашқы филиппиндық зеңбірек жасаушы Пандай Пира тұрды, ал атауы капамбанган тіліндегі "Паланг" сөзінен шыққан, яғни "боло" немесе "қылыш". Бұл барионы Pangpalung есімді белгілі бір Гатбонтонның ұлы салған, ол жастығында "Макапагал" деп те аталды. Манила испандықтар тарапынан басып алынғаннан кейін, ол Адельантадо және генерал-губернатор Мигель Лопес де Легаспидің басшылығымен Раджа Солиман әскері үшін "Лантакас" зеңбіректерін жасады. Капитан дель Пуэбло Дон Хоакин Арнедо де ла Круз и Танютко мен оның мұрагер әйелі, Дона Мария де ла Пас Сиоко и Карлос, вуида де Танютко билік еткен кезде, Пуэрто-Сулипан 1850 жылдардан 1910 жылдарға дейін Филиппиндегі ірі бизнес, саясат және "жоғары қоғам" үшін қауіпті мекен ретінде есептелді.
Apalit received official recognition as a separate town in 1582, while Gonzalo Ronquillo de Penalosa was the country's governor general at the time. Apalit's town was mostly made up of four encomiendas: Apali (Pale), La Castilla, Cabambangan, and Capalangan. San Juan Nepomuceno was the new name given to the enconmienda "La Castilla" once it had been transformed into a town proper (Poblacion). After severing ties with the Parish of Calumpit, The Apalit Parish of Saint Peter was established in 1597. Capitan del Pueblo Don Pedro Armayan Espiritu y Macam created the customary fluvial parade of Saint Peter on June 28, 1844, commonly known as "Libad ng Apung Iru," which is still observed today in Apalit during its town festival. It is thought that the son of a specific Gatbonton named Pangpalung, who was once known as Macapagal, built Barrio Capalangan, which takes its name from the Kapampangan word "Palang" meaning machete or bolo. This Barrio was the home of Panday Pira, the first well known Filipino maker of cannons, and got its name from the Kapampangan word "Palang," which means Bolo or Machete. It is said to have been founded by the son of a particular Gatbonton named Pangpalung, who in his youth also went by the name "Macapagal." After the Spanish conquest of Manila, he worked under Adelantado and Governor General Miguel Lopez de Legaspi, producing "Lantakas" cannons for Rajah Soliman's army. During the reign of Capitan del Pueblo Don Joaquin Arnedo de la Cruz y Tanjutco and his heiress wife, Dona Maria de la Paz Sioco y Carlos, viuda de Tanjutco, Puerto Sulipan was once regarded as a haven for big businesses, politics, and "high society" in the Philippines from the 1850s until the 1910s.
География
Апалит Пампангада Макабебе, Масантол, Миналин және Сан-Симонмен, ал Булаканда Калумпит, Пулилан және Балиуагпен қоршалған. Ол Маниладан, провинция астанасы Сан-Фернандодан және Анхелес қаласынан тең қашықтықта орналасқан.
Apalit is surrounded by Macabebe, Masantol, Minalin and San Simon in Pampanga, and Calumpit, Pulilan, and Baliuag in Bulacan. It is from Manila, from the provincial capital, San Fernando, and from Angeles.
Демография
2020 жылғы санақта Апалит халқының саны 117 160 адамды құрады, халық тығыздығы .
In the 2020 census, the population of Apalit, was 117,160 people, with a density of .
Дін
Апалит тұрғындарының көп бөлігі христиан дінін ұстанады, олардың көпшілігі католик дінін мойындайды. Бұл 15-19 ғасырлардағы испандық отаршылдық пен империализмнің нәтижесінде болды. Басқа да белгілі христиандық топтарға Құдайдың Халықаралық Шіркеуінің мүшелері (MCGI, көбінесе «Ang Dating Daan» бағдарламасымен танымал) жатады.
Most inhabitants of Apalit are Christian, with a majority professing Catholicism, due to Spanish colonialism and imperialism from the 15th to 19th centuries. Other prominent Christian groups include Members Church of God International (MCGI, more popularly known for its program, Ang Dating Daan).
Қасиетті Петірдің мерекесі
Либад, қаланың қамқоршысы апостол Петрдің (жергілікті жерде Апунг Иру деп белгілі) құрметіне арналған өзен процессиясы жыл сайын 28-30 маусым аралығында өтеді. Ғасырлар бойы сақталған апостолдың азудан жасалған бейнесінің Пампанга өзені бойымен жүргізілуі – Пампангадағы ең танымал діни процессиялардың бірі.
