Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тай ақыны (1786–1855)
Thai poet (1786–1855)
Пхра Сунторн Вохара (Пху) (พระสุนทรโวหาร (ภู่), , ; 26 маусым 1786 – 1855), Сунторн Фу (สุนทรภู่, ,) деп белгілі, Таиландтағы ең танымал корольдік ақын. Ол Раттанакосин дәуірінде өлеңдер жазған. Фудың корольдік ақындық қызметі Рама II патшаның тұсында басталды, ал патша қайтыс болған соң ол қызметтен кетіп, монахқа айналды. Жиырма жыл өткен соң, Рама III патшаның тұсында ол патша сарайына хатшы болып қайта оралды және өмірінің соңына дейін сонда қызмет етті. Фу өлең шығару шеберлігімен танымал болды, ал оның эпикалық поэзиясы Таиландта бүгінгі күнге дейін оқылады. Оның ең белгілі шығармалары: "Нират Фухао Тонг" – "Алтын тауға" сапары туралы өлеңдер жинағы; "Нират Суфан" – Суфан Бури провинциясына сапары; және "Фра Апай Мани" дастаны.
Phra Sunthorn Vohara (Phu) (พระสุนทรโวหาร (ภู่), , ; 26 June 1786 – 1855), known as Sunthorn Phu (สุนทรภู่, , ), is Thailand's best known royal poet. He wrote during the Rattanakosin period. Phu's career as a royal poet began in the reign of King Rama II, and when the king died, he resigned from the role and became a monk. Twenty years later, in the reign of King Rama III, he returned to court as a royal scribe, where he remained for the rest of his life. Phu was renowned for composing verse, and his epic poetry is popular in Thailand to the present day. His works include Nirat Phukhao Thong, a collection of poems recounting his journey to the Golden Mountain; Nirat Suphan, his journey to Suphan Buri province; and the Phra Aphai Mani saga.
Өмірбаян
Сунторн Фу 1786 жылғы 26 маусымда (Ат жылы), шамамен сағат 8.00-де Рама I патшаның билігі тұсында дүниеге келді. Оның отбасы үйі патша сарайының артында, қазіргі Бангкок Ной теміржол станциясы мен Ван Ланг базарының жанында орналасқан еді. Әдетте, оның әкесі Район провинциясының Кляенг ауданындағы Бан Крамнан шыққан деп есептеледі, бірақ жаңа буын тарихшылары оның әкесі қазіргі Пхетчабури провинциясының Бан Лат ауданындағы Бан Само Флюеден тегі бойынша брахман екенін айтады. Эпостық ақын дүниеге келген кезде Бангкок тай астанасы ретінде небәрі төрт жыл бұрын құрылған еді, осымен қазірге дейін жалғасып келе жатқан Раттанакосин дәуірі басталды. Оның әкесі мен анасы ажырасып кеткен. Әкесі Бан Крам ғибадатханасында монах болды, ал анасы патша отбасының балаларын күтушісі болды. Фу анасымен бірге сарайда жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болды, сол жерде ол патша отбасына жақын болған Чан есімді сарай қызына ғашық болды. Олардың қарым-қатынасы дәстүрлі әлеуметтік тәртіпті бұзғандықтан қамауға алынып, жазаланды, бірақ патшаның қайтысымен кешірілді. Кейін Фу Районға әкесіне бару үшін оралды және сапар туралы «Нират Муанг Клаенг» атты өлең жазды, ол оның ең танымал өлеңдерінің бірі болды. Ол бұл эпостық өлеңді сүйіктісі Чанға арнады. Бангкоктегі сарайға оралғаннан кейін ол Чанға үйленді және олардың Фат есімді ұлы болды. Осы кезде Рама II патша оны сарай ақыны етіп тағайындады. Алайда, олар ұзаққа соқпады, Фу басқа әйелмен байланыс жасағаннан кейін ажырасып кетті. Бұл көптеген ажырасулардың алғашқысы болды, бірақ ол кейін Чанды ең жақсы көрген әйелі деп мойындады. Фу алкоголизмге ұшырады және 1821 жыл шамасында төкілескеннен кейін түрмеге қамалды. Ол түрмеде «Фра Апай Мани» өлеңін жаза бастады және оны келесі жиырма