Кіріспе

Ирландиялық англикандық қазы емес Чарльз Лесли (27 шілде 1650 – 13 сәуір 1722) – 1688 жылғы Даңқты революциядан кейін жетекші якобит үгітшісі болған Ирландия шіркеуінің бұрынғы священнигі. 1688 жылдан кейін Стюарттарды белсенді түрде қолдаған аз ғана ирланд протестанттарының бірі ретінде, ол бүгінде 1692 жылғы Гленко қырғынын жариялаудағы рөлімен есімдері сақталған.

Өмір

Чарльз Лесли – Джон Леслидің (1571–1671) және Кэтрин Конингемнің (немесе Каннингемнің), Рапхо декан Александр Каннингемнің қызының алтыншы ұлы және сегіз баласының бірі болды. Джон Шотландиядағы Стюартфилд немесе Кричиден шыққан; 1628–1633 жылдары ол Шотландия шіркеуіндегі Аралдар епискобы және Шотