Кіріспе
Франция патшайымы 1180 - 1190 жылдар аралығында Изабелла Энолық (5 сәуір 1170 - 15 наурыз 1190; сондай-ақ: Изабелла де Эно, Изабелла де Эно немесе Изабелла де Эно) - король Филипп II-нің бірінші әйелі болған Франция патшайымы. Ол сонымен қатар 1180 және 1190 жылдар аралығында Артуа графнасының заң бойынша мұрагері болды.
Isabella of Hainault (5 April 1170 – 15 March 1190; also spelled: Ysabella de Hainault, Ysabelle de Hainaut or Ysabeau de Hainaut) was a Queen of France as the first wife of King Philip II. She was also formally ruling Countess of Artois de jure between 1180 and 1190.
Ерте өмір
Изабелла 1170 жылдың 5 сәуірінде Валенсиенде Генуя графы Бальдуин V және Фландрия графесі Маргарет I-нің қызы ретінде дүниеге келді. Ол бір жасқа толғанда, әкесі оны болашақ Шампан графы Генриге құдалады. Ол Франция патшайымы Адельдің Шампаннан шыққан сіңлісінің ұлы еді. 1179 жылы олардың екеуінің әкелері осы некені жалғастыруға ант берді, бірақ кейіннен оның әкесі оның король Филипп II-ге үйленуіне келісім берді.
Франция патшайымы
Изабелла 1180 жылғы 28 сәуірде Бапум қаласында Филиппке үйленді және Артуа графтығын қалыңдық ретінде әкелді. Бұл некеге оның шешесінің інісі, Фландрия графы Филипп, патшаның кеңесшісі ретінде ұйымдастырды. Бұл үйлену тойы жесір патшайымға ұнамады, себебі ол оның жүрегіндегі туысынан бас тартуды және оның бауырларының ықпалын азайтуды білдірді. Изабелла 1180 жылғы 28 мамырда Сен-Дениде Франция патшайымы болып тағайындалды. Ол Ұлы Карлдың ұрпағы болды және сол кездегі жылнамашылар бұл некені Каролингтер мен Капетия әулеттерінің бірігуі деп қарады, бұл оның ұлы Людовик VIII-де бейнеленген. Кейбір жылнамашылар Изабелланы жоғары бағалағанмен, ол бастапқыда Филипптің көңілін жеңе алмады, себебі ол оған мұрагер бере алмады, әйтсе де ол сол кезде 14 жаста болған еді. Осы арада, 1184 жылы Филипп Фландрияға қарсы соғыс жүргізді; оның әйелінің әкесі Балдуиннің өзінің жауына қолдау көрсеткенін көргенде, ол оны ажырасумен қорқытты. Монстың Гислебертінің айтуынша, Изабелла қаладағы шіркеулерде жалаң аяқ, өкініштің киімін киіп, халықтың ыстық ықыласын жеңіп алды. Олардың шағымдары соншалықты күшті болды, олар патша сарайына барып, іштен естілетіндей дауыстап айқайлады. Патшаның туысы Роберт табысты араласты; оны ажырастыру болған жоқ, себебі оны ажырастыру Артуаны жоғалтуға әкелуі мүмкін еді. Соңында, 1187 жылғы 5 қыркүйекте ол күткен ұлы Луиді дүниеге әкелді.
Өлім
Изабелланың екінші жүктілігі өте қиын болды. 1190 жылдың 14 наурызында ол Роберт (сол күні қайтыс болды) және Филипп (осыдан 3 күн өткен соң, 17 наурызда қайтыс болды) есімді егіз ұлдарды дүниеге әкелді. Бала туғандағы асқынулар салдарынан ол келесі күні, 15 наурызда, 20 жасқа толмай Парижде қайтыс болды. Ол халыққа кеңінен танымал патшайым болғандықтан, елордада үлкен қайғыға батты. Оның күйеуі қайтыс болғанда қасында болған жоқ, сондай-ақ ол жерлеу рәсіміне қатыспады, себебі ол Нормандияда Англияның Ричард I-іне қарсы жорық жүргізіп жатқан еді. Филипп оның өлімі туралы естіген соң, Ричардпен асыққан түрде бейбіт келісімге қол қойып, Парижге оралды. Ол Рим папасы Климент III-ке жазған хатында, қайтыс болған әйелін қатты сағынғанын жазды. Изабелланың ұлы Луи Артуа графы болды. Оның Артуадан алған құдайы күйеуінің өлімінен кейін, оның ұлы Людовик патша болғанда француз тәжіне қайта оралды.
Сыртқы келбеті
"Изабел патшайым, асыл кескін-кейпі мен сұлу көздерімен танымал". 1858 жылы Изабелланың денесі Париждегі Нотр-Дам соборында қайта қазылып, өлшенді. Жасауынан аяқтарына дейінгі арақашықтығы 90 см болған ол шамамен 1,72-1,75 метр (5'8" - 5'9") бойға жеткен. Осы қайта қазу кезінде патшайымның табытынан күміс мөр (қазір Британ мұражайында сақталады) табылған. Өмірінде жиі қолданылмаған бұл мөр, орта ғасырлардан жеткен, патшалық байланысы бар сирек мөрлердің бірі.