The Libad, a fluvial procession in honour of the town's patron saint Peter the Apostle (known locally Apung Iru), is annually from 28 to 30 June. The event, where a centuries old ivory image of the apostle is paraded along the Pampanga River, is one of the more famous religious processions in Pampanga.
Суреттің тарихы
"Апунг Иру" мүсіні – Апалиттің Сан-Висенте ауданындағы Ситио Алаулидегі Армайян Эспириту и Макам тайпасының сақталған мұрасы. Мүсін 1700-ші жылдардың соңғы тоқсанында жасалған, беті мен қолы піл сүйегінен ойылған. Әулеттік әңгімелерге сүйенсек, Дон Педро Армайян Эспириту и Макам (1904 жылы қайтыс болған) немесе оның ата-анасы Дон Калисто Армайян Эспириту мен Дона Мария Макам, Апалиттегі кең ауыл шаруашылығы жеріне алмастырып, Дона Максима Сантосқа тиесілі болған мүсінді алған. Испан отаршылдық кезеңінде испан ділмандары қаланың қасиетті қамқоршысының иелігін бай отбасыларға жүктеді, осылайша олардың күтімі мен жылдық мереке шығындарынан құтылды. Алғашқы Либад 1844 жылы өткізілді. "Апунг Иру" мүсінінің қамқорлығы Дон Педро Армайян Эспириту и Макамның тікелей ұрпақтарына берілді, ол үш рет үйленді: біріншісі Дона Доротеа Арнедоға, содан кейін Максима Санта Ритаға, ал соңында Изабель Дунго и Нокомға. Дон Педро бастапқыда мүсінді өзінің сүйікті кіші қызы Дона Исидора "Оранг" Эспириту и Дунгоға (кейіннен Хесус Хусто Гонсалес ханым) сыйлағысы келді, бірақ ол мүсіннің "камарерасы" (қамқоршысы) болу жауапкершілігін қалаған жоқ. Ол оны үлкен әпкесі Дона Ауре "Онденг" Эспириту и Дунгоға тапсырды. Дона Ауре ерте қайтыс болғаннан кейін, Дон Педроның үлкен қызы Дона Мария "Маруха" Эспириту и Дунго (кейіннен Маккарио Арнедо ханым) мүсіннің "камарерасы" атанды. 1928 жылы Дона Мария "Апунг Иру" мүсінін Сан-Висенте барангайдағы Ситио Алаулидегі Армайян Эспириту әулеттік үйінен Капаланг басындағы үйіне көшірді, содан бері ол сол жерде сақталып келеді. 1934 жылы Дона Мария қайтыс болды, ал оның екінші қызы Дона Изабель "Табинг" Арнедо и Эспири (кейіннен Фернандо Дуэнас Рейес ханым) 1970 жылы қайтыс болғанға дейін мүсіннің "камарерасы" болды. Дона Марияның үшінші қызы Дона Росарио Люсия "Чаринг" Арнедо и Эспири (кейіннен Агусто Диосдадо Сиоко Гонсалес ханым) 1977 жылғы мамыр айында қайтыс болғанға дейін "камарера" қызметін атқарды. Ең кіші қызы Дона Элиса Хуана "Исинг" Арнедо и Эспирито (кейіннен Фуртунато Кабилинг Сазон ханым) 1987 жылғы мамыр айында қайтыс болғанға дейін келесі "камарера" болды. Дона Элисаның үлкен қызы доктор Эрлинда Криспина "Линда" Арнедо Сазон (кейіннен Энрике Эспириту Баденхоп ханым) 2008 жылғы ақпан айында қайтыс болғанға дейін анасының орнын басып, "камарера" қызметін атқарды. Дона Росарионың үлкен ұлы Аугусто Бедадан туған немересі Аугусто Марселино "Тото" Рейес Гонсалес III, 1970 жылы Дона Росарио мен Дона Исидораның отбасына жасаған келісімі бойынша, қазіргі "Апунг Иру" "камареросы" болып табылады. 1975 жылы Дона Исидора, Дона Росарио және оның ұлы, бауыр Эндрю Бенджамин Гонсалес, F.S.C., "Апунг Иру" мен оның мерекесін болашақ ұрпақтар сақтап қалуы тиіс деген шартпен Санкт-Петр Миссиясын құрды.
The life sized, seated image of "Apung Iru" is an heirloom of the Armayan Espíritu y Macam clan of Sitio Alauli, San Vicente, Apalit. The image, with its ivory face and hands, dates from the last quarter of the 1700s. Family tradition has it that Don Pedro Armayan Espíritu y Macam (d. 1904)–or his parents Don Calixto Armayan Espíritu and Doña María Macam, acquired the image from an aunt, Doña Máxima Santos–in exchange for a considerable parcel of agricultural land in Apalit. During the Spanish colonial era, Spanish friars shrewdly assigned the ownership of the town's patron saint to wealthy families, so that the former could be spared the expenses of its upkeep and annual fiesta. The first Libad was held in 1844. Custody of the image of Apung Iru has passed to the direct descendants of Don Pedro Armayan Espíritu y Macam, who married three times: first to Doña Dorotea Arnedo; then Máxima Santa Rita; and finally Ysabel Dungo y Nocom. Don Pedro originally bequeathed the image to his favourite, his youngest daughter Doña Ysidora "Orang" Espíritu y Dungo (later Mrs Jesús Justo González), but she did not want the responsibility of being the image's camarera (custodian). She passed it on to her elder, spinster sister Doña Aurea "Ondeng" Espíritu y Dungo. After Doña Aurea's early death, Don Pedro's eldest daughter Doña María "Maruja" Espíritu y Dungo (later Mrs Macario Arnedo) became the image's camarera. In 1928, Doña María translated the image of Apung Iru from the Armayan Espíritu ancestral home in Sitio Alauli in Barangay San Vicente to her house in Barrio Capalangan, where it has remained since. Doña María died in 1934, and her second daughter Doña Ysabel "Tabing" Arnedo y Espíritu (later Mrs Fernando Dueñas Reyes) became the image's "camarera" until her own death in 1970. Doña María's third daughter, Doña Rosario Lucia "Charing" Arnedo y Espíritu (later Mrs Augusto Diosdado Sioco González ) became camarera until her death in May 1977. The youngest daughter, Doña Elisa Juana "Ising" Arnedo y Espíritu (later Mrs Fortunato Kabiling Sazon) became the next camarera until her death in May 1987. Doña Elisa's eldest daughter, Dr. Erlinda Crispina "Linda" Arnedo Sazon (later Mrs Enrique Espíritu Badenhop) succeeded her mother as camarera from until her own death in February 2008. Augusto Marcelino "Toto" Reyes González III, Doña Rosario's grandson from her eldest son, Augusto Beda, is the current camarero of Apung Iru, following a stipulation that Doña Rosario and Doña Ysidora made to the family in 1970. In 1975, Doña Ysidora, Doña Rosario, and the latter's son Brother Andrew Benjamin González, F. S. C., established Saint Peter's Mission, Inc. with the stipulation that Apung Iru and his feast be maintained by the generations to come.
Халықаралық Құдай шіркеуінің мүшелері
60 гектар жерді алып жатқан Анг Датинг Даан (АДД) кешені Сампалок барангайында орналасқан және Филиппиндегі Құдайдың халықаралық шіркеуінің мүшелерінің бас штабы болып табылады. Онда үлкен шіркеу жиындары өткізілетін ADD конгресс орталығы мен қауымдық дұғаларға, оқу сессияларына, дұға жиналыстарына және құлшылық қызметтеріне арналған көп мақсатты ғибадатхана орналасқан. Кешен ішіндегі басқа да нысандарға баптистерия, әкімшілік кеңсе, мұражай, уақытша тұрақ, жетімдер үйі, шағын аурухана, шіркеу қызметкерлері мен еріктілерге арналған жатақханалар, шіркеу пасторлары мен қызметкерлеріне арналған үйлер және Ла Вердад христиан колледжінің оқу ғимараты кіреді.
The 60 hectare Ang Dating Daan (ADD) compound in barangay Sampaloc is the headquarters of Members Church of God International in the Philippines. It houses the ADD Convention Center where major church gatherings are held and the chapel, a multipurpose venue for the community prayer, indoctrination sessions, prayer meetings and worship services. Other structures inside the compound include the baptistry, administration office, museum, transient home, orphanages, mini hospital, dormitories for church officers and volunteers, houses for church ministers and workers and school buildings of La Verdad Christian College.
