Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальяндық архитектор
Italian architect
Джакомо Леони (1686 – 8 маусым 1746), сондай-ақ Джеймс Леони деп те аталады, итальяндық архитектор, Венецияда туған. Ол флоренциялық Ренессанс архитектор Леон Баттиста Альбертидің еңбектеріне адал жанкүйер болды, ол Андреа Палладиоға да шабыт берген. Леони осылайша 1720 жылдан бастап ағылшын сәулетінде палладиандық стилдің көрнекті өкілі атанды. Бұл стиль «георгиандық» деп те аталады, және итальяндық Ренессанс сәулетімен тығыз байланысты. Бұрын Дюссельдорфта жұмыс істеген Леони 1714 жылы, 28 жасында Англияға келді және осы жерде өзінің есімін шығарды. Оның жаңа, әсем әрі қарапайым дизайндары, барокконың шағын элементтерімен, өнерді қолдаушылардың назарына ілікті.
Giacomo Leoni (1686 – 8 June 1746), also known as James Leoni, was an Italian architect, born in Venice. He was a devotee of the work of Florentine Renaissance architect Leon Battista Alberti, who had also been an inspiration for Andrea Palladio. Leoni thus served as a prominent exponent of Palladianism in English architecture, beginning in earnest around 1720. Also loosely referred to as Georgian, this style is rooted in Italian Renaissance architecture. Having previously worked in Düsseldorf, Leoni arrived in England, where he was to make his name, in 1714, aged 28. His fresh, uncluttered designs, with just a hint of baroque flamboyance, brought him to the attention of prominent patrons of the arts.
Ерте өмір
Леонидің ерте өмірі жеткілікті жазылмаған. Ол алғаш рет 1708 жылы Дюссельдорфта тіркелген, ал Англияға 1715 жылға дейін келген. 1715 және 1720 жылдар аралығында ол Палладионың «I Quattro Libri dell'Architettura» еңбегінің толық ағылшын тіліндегі бірінші басылымын бөліп-бөліп жариялады, оны Леони «А. Палладионың сәулеті. Төрт кітапта» деп атады. Аударма үлкен сәттілікке ие болды және келесі жылдары бірнеше рет қайта басылды (сурет, сол жақта). Леони Палладионың иллюстрацияларына жиі эксцентрикалық өзгерістер енгізгеніне қарамастан, оның басылымы британдық дизайнерлер арасында Палладио стилінің мәнін таратудың маңызды құралы болды. Палладионың мәтіні құрылыс иелеріне тікелей әсер етті, себебі бұл қымбат кітаптар көптеген құрылысшылардың мүмкіндігінен тыс болды, олар оларды тек ақсүйектердің кітапханасында қысқа ғана уақытқа қарастыра алды. 1738 жылы Исаак Уэр, Ричард Бойлдің, үшінші Бурлингтон графының ынталандыруымен, Палладио еңбегінің түпнұсқаға сәйкес суреттері бар толыққанды аудармасын жасады, бірақ Леонидің өзгерістері мен қателіктері Палладиандыққа ұрпақтар бойы әсер етуді жалғастырды. Леони Палладио басылымының бетінде өзін «Ең биік Паллатин сайлаушысының сәулетшісі» деп атады. Алайда, бұл мәлімдеме расталмады. Леони өзінің Палладиандық томын Альбертидің «De Re Aedificatoria» («Сәулет туралы») еңбегінің ағылшын тіліне аудармасымен жалғастырды, бұл сәулет теориясы мен практикасы туралы алғашқы заманауи кітап еді.
Leoni's early life is poorly documented. He is first recorded in Düsseldorf in 1708, and arrived in England sometime before 1715. Between 1715 and 1720 he published in instalments the first complete English language edition of Palladio's I Quattro Libri dell'Architettura, which Leoni entitled The Architecture of A. Palladio, in Four Books. The translation was a huge success and went into multiple editions in the following years (illustration, left) Despite Leoni's often eccentric alterations to Palladio's illustrations, his edition became a main vehicle for disseminating the essence of Palladio's style among British designers. The direct impact of Palladio's text was upon building patrons, for these expensive volumes were out of the reach of most builders, who could consult them only briefly in a gentleman's library. In 1738 Isaac Ware, with the encouragement of Richard Boyle, third Earl of Burlington, produced a more accurate translation of Palladio's work with illustrations which were faithful to the originals, but Leoni's changes and inaccuracies continued to influence Palladianism for generations. On the frontispiece of his edition of Palladio, Leoni titled himself "Architect to his most serene Highness the Elector Palatine." This claim, however, remains unsubstantiated. Leoni followed his Palladian volume with an English translation of Alberti's De Re Aedificatoria ("On Architecture"), the first modern book on the theories and practice of architecture.
Шығармалары
Жакомо Леонидің басты сәулетшілік шеберлігі – Альберти мен Палладионың идеалдарын ағылшын ауылдық жерлеріндегі жер иелеріне бейімдеу болды, бірақ ұлы шеберлердің қағидаларынан тым алыс кетпестен. Ол палладиандық сәулетті аздап қаталдығынан айырып, өз жұмыстарын клиенттерінің орналасқан жеріне және қажеттіліктеріне сәйкес етіп жасады. Уильям мен Мэри дәуірінде қызыл кірпіш құрылыс материалы ретінде кестеленген тасты алмастыра бастады. Леони мүмкіндігіне және аймақтың ерекшеліктеріне қарай, екеуін де жиі пайдаланды. Леонидің Англиядағы алғашқы тапсырыстары, Кент герцогы мен Казначейліктің бірінші лорды, Эрл Стэнхоп сияқты жоғары мәртебелі клиенттерге болғанымен, орындалмады. Англиядағы оның алғашқы салынған жобасы 1721 жылы Джон Блай, лорд Клифтон үшін 7 Бурлингтон бақшасындағы Куинсбери үйі болды. Ол бұл жұмысты соншалықты ұқыппен жасады ki, үйдің ішкі кеңістігінің көп бөлігі өзгеріссіз қалды, ал Гринлинг Гиббонстың ағаш оюлары бұрынғы қалпында сақталды. Орталық аулада Леони бұрынғы үйдің симметриясыздығы мен дұрыс еместігін аула төңірегіндегі аркадалар сериясы арқылы жасырып, палладиандық стильді қолданды. Лаймдағы трансформация сәтті аяқталды. Дегенмен, оңтүстік фасадының басты белгісі болып табылатын орталық ионикалық портик, ағылшын сәулетшісі Льюис Уайаттың 19 ғасырда фронтонның үстіне қойған қорап тәрізді құрылысынан кейін сәл бұзылған деп есептеледі. "Алма" деп аталатын бұл мұнара Леонидің қалаған куполасының орнында салынды, бірақ иесі оны қабылдамады. Леони Лаймды палладиандық стильдің ерте түрінде қайта жаңартып, екінші, тұрмыстық және қызметшілер бөлмелерін рустикалық бірінші қабатқа орналастырды, ал оның үстінде – ауладан сыртқы екі баспалдақпен кіретін ресми "piano nobile" орналасты. "Piano nobile"-дің үстінде отбасының жеке және формальды емес бөлмелері болды. Нағыз палладиандық үйде (Палладионың өзі салған вилла) портиктің артындағы орталық бөлікте негізгі бөлмелер орналасса, төменгі қанаттардағы үй кеңселері әдетте ауыл шаруашылығына пайдаланылатын павильондарға апаратын. Қанаттар мен павильондарды үйдің негізгі бөлігіне бейімдеу 18 ғасырдағы палладиандық стильдің ерекшелігі болды, ол Еуропаға тарады, ал Леони оның ерте өкілі болды. Лаймда орталық портик, Палладионың Вилла Пизаниін еске түсіретін негізде тұрып, фасаднаң үстемдігін сақтайды, ал бүйірлік қанаттары қысқа және орталық блокпен бірдей биіктікте, ал аяқтаушы павильондар тек фасададағы шағын проекциямен белгіленеді. Сондықтан портикті "корпус де логис" деп қарастыруға болмайды. Бұл кейбір сәулетшілердің оңтүстік фасадын палладиандық емес, барокко стилінде сипаттауына себеп болды. Дегенмен, Леони мансабының осы кезеңінде Иниго Джонс 17 ғасырда Англияға әкелген ертерек және ренессансқа жақын палладиандық стильді ұстанғандай көрінеді. Бұл оның оңтүстік фасадындағы классикалық пилястрларды қолдануынан көрінеді, Джонс оларды бір ғасыр бұрын Уайтхолл банкет залында қолданған, ал Леонидің ұстазы Альберти оларды 1440 жылдары Палаццо Ручеллаида қолданған. Бұл ерекшеліктер, бірінші қабатта сегменттелген аркалар мен терезелермен рустикалық тас қалаудың манеристік қолданылуымен бірге, Лаймның палладиандық стильдегі көптеген басқа ағылшын үйлеріне қарағанда "итальяндық" көрінуіне себеп болды және оны "Англиядағы ең батыл палладиандық ғимарат" деп атауға әкелді.