жыл бойы бөліп-бөліп жариялады. Эпикалық әңгімеде Батыр кейіпкері, Апай Мани ханзадасы ежелгі Таиландтағы романтикалық оқиғаларын баяндайды. Рама II патша Фудың өлеңдеріне риза болып, оған «Хун» атағын берді. Алайда, Рама III патшаның билігі тұсында Фу патшаның өлеңдерінің бірін ашық түзетудің қателігін жасады және жаза ретінде оның атағынан айырылды. Осы ұяттан кейін ол бастапқыда буддалық монах болды, бірақ кейін саудагер атанды. Рама IV патша тұсында Фу Пинклао патшаның қызметіне кіріп, Жоғарғы сарайдың патшалық жазушылар бөлімінің басшысы болды және «Фра» атағымен марапатталды. Ол 1855 жылы Бангкоктың Талинг Чан ауданындағы Ват Рае Рай ғибадатханасының жанындағы Кхлонг Чак Пхра каналының жанындағы үйде қайтыс болды.
Sunthorn Phu was born in the reign of King Rama I, on 26 June 1786 (year of the Horse), around 8.00 a. m. His family's house was behind the royal palace, near the present day Bangkok Noi railway station and Wang Lang Market. It is generally understood that his father was from Ban Kram, Klaeng district, Rayong province, but in the belief of a new generation of historians that in fact his father was of Brahmin lineage from Ban Samo Phlue, Ban Lat district in Phetchaburi province today. At the time the epic poet was born, Bangkok had been established as the Thai capital just four years earlier, founding the Rattanakosin era which continues to the present day. His father and mother divorced. His father became a monk at Ban Kram temple. His mother became a wet nurse for the royal family. Phu had an opportunity to work in the palace with his mother, where he fell in love with a lady in the palace named Chan, who was related to the royal family. The couple were arrested and punished as their relationship violated the traditional social order, but they were pardoned on the king's death. Phu later returned to Rayong to visit his father, and wrote a poem about the journey called Nirat Mueang Klaeng which became one of his most famous poems. He wrote the epic poem for his fiancée, Chan. After he returned to the palace in Bangkok he married Chan, and they had a son named Phat. It was at this time that King Rama II appointed him court poet. However, the couple were not married long, divorcing after Phu had an affair with another woman. This was the first of many marriages ending in divorce, although he later professed that the wife he had loved the most was Chan. Phu became an alcoholic, and, around 1821, was jailed after a fight. He began the poem, Phra Aphai Mani in prison, and published it in installments over the next twenty years. The epic tale follows the title character, Prince Aphai Mani, a Byronic hero, in his romantic adventures throughout ancient Thailand. King Rama II was so pleased with Phu's poetry that he awarded him the title of "Khun". During the reign of King Rama III, however, Phu made the grave mistake of publicly correcting one of the king's poems, and was stripped of his title as punishment. After this disgrace, he initially entered the Buddhist priesthood, but later became a merchant. During the reign of King Rama IV, Phu came into the service of Second King Pinklao as head of the Front Palace's Royal Scribes Department, and was awarded the title of "Phra". He died in 1855 at a house by the Khlong Chak Phra canal near Wat Rae Rai temple in Taling Chan district, Bangkok.
