Кіріспе

Киелі Рим империясының күйі (шамамен 981–1797)

Намур (Намен) – Каролингтер империясының, кейіннен Киелі Рим империясының Солтүстік Еуропаның батыс бөлігіндегі графтық. Оның аумағы көбінесе қазіргі француз тілінде сөйлейтін Бельгияның Намур ауданымен және Динан ауданының солтүстік-батыс бөлігімен сәйкес келеді, олар екеуі де қазіргі Намур провинциясының құрамында. Қазіргі провинция шекаралары Француз Республикасының Самбр және Мёз департаментіне негізделген.

Рим дәуірінің алдындағы кезең

Намур қаласы Самбра және Мез өзендері арасындағы "Шампео" деп аталатын жартасты төбе маңында пайда болған болуы мүмкін. Аймақта көптеген тас дәуірінің кремний қарулары табылды. Рим дәуірінде Намур аймағы алғаш рет Юлий Цезардың "Галл соғысы туралы естеліктерінде" б.з.б. I ғасырының екінші жартысында еске алынған. Намурдың батысында Нервий тайпасы, ал шығысында герман цисреньяндары қоныстанған, бірақ Намурдың өзі Цезар сипаттаған цимбрилер мен тевтондардың ұрпақтары – Адуатуцтардың мекені болған деседі. (Қазіргі кезде бұл орын Тхуинде болған деген пікір басым.) Цезардың соғыстарында рим легиондары Бельгияның көптеген қалалары мен елді мекендерін бағындырды. Осы жеңілістен кейін белгиялықтар мен олардың жері Рим империясының құрамына енді.

Орта ғасырлар

Намурдың билік еткен аймағы туралы алғашқы айғақ (pago Namurcensis) оны 832 жылы император Людовик ІІ-нің құжатында ескі Ломмегаудың (pagus немесе comitatus Lommensis) бір бөлігі ретінде көрсеткен. 992 жылы император Отто III Альберт І-ді алғаш рет Намур графы деп атады. Ең алғашқы танымал граф Альберт III (1063–1102) болды, ол Ставелот-Мальмеди княздық аббаттығының қорғаушысы қызметін атқарды. 12 ғасырдың басына дейін Намур Брабант, Эно және Льеж сияқты күшті көршілерінен қауіп көрді. Графтықтың маңызды бөліктері аннексияланды. Мысалы, Динант қаласы Льеждің иелігіне өтті. 12 ғасырдан бастап Намур графтары келген зиянды толықтыруға тырысты. Годфри граф, мысалы, Эрмезинде де Люксембургқа үйленуінің арқасында Лонгви графтығын алды. Намурды басқарған бірінші әулеттің соңғы маңызды өкілі Генрих I (1139–96) болды. Генрих I сондай-ақ Дюрбю, Ла-Рош-ан-Арден және Люксембург графтықтарын мұра етті. Генрихтің қайтысынан кейін Эно графы Бальдуин V пен Генрихтің қызы Эрмезинде арасында қызылққан мұрагерлік соғысы басталды. Бальдуин V ақырында Намур графтығын алды, ал Эрмезинде Люксембург, Ла-Рош және Дюрбю графтықтарын алды. Жағдай 1263 жылға дейін шамамен тұрақты болды. Осы жылы Намур графы Бальдуин II де Куртене графтығын Фландрия графы Гю де Дампьерге сатты. Дампьер әулеті 1421 жылға дейін билік етті, содан кейін Намур графтығы Бургундия герцогы Филипп Жақсыға сатылды.

Бургундия мен Габсбург кезеңдері

Намур графлығын Филипп Ізгі сатып алғаннан кейін, ол оны Бургундиялық Нидерланды деп аталатын ірі аумақтық және саяси бірлестікке қосты. 15 ғасырдан бастап Оңтүстік Нидерланды (соның ішінде Намур графлығы) Габсбургтердің билігінде болды. Жаңа билік астында Намур қаласының әскери маңызы нығайып, үнемі өсіп отырды. Бургундиялықтар мен Габсбургтер қаланы күшейтіп, оның төңірегіне жаңа қабырғалар тұрғызды. 16 және 17 ғасырларда қала маңызды әскери бекініс болып қалыптасты және осы себепті бірнеше рет қоршауға түсті.