Giacomo Leoni's principal architectural skill was to adapt Alberti's and Palladio's ideals to suit the landed classes in the English countryside, without straying too far from the principles of the great masters. He made Palladian architecture less austere, and adapted his work to suit the location and needs of his clients. The use of red brick as a building component had begun to replace dressed stone during the William and Mary era. Leoni would frequently build in both, depending on availability and what was indigenous to the area of the site. Leoni's first commissions in England, though for high profile clients the Duke of Kent and James, Earl Stanhope, first lord of the Treasury, remained unexecuted. His first built design in England was Queensberry House, 7 Burlington Gardens, for John Bligh, Lord Clifton, in 1721. This he did so sympathetically that internally, large areas of the house remained completely unaltered, and the wood carvings by Grinling Gibbons were left intact. In the central courtyard Leoni achieved the Palladian style by hiding the irregularities and lack of symmetry of the earlier house in a series of arcades around the courtyard. The transformation at Lyme was a success. However, it has been claimed that the central Ionic portico, the focal point of the south front, was a little spoiled later by English architect Lewis Wyatt's 19th century addition of a box like structure above its pediment. This squat tower, known as a "hamper," is on the site of Leoni's intended cupola, which was rejected by the owner. Leoni reconstructed Lyme in an early form of what was to become known as the Palladian style, with the secondary, domestic and staff rooms on a rusticated ground floor, above which was a piano nobile, formally accessed by an exterior double staircase from the courtyard. Above the piano nobile were the more private room and less formal rooms for the family. In a true Palladian house (one villa designed by Palladio himself), the central portion behind the portico would contain the principal rooms, while the lower flanking wings were domestic offices usually leading to terminating pavilions which would often be agricultural in use. It was this adaption of the wings and pavilions into the body of the house that was to be a hallmark of the 18th century Palladianism that spread across Europe, and of which Leoni was an early exponent. At Lyme, while the central portico, resting upon a base reminiscent of Palladio's Villa Pisani, dominates the facade, the flanking wings are short, and of the same height as the central block, and the terminating pavilions are merely suggested by a slight projection in the facade. Thus in no way could the portico be seen as a corps de logis. This has led some architectural commentators to describe the south front as more Baroque than Palladian in style. However, at this early stage of his career Leoni appears to have been still following the earlier and more renaissance inspired Palladianism which had been imported to England in the 17th century by Inigo Jones. This is evident by his use of classical pilasters throughout the south facade, in the same way that Jones had used them, a century earlier, at the Whitehall Banqueting House and Leoni's mentor, Alberti, had employed them at the Palazzo Rucellai in the 1440s. These features, coupled with the heavy mannerist use of rustication on the ground floor with segmented arches and windows, is the reason that Lyme appears more "Italian" than many other English houses in the Palladian style and has led to it being described as "the boldest Palladian building in England."
Клэндон үйі
1730 жылы Леониге 2-ші лорд Онслоу Суррейдегі Гилдфорд маңында, шамасы, оның ең бағалы туындысы – Клэндон үйін салуды тапсырды. Соның нәтижесінде "ерекше сәнділік пен бірге қымбатты көңілділік" пайда болды.