Мұра
Сунторн тай тарихын сипаттаған өлеңдерімен уақыт өте келе танымал болды. 1986 жылы, оның туған күніне 200 жыл толуына орай, ЮНЕСКО оны әлемнің ұлы ақыны деп мойындап, құрмет көрсетті. Оның "Фра Апай Мани" өлеңдері барлық нәсіл және дін өкілдерінің тату-тәтті өмір сүріп, бір-бірімен қарым-қатынас жасайтын керемет әлемді бейнелейді. Жақында оның әдеби туындылары комикстер, фильмдер және әндер сияқты түрлі медиа форматтарында бейімделді. Тай киносының алғашқы және жалғыз толық метражды анимациялық фильмі – "Судсакорнның оқиғасы" (1979) – "Фра Апай Мани" өлеңдерінің кейіпкеріне негізделген. Бұл фильмді Пайут Нгаокраханг режиссерлік еткен. 2006 жылы оқиғаның ойыншылық нұсқасы "Судсакорн туралы аңыз" деген атпен түсірілді. Ко Самет аралындағы Хат Сай Каео жағажайында оның "Фра Апай Мани" эпикалық туындысының екі кейіпкеріне – атау кейіпкері, Принц Апай Мани және сирена/теңіз қызына ескерткіштер орнатылған.
Sunthorn left behind a legacy of poems that have become famous over time because of their description of Thai history. In 1986, the 200th anniversary of his birth, Sunthorn Phu was honored by UNESCO as a great world poet. His Phra Aphai Mani poems describe a fantastical world, where people of all races and religions live and interact together in harmony. Recently, his literary works have been adapted in various media such as comics, films and songs. Thai cinema's first and only cel animated cartoon feature film, The Adventure of Sudsakorn (1979), was based on a character from Phra Aphai Mani. It was directed by Payut Ngaokrachang. A live action version of the tale was made in 2006, titled Legend of Sudsakorn. Monuments of two characters from his epic work, Phra Aphai Mani have been erected on Ko Samet's Hat Sai Kaeo beach, the title character, Prince Aphai Mani, and the siren/mermaid character.
Ескерткіш
Кляенг ауданында, Районг провинциясының, оның әкесі туған жерінде Сунторн Фуға ескерткіш орнатылды. Оның туған күні, 26 маусым, Таиландта Сунторн Фу күні ретінде тойланады. Сунторн Фу мемориалдық паркінің ауданы 33,15 акрды құрайды. Премьер-министр П. Пибульсонгкрам 1955 жылдың 30 желтоқсанында негізгі тасты қалады, бірақ құрылыс 1968 жылға дейін 10 жылға тоқтатылды. Сол кездегі Районг облысының әкімі Витья Касецауапак жерді сатып алу үшін 962,766.10 бат қаржы бөлді. Құрылысы 1970 жылдың 5 наурызында аяқталып, 1970 жылдың 25 мамырында ресми түрде ашылды. Ескерткіш төбеде орналасқан. Сунторн Фу мүсінін үш мүсінмен қоршаған. Басқа мүсіндер оның әдеби шығармаларының басты кейіпкерлерін бейнелейді, олардың ішінде ханзада Апай Мани, мұхит көбелегі және теңіз қызы бар. Сукиж Лаидеж Фу мүсінін жасады. Гайсорн Срисуан Апай Мани мүсінін жасады. Саржо Жараук теңіз қызын, ал Тана Лаохатайкүл мұхит көбелегін мүсіндеді.
A memorial to Sunthorn Phu was elected in Klaeng district, Rayong province, the birthplace of his father. His birthday, 26 June, is celebrated in Thailand as Sunthorn Phu Day. Sunthorn Phu Memorial Park is a 33.15 acre facility. The foundation stone was set on 30 December 1955 by Prime Minister Pibulsongkram, but construction stopped for 10 years, until 1968. The Rayong Governor at that time was Vithya Kasetsaowapak who donated 962,766.10 baht to purchase the land. It was completed on 5 March 1970 and had its official opening on 25 May 1970. The memorial sits on a hillside. Three sculptures surround the statue of Sunthorn Phu. The other sculptures represent the main characters in his literary works, including Prince Aphai Mani, the ocean butterfly, and the mermaid. Sukij Laidej created the Phu statue. Gaisorn Srisuwan sculpted Aphai Mani. Saroj Jaruc carved the mermaid, and Thana Laohathaikul executed the ocean butterfly.