Испан дәуірі

Испан дәуірінде (16 және 17 ғасырлар) Намур епископтық орынға ие болды. Испания патшасы Филипп II кальвинизмнің күшеуіне қарсы бекініс ретінде Намурды Рим-католиктік орталыққа айналдыруды қалады. Осыған байланысты, Филипп II Намур қаласында бірнеше діни ордендердің құрылуын талап етті. Оның нәтижесінде, қала ерекше католиктік сипатқа ие болды. Филипп II сонымен қатар Намур цитаделін күшейте білді. 1577 жылы Филипп II Австрияның Дон Хуанын Нидерландқа жаңа губернатор ретінде жіберді. Намур қаласында Дон Хуан Франция королінің қарындасы Валуа Маргаретін күтіп алды және оның құрметіне әсем той ұйымдастырды.

Қиындықтар мен билеушілердің өзгеруі

Намурдың бүкіл тарихы бойы маңызды әскери рөлі болды. Испания кезеңінен кейін, стратегиялық тұрғыдан маңызды қала көп рет қоршауға алынды. 1692 жылы Францияның XIV Людовик әскері ұзақ және ашулы қоршаудан кейін қаланы жаулап алды. Людовик және оның аңызға айналған әскери инженері Себастьен Ле Престре де Вобан жеке өзі қоршауға қадағалау жасады. Үш жыл өткен соң, 1695 жылы Оранжтың III Вильгельмі Намурды қайта басып алды. Бірақ голландтардың билігі ұзаққа созылмады. 1713 жылғы Утрехт шарты бойынша Оңтүстік Нидерланды Австрия Габсбург әулетінің билігіне көшті. Австриялықтар қаламен басқарса да, стратегиялық маңызды бекініс голландтардың қолында қалды. Австрия билігі Нидерландыға тыныштық пен сабырлылық әкелді.

Француз революционерлері мен Нидерландтар Біріккен Корольдігі

1790 жылы Намур графтығы Бельгия Біріккен Штаттарының құрылушыларының бірі болды. 1794 жылы революциялық Франция Намурды басып алып, бірден қатал үкімет орнатты. Намур Францияның Самбр мен Мёз департаментінің құрамына кірді. Француз оккупациясы 1815 жылы Ватерлоо шайқасында Наполеонның жеңіліске ұшырауынан кейін күрт аяқталды. Одан кейін өткен Вена конгресінде Оңтүстік және Солтүстік Нидерланды біріктіріліп, Нидерланд Біріккен Корольдігі құрылды. Осы кезеңде қамал қайтадан жаңартылып, дерлік қазіргі түріне келді. Нидерланд Корольдігі ұзаққа созылмады. 1830 жылы Бельгия революциясы басталды, нәтижесінде Бельгия Нидерландтан тәуелсіздік алды. Стратегиялық маңызы бар Намур бекінісі Бельгия революциясымен байланысты шайқастарда шешуші роль атқарды.

Экономикалық қызмет

Намур округінің экономикалық қызметі әртүрлі болды. Өзен аңғарларында жүзім өсірумен қатар, ауыл шаруашылығында жүн өндірісінің негізін құрайтын зығыр да өсірілді. Саз қыш бұйымдарын өндіруге және «динантери» деп аталатын, сары мыс қорытпасынан жасалған көркем бұйымдарды – тұғырлар, шамдандықтар, үстел жиырмасын және тағы басқаларын жасауға қажетті шикізат болды. Металлургия өнеркәсібі де маңызды рөл атқарды: 16 ғасырда Мез өзенінің сағасы (Динант, Бувинь, Намур, сондай-ақ Хюи және Лиеж) Оңтүстік Нидерландының металлургиясы үшін басты аймақ еді. Меза өзенінің жағалауынан әк тас өндіріліп, экспортталды.