In 1730 Leoni was commissioned by the 2nd Lord Onslow to build what is probably his masterpiece, Clandon House, near Guildford in Surrey. The result was a house of "exuberant grandeur and at the same time endearing naivety".
Моор саябағы
Леони 1720 жылдары суретші сэр Джеймс Торнхиллдің көмегімен Гертфордширдегі Мур паркін жобалаған. Бұл тапсырысты Бенжамин Стайлз берді, ол кейіннен Оңтүстік теңіз көпіршігінен байлығын жоғалтқан кәсіпкер еді. Леони 1680 жылы Монмут герцогы үшін салынған үйді толығымен қайта жобалады, оған үлкен коринфтік портик қосты, ол Торнхилл салған иллюзиялық күмбезбен және алтынмен әшекейленген төбесі бар кең залға апарады. Үй Леонидің тағы бір маңызды жобасы – Лэтом Хаусқа ұқсас болуы тиіс еді. Екеуі де Андреа Палладионың ешқашан салынбаған Вилла Моченигосына ұқсас концепцияда салынған, кең жайылған және сегменттелген колоннадалы қанаттарымен құрмет алаңына ашылатын. Бүгінде қанаттар бұзылған, бірақ үйдің негізгі корпусы сақталған.
Leoni designed Moor Park, Hertfordshire, during the 1720s, assisted by the painter Sir James Thornhill. The commission was received from Bengamin Styles, an entrepreneur later to lose his fortune in the South Sea Bubble. Leoni completely redesigned the house, originally built for the Duke of Monmouth in 1680, giving it a massive Corinthian portico which leads into a vast hall with a painted and gilded ceiling, with a trompe l'œil dome, painted by Thornhill. The house was to have similarities with one of Leoni's more ambitious projects, Lathom House. Both were similar in concept to Andrea Palladio's never built Villa Mocenigo, with great spreading and segmented collonaded wings embracing a cour d'honneur. Today, the wings have been demolished but the square corps de logis remains.
Түрлі жұмыстар
Дегенмен, Леонидің клиенттері әрқашан қанағаттанбады, әсіресе ол Палладиан сәулетінің қыр-сырын білмейтін клиенттерге арналған жобаларды жасағанда. Леониге Эдвард пен Каролина Уортли Оңтүстік Йоркширдегі құлаған Уортли залын қайта жаңарту тапсырылды. Тамаша резиденция бой көтерді. Бірақ 1800 жылы Уортлилер архитектор баспалдақ салуды ұмытып кеткендіктен көше алмайтындарын айтып шағымданды. Жүз жыл өткен соң, Марлборо герцогинясы сэр Джон Ванбрудың Бленхейм сарайына да осындай шағым жасады. Екеуі де «пиано нобиле» стилінде салынған үйдің мәнін түсінбеді. «Пиано нобиле» – бұл негізгі қабат, әдетте төменгі қабаттың үстінде немесе жартылай жертөледен жоғары орналасқан. Онда үйді мекендейтін мәртебелі тұлғаларға қажетті барлық бөлмелер болады. Ол әдетте орталық зал немесе салоннан (орталық фронтон астындағы ең әсем бөлмеден) басталады; салонның екі жағында (қанаттарында) одан сәл кішірек, демалыс бөлмесі, содан кейін бас жатын бөлме орналасады. Одан кейін кішкентай, жеке бөлме, «кабинет» келеді. Герцогиня мен Уортли үйінің иелері түсінбеген нәрсе – үй иелері «пиано нобиледе» әсем өмір сүрген және жоғары қабатқа көтерілу қажеттілігі болмаған, сондықтан балалардың, қызметшілердің және құрметсіз қонақтардың орналасқан қабаттарына ғана қосымша/артқы баспалдақтар жеткен. Шындығында, мұндай үйлерде әдетте әсем баспалдақтар болған, бірақ олар сыртқы болған – «пиано нобиледегі» негізгі кіреберіске апаратын тас баспалдақтардың күрделі сатылары. Уортли залының суреттерінен төменгі қабаттағы «пиано нобиле» терезелерінің үлкен және биік екенін, ал жоғарыдағы қосалқы бөлмелердің терезелерінің әлдеқайда кішкентай екенін көруге болады. Ол үшін «әсем» баспалдақ қажет болмады. Уортли залы бүгінде қонақ үй ретінде сақталған, иелері әлі де ұмытшақ архитектор туралы әңгіме айтады. Леонидің басқа жобаларының бірі – Миддлтон қаласындағы Алкрингтон залы, қазір Ұлы Манчестерде. Леони Стамбулдағы АҚШ консулдығының көп жылдық ғимаратын, Палаццо Корпиді де жобалаған.
However, Leoni's clients were not always satisfied, especially when he designed for clients unaware of the intricacies of Palladian architecture. Leoni had been commissioned by Edward and Caroline Wortley to rebuild the decayed Wortley Hall in South Yorkshire. A magnificent residence arose. However, in 1800, the Wortleys complained they were unable to move in, as the architect had forgotten to build a staircase. One hundred years later, a Duchess of Marlborough made the same complaint against Sir John Vanbrugh's Blenheim Palace. Both owners had rather missed the point of a house built on a 'piano nobile' design. A piano nobile is the principal floor, usually above a lower floor or semi basement. It contains all the rooms necessary for the grandees who inhabit the house. It usually consists of a central salon or saloon (the grandest room beneath the central pediment); on either side of the saloon (in the wings) there is often a slightly less grand, withdrawing room, and then a principal bedroom. After that perhaps would follow a smaller more intimate room, a "cabinet". The point both the Duchess and owners of Wortley had failed to grasp was that the owners lived in 'state' on the 'piano nobile' and had no need to go upstairs, hence only secondary/back staircases would reach the floors that were occupied by children, servants and less favoured guests. Indeed, these houses often did have a grand staircase, but it was external—the elaborate flights of stone steps to the main entrance on the piano nobile. From photographs of Wortley Hall, one can see the large, tall windows of the 'piano nobile' on the lower floor, and the much smaller windows of the secondary rooms above. It did not require a 'grand' staircase'. Wortley Hall survives today as a hotel; the owners still tell the story of the forgetful architect. Among Leoni’s other designs is Alkrington Hall in Middleton, now in Greater Manchester. Leoni also designed the longtime US Consulate building in Istanbul, the Palazzo Corpi.
Ықпал
Леони Англияға палладиандық сәулет өнерін алғаш әкелген адам емес; бұл құрмет Иниго Джонсқа тиесілі, ол 1616 жылы Гринвичтегі Палладиандық патшайым үйін және 1619 жылы Уайтхоллдағы әсем банкет үйін жобалаған. Ол палладиандық дәуірде осы ұғымды қолданған жалғыз сәулетші де емес еді. Уильям Кент 1734 жылы Холкхэм залын палладиандық стильде жобалаған; Томас Арчер да замандас болған, бірақ оның жұмысы палладиандық қайта жандануға дейін Англияда танымал болған барокко стиліне еңкейген. Дегенмен, Англияда палладиандық сәулет өркендеуіне мүмкіндік болды, себебі ол салынып жатқан немесе қайта жаңартылып жатқан үлкен ауылдық үйлерге сай келді. Француздардан айырмашылығы, британдық аристократия өздерінің ауылдық иеліктеріне басты маңыз берді. Өзінің барлық еңбегі мен даңқына қарамастан, Леони үлкен қаржылық табысқа жете алмады. 1734 жылы Моулшам лорды Фицвальтер оған «қиын жағдайда» көмектесу үшін 25 фунт стерлинг бергені жазылған. Кейін, 1746 жылы Леони өлім төсегінде жатқанда, лорд Фицвальтер оған тағы 8 фунт стерлинг «игілікпен» жіберді. Оның Мэри есімді әйелі және екі ұлы болғандығы белгілі, олардың бірі палладиандық сәулет өнерінің көрнекті өкілі Мэтью Бретингхамның кеңсе қызметкері болған деп есептеледі. Бэкингем маркизі үшін Стоуда таза палладиандық дәстүрдегі әсем арка; және Каршалтондағы Стоун Кортта Портленд тас көпірі. Леони 8-ші лорд Петре үшін Эссекс штатындағы Торндон-холлда жұмыс істеген кезде жаңа шіркеу жобалаған деп саналады. Ол сол жерде жобалап жатқан жаңа үйге орын ашу үшін ескі шіркеуді бұзған болатын. Бүгінде Леонидің туындыларын бағалау қиын, өйткені олардың көп бөлігі жойылған. Ол настолько ағылшын тілінде болғандықтан, бастапқыда таза итальяндық деп есептелгені ұмытылды. Англияға остіп келгендей көрінеді, сондықтан 1913 жылы – британдықтардың барлық нәрсесіне зор мақтаныш сезінген кезде – сэр Астон Уэббтің Бэкингем сарайындағы жаңа негізгі фасады Леонидің «итальян сарайына» өте ұқсас болды.