Жергілікті билік
Филиппиннің басқа қалалары сияқты Апалит қаласын да үш жылдық мерзімге сайланатын мэр мен вице-мэр басқарады. Мэр – атқарушы биліктің басшысы, ол қалалық департаменттерге жарлықтарды орындау және халыққа қызмет көрсетуді жақсарту бойынша жетекшілік етеді. Вице-мэр Барангайлар немесе Барриолардан сайланған кеңесшілерден тұратын заң шығарушы кеңес (Санггуниянг Баян) төрағасы болып табылады.
Like other towns in the Philippines, Apalit is governed by a mayor and vice mayor who are elected to three year terms. The mayor is the executive head and leads the town's departments in executing the ordinances and improving public services. The vice mayor heads a legislative council (Sangguniang Bayan) consisting of councilors from the Barangays or Barrios.
Қоғамдық көліктер
Муниципалитет ішіндегі қоғамдық көлік, Филиппиннің көптеген қалалық аймақтарындағыдай, көбінесе арзан трициклдер, джипнилер және автобустар арқылы жүзеге асырылады. Басқа барангайларда су тасқыны болған жағдайда жүк тасымалдау және адамдарды ең төменгі жерге жеткізу үшін моторлы қайықтар (немесе банкалар) пайдаланылады. Трициклдер қысқа қашықтыққа саяхаттау үшін қолданылады. Әртүрлі джипни бағыттары Апалит пен көршілес қалалар (Макабебе, Масантол, Сан-Симон, Миналин және Сан-Фернандо қаласы) арасындағы жолдармен де қатынайды, сондай-ақ Булакан (Калумпит, Малолос қаласы және Балагатас) қалаларында да. "FX" және "L300" микроавтобус таксилері, олардың терминалдарынан және Макартур тас жолы арқылы өтетін провинциялық автобустар ("Victory Liner" және "First North Luzon Transit") жолаушыларды Булаканның маңызды жерлеріне (Калумпит, Малолос қаласынан Гуигуинто Табанг алым төлеу орнына дейін), "Метроға" (Калукан қаласындағы Монументо; Квесон қаласындағы Кубао; Манила қаласындағы Дивизория; және Пасай) және солтүстік провинцияларға (Лубао, Флоридабланка, Гуагуа, Пампангадағы Сан-Фернандо қаласы; және Замбалес қаласындағы Олонгапо қаласына дейін) апарады.
Public transportation within the municipality, like in most of the urban areas in the Philippines, is facilitated mostly using inexpensive Tricycles, jeepneys, and buses. Motored boats (or Bancas) are used to transport goods and bring people to the lowest land in case of flood in other barangays, Tricycles are used for short distance travel. Various jeepney routes also ply the roads between Apalit and neighboring towns in Pampanga (municipalities of Macabebe, Masantol, San Simon, Minalin and City of San Fernando), in Bulacan (Calumpit, Malolos City and Balagtas). While the "FX" and "L300" van taxis, from their terminals, and Provincial Buses ( Victory Liner and First North Luzon Transit), which passes through the MacArthur Highway, takes passengers to key places in Bulacan (Calumpit, Malolos City to Guiguinto Tabang Toll Plaza) the "Metro" (Monumento in Caloocan; Cubao in Quezon City; Divisoria in Manila; and Pasay) and to northern provinces (Lubao, Floridablanca, Guagua, City of San Fernando in Pampanga; and as far as Olongapo City in Zambales).
Телекоммуникация
Тұрақты телефон жүйелерін Digitel, Datelcom және PLDT компаниялары ұсынады. Мобильді телефон қызметтерін Smart Communications, Globe Telecom және Dito Telecommunity компаниялары ұсынады. Интернет қызметтерін DSL және кабельдік кең жолақты жабу PLDT, Digitel және Globe Broadband компаниялары ұсынады; ал сымсыз кең жолақты (Smart Bro) Smart Communications компаниясы ұсынады. Кабельді теледидар қызметтерін DATELSAT ұсынады.
Landline telephone systems are being provided by the Digitel, Datelcom and PLDT. Mobile telephony services are provided by Smart Communications, Globe Telecom and Dito Telecommunity. Internet services are provided through DSL and Cable broadband coverage is provided by PLDT, Digitel and Globe Broadband; and Wireless broadband is provided by (Smart Bro) Smart Communications. Cable Television are provided by DATELSAT.
Білім
Апалитте бастауыш және жоғары сынып оқушыларына арналған көптеген мектептер бар.
For elementary and high school education, Apalit has numerous schools.