Голландия тарихы: қасиетті Рим империясынан тәуелсіздікке дейін
County of Holland
Голландия тарихы: қасиетті Рим империясының аймағы, Габсбург Нидерландының бөлігі, Голландия графтығының құрылуы және 1795 жылы таратылуы. Нидерланд тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрынғы Киелі Рим империясының мемлекеті және Габсбург Нидерландысының бөлігі (1091–1795) – 1795 жылы Нидерландыда таратылған мемлекет.
Former State of the Holy Roman Empire and part of the Habsburg Netherlands (1091–1795)
the State in the Netherlands abolished in 1795
Голландия графлығы Киелі Рим империясының мемлекеті болды және 1433 жылдан бастап Бургундиялық Нидерландының, 1482 жылдан бастап Габсбург Нидерландысының бөлігі, ал 1581 жылдан бастап Голландия Республикасының жетекші провинциясы болды. Ол 1795 жылғы Батавия революциясына дейін оның құрамында қалды. Голландия графлығының аумағы шамамен қазіргі Нидерландыдағы Солтүстік Голландия және Оңтүстік Голландия провинцияларымен сәйкес келеді. Голландия графлығы аймақта экономикалық, мәдени, әскери және технологиялық даму деңгейіне жеткен алғашқы Киелі Рим графлығы болды, аймақ графтыққа жіктелместен бұрын осы дамудан өтуге уақыт болды.
The County of Holland was a state of the Holy Roman Empire and from 1433 part of the Burgundian Netherlands, from 1482 part of the Habsburg Netherlands and from 1581 onward the leading province of the Dutch Republic, of which it remained a part until the Batavian Revolution in 1795. The territory of the County of Holland corresponds roughly with the current provinces of North Holland and South Holland in the Netherlands. The County of Holland was the first Holy Roman county in the area to reach the level of economic, cultural, military, and technological development it did, having had time to undergo this development before the area became classed as a county.
Этимология
Ең көне дереккөздер нақты белгіленбеген аймақты Фризия деп атайды, ол Влие өзенінің батысында жатыр (сонымен қатар Батыс Фризия деп те аталады). 1101 жылға дейін дереккөздер фриздік графтарды еске алады, бірақ осы жылы Флорис II, Голландия графы, Флоренций де Холлант (Флорис, Голландия графы) деп тілге алынады. Осы сөздің тағы бір ерте қолданылуы 1083 жылғы құжатта Дирк V өзін "Голландия графы" деп атаған.
The oldest sources refer to the not clearly defined county as Frisia, west of the Vlie (also known as West Frisia). Before 1101, sources talk about Frisian counts, but in this year Floris II, Count of Holland, is mentioned as Florentius comes de Hollant (Floris, Count of Holland). Another early usage of the word is a deed dated 1083 in which Dirk V used the term "Count of Holland" for himself.
Көтеріліс және Нидерланд Республикасы
XVI ғасырда протестанттық реформация, әсіресе лютерандық және кальвинистік бағыттары, Солтүстік Еуропада жылдам тарады. Голландиядағы протестанттар бастапқыда қысымға ұшырағаннан кейін жергілікті билік тарапынан төзімділікке ие болды. 1560 жылдарға қарай протестанттық қауым аймақта маңызды ықпалға қол жеткізді, бірақ сол кезде ол азшылық құрады. Саудаға негізделген қоғамда еркіндік пен төзімділік қажетті деп есептелді. Дегенмен, католик билеушілері Карл V және оның мұрагері Филип II протестантизмді, католик шіркеуі ересі деп санайтын және бүкіл иерархиялық саяси жүйенің тұрақтылығына қауіп төндіретін дін деп есептеп, жеңуді өздерінің міндеттері деп санады. Католик испандықтар қатал қуғынмен жауап берді және испан инквизициясын енгізді. Кальвинистер көтеріліс жасады. Біріншіден, 1566 жылы шіркеулерде әулиелердің мүсіндері мен басқа да католиктердің бейнелерін жүйелі түрде жою, яғни иконаларға қарсы күрес болды. 1566 жылдан кейін Уильям Ынтымақсыз, көбінесе жай ғана кездейсоқ жағдайлардың салдарынан Филип II және оның губернаторы Альва герцогының нашар басқаруынан туған көтерілістің жетекшісіне айналды, ол сегіз жылдық соғысқа ұласты. Нәтижесінде Голландия және басқа алты одақтас провинция жеті біріккен провинция республикасы деп аталатын тәуелсіз мемлекетке айналды. Оранж Вильгельм туралы Блум: «Оның шыдамдылығы, төзімділігі, нығайып тұрған бейімділігі, халқына деген қамқорлығы және келісім арқылы үкімет етуге сенуі голландиялықтарды біріктіріп, олардың көтеріліс рухын сақтап қалды» дейді. Маңызды табыс 1572 жылы Голландия мен Зеландияны басып алумен болды, ал келесі жылдары Вотергеузендер, негізінен кальвинистерден құралған, тиімді теңіз күші, қарақшыларға айналған қарақшылар мен кальвинистерге айналған қарақшылардың күшімен жеңіліске ұшырады. Нидерландтың Генералдық штаты Ақтаудан бас тарту туралы заңға қол қойып, Филиппті Голландия графы лауазымынан шеттету арқылы жеті азат етілген провинция арасында конфедерация құрды. Содан бері атқарушы және заң шығару билігі Голландия мен Батыс Фризия штаттарына қайтадан тиесілі болды, оларды Ұлы зейнетақышы лауазымын атқаратын саяси тұлға басқарды. Бұл үлкен конфедерациядағы егеменді мемлекетке айналған округ 17 ғасырда Голландияның алтын ғасырында әлемдегі ең бай ел Голландия Республикасының мәдени, саяси және экономикалық орталығы болды. Республиканың ең ірі қалалары Голландия провинциясында орналасқан, мысалы Амстердам, Роттердам, Лейден, Алкмар, Делфт, Дордрехт, Харлем және елдің астанасы Гаага. Голландияның ірі порларынан голландиялық саудагерлер Еуропаның түкпір-түкпіріне сауда жасап, Еуропаның түкпір-түкпірінен келген саудагерлер Амстердам мен Голландияның басқа сауда қалаларының қоймаларында сауда-саттық жүргізу үшін жиналды. Көптеген еуропалықтар Біріккен провинцияларды «Нидерландтың жеті біріккен провинциясы республикасы» емес, «Голландия» деп ойлады. Басқа еуропалықтардың санасына «Голландия» туралы берік түсінік орнықты, ол кейін республиканың өзіне қайта проекцияланды. Провинциялардың өзінде мәдени кеңеюдің баяу процесі жүріп, басқа провинциялардың «голландтануына» және республиканың барлық аймақтары үшін біркелкі мәдениетке әкелді. Көтерілістің алғашқы онжылдықтарында Фландрия мен Брабанттан көптеген босқындар Голландияның ірі қалаларына қоныстанды. Олар қаладағы Голландияның жаңа диалектісіне франк тілінің әсерін тигізді (бұрын ол көбірек фриздік тілінің әсеріне ие болды), ол кейінгі ғасырларда Нидерланд пен голланд тілінде сөйлейтін Бельгияның стандартты тіліне айналды. Ресми түрде Голландия графтығы 1795 жылы Батавия революциясы республиканы аяқтап, оны Батавия Республикасы ретінде реформалаған кезде аяқталды. Бұрынғы графтықтың аумағы Амстель, Дельф, Тексель және Шельде-ан-Маас департаменттеріне бөлінді. 1813 жылдан кейін Голландия Нидерланд Біріккен Корольдігінің провинциясы ретінде қайта жаңартылды. 1840 жылы Голландия қазіргі Солтүстік Голландия және Оңтүстік Голландия провинцияларына бөлінді.
During the 16th century, the Protestant Reformation rapidly gained ground in northern Europe, especially in its Lutheran and Calvinist forms. Protestants in Holland, after initial repression, were tolerated by local authorities. By the 1560s, the Protestant community had become a significant influence in the county, although it clearly formed a minority then. In a society dependent on trade, freedom and tolerance were considered essential. Nevertheless, the Catholic rulers Charles V and his successor Philip II felt it was their duty to defeat Protestantism, which was considered a heresy by the Catholic Church and a threat to the stability of the whole hierarchical political system. The Catholic Spanish responded with harsh persecution and introduced the Spanish Inquisition. Calvinists rebelled. First, there was the iconoclasm in 1566, which was the systematic destruction of statues of saints and other Catholic devotional depictions in churches. After 1566 William the Silent, more or less by accident became the leader of a revolt that by severe mismanagement by Philip II and his governor the Duke of Alva turned into the Eighty Years' War. As a consequence, Holland and the other six allied provinces became an independent nation called the Republic of the Seven United Provinces. Over William of Orange Blum says, "His patience, tolerance, determination, concern for his people, and belief in government by consent held the Dutch together and kept alive their spirit of revolt." The main breakthrough came when Holland, along with Zeeland, was conquered in 1572 and following years by the Watergeuzen, a somehow effective maritime force of mainly Calvinists who turned pirate and pirates who turned Calvinist. The States General of the Netherlands signed the Act of Abjuration, deposing Philip as Count of Holland and forming a confederation between the seven liberated provinces. From then on, the executive and legislative power would again rest with the States of Holland and West Friesland, which were led by a political figure who held the office of Grand Pensionary. The county, now a sovereign state within this larger confederation, became the cultural, political and economic centre of the Dutch Republic, in the 17th century, the Dutch Golden Age, the wealthiest nation in the world. The largest cities in the republic were situated in the province of Holland, such as Amsterdam, Rotterdam, Leiden, Alkmaar, Delft, Dordrecht, Haarlem, and the nation's capital, The Hague. From the great ports of Holland, Hollandic merchants sailed to and from destinations all over Europe, and merchants from all over Europe gathered to trade in the warehouses of Amsterdam and other trading cities of Holland. Many Europeans thought of the United Provinces first as "Holland" rather than as the "Republic of the Seven United Provinces of the Netherlands". A strong impression of "Holland" was planted in the minds of other Europeans, which then was projected back onto the Republic as a whole. Within the provinces themselves, a gradual slow process of cultural expansion took place, leading to a "Hollandification" of the other provinces and a more uniform culture for the whole of the Republic. In the early decades of the uprising, a great number of refugees from Flanders and Brabant settled in the big cities of Holland. They had a Frankish influence on the new dialect of urban Holland (that earlier had more Frisian influences) that in later centuries became the standard language of the Netherlands and Dutch speaking Belgium. Nominally, the County of Holland formally came to an end in 1795, when the Batavian Revolution ended the republic and reformed it as the Batavian Republic. The territory of the former county was divided between the departments of the Amstel, Delf, Texel, and Schelde en Maas. After 1813, Holland was restored as a province of the United Kingdom of the Netherlands. Holland was divided into the present provinces North Holland and South Holland in 1840.
География
Округ қазіргі Голландияның Солтүстік Голландия және Оңтүстік Голландия провинцияларына, сондай-ақ қазіргі Солтүстік Брабант провинциясының солтүстік-батыс бөлігін (шамамен Вилемстад, Гертруиденберг және Веркендам қалалары арасында) және Тершеллинг, Влиланд, Урк және Шокланд аралдарын қамтыды, бірақ Гоери Оверфлаки аралы кірмейтін. Ерте орта ғасырларда қазіргі Нидерланд аумағының көп бөлігін торф батпақтары жапқан. Бұл батпақтар Нидерландтағы егістік жердің мөлшерін шектесе де, отынның мол көзіне айналды. Шамамен 950 жылы Голландия мен Утрехт аймағындағы алып батпақтарда кішігірім мелиорация жұмыстары басталды, бұл бастаманы, әдетте, кіші дворяндар іске қосты. 11 ғасырда Голландия графтары мен Утрехт епископтарының басқаруымен "Ұлы мелиорация" басталды. 13 ғасырға дейін солтүстіктегі IJ шығанағы, батыстағы құмды төбелер, оңтүстіктегі Лек және Ваал өзендері мен шығыстағы Ескі Рейн аралығында кең аумақтар қайта қалпына келтірілді. Ұлы мелиорациядан бұрын Голландия графтығы мен Утрехт епископтығы арасындағы шекаралар нақты болмады, тіпті белгілі бір мағынада ешкімге тиесілі емес жерлер де болды. Алайда, мелиорация кезінде Голландия графтары Утрехт есебінен өз ықпалын кеңейтуге қол жеткізді.
The county covered an area roughly corresponding to the current Dutch provinces of North Holland and South Holland, as well as the northwestern part of the current province of North Brabant (roughly between the towns of Willemstad, Geertruidenberg and Werkendam), and the islands of Terschelling, Vlieland, Urk and Schokland, though it did not include the island of Goeree Overflakkee. In the early Middle Ages, large parts of the area covered by the present day Netherlands were covered by peat bogs. These bogs limited the size of arable land in the Netherlands, but also proved to be a good source of fuel. Around 950, small scale reclamation was started on the enormous bogs in Holland and Utrecht, probably set in motion by the minor nobility. In the 11th century the 'Great Reclamation' started, under the control of the counts of Holland and the bishops of Utrecht. Until the 13th century, large amounts of land were reclaimed between the IJ bay in the north, the dunes in the west, the Lek and Waal rivers in the south and the Old Rhine in the east. Before the Great Reclamation, the borders between the county of Holland and the bishopric of Utrecht were unclear, and there existed a literal no man's land. However, during the reclamation the counts of Holland managed to expand their influence at the cost of Utrecht.