Leoni was not the first to import Palladian Architecture to England; that accolade belongs firmly to Inigo Jones, who had designed the Palladian Queen's House at Greenwich in 1616 and the more ornate Banqueting House in Whitehall in 1619. Nor was he the only architect practising the concept during Palladianism. William Kent designed Holkham Hall in 1734 in the Palladian manner; Thomas Archer was also a contemporary, although his work tended toward the baroque style that had been popular in England prior to the Palladian revival. Palladian architecture was able to flourish in England though, as it was suited to the great country houses being built or re modelled; because unlike the French, the British aristocracy placed primary importance on their country estates. For all his work and fame, Leoni did not achieve great financial benefit. It is recorded that in 1734, Lord Fitzwalter of Moulsham gave him £25 to ease his "being in distress.". Later, as Leoni lay dying in 1746, Lord Fitzwalter sent him a further £8 "par charité" He is known to have had a wife, Mary, and two sons, one of whom is "thought" to have been a clerk to the great exponent of Palladianism Matthew Brettingham. an elegant arch in purest Palladian tradition, at Stowe, for the Marquis of Buckingham; and a Portland stone bridge at Stone Court, Carshalton. Leoni is thought to have designed a new church when working for the 8th Lord Petre at Thorndon Hall, Essex. The original church had been swept away to make room for the new mansion he was designing there. Today, it is difficult to assess Leoni's works as much has been destroyed. was so quintessentially English that the fact that it was regarded as purely Italian at the time of its inception was largely forgotten. So indigenous to England does it seem, that in 1913 – a time of huge pride in all things British – Sir Aston Webb's new principal facade at Buckingham Palace strongly resembled Leoni's 'Italian palazzo.'
Өлім және мұра
Жакомо Леони 1746 жылы қайтыс болды және Лондондағы Ескі Сент-Панкрас шіркеуінің маңына жерленді. Оның есімі 1879 жылы баронша Бердет Коутс орнатқан, жоғалған маңызды қабірлерді тізімдейтін Бердет Коутс ескерткішінде көрсетілген. Оның өліміне дейін Палладиандық стиль классикалық формаларда жұмыс істейтін британдық сәулетшілердің жаңа буыны тарапынан қабылданып, Роберт Адам сияқты сәулетшілердің неоклассикалық түсіндірмелерімен алмастырылғанға дейін танымал болып келді. Оның аяқталмай қалған соңғы жарияланымға дайындалып жатқан еңбегі – "Архитектура туралы трактат және мемлекеттік және жеке ғимараттар салу өнері – бірнеше дворян үйлері мен елдік резиденцияларды қамтиды" – оның жеке жобалары мен түсіндірмелерінен тұратын кітап болуы тиіс еді. Ол қайтыс болған кезде бұл еңбек аяқталмай қалды.
Giacomo Leoni died in 1746 and was buried in Old St Pancras Churchyard in London. His name is listed on the Burdett Coutts Memorial, erected in that churchyard in 1879 by Baroness Burdett Coutts, listing the important graves lost. By the time of his death, Palladianism had been taken up by a whole new generation of British architects working in the classical forms, and was to remain in fashion until it was replaced by the Neoclassical interpretations of such architects as Robert Adam. His final intended publication, which would have added to an evaluation of his work "Treatise of Architecture and ye Art of Building Publick and Private Edifices—Containing Several Noblemen's Houses & Country Seats’ was to have been a book of his own designs and interpretations. It remained uncompleted at the time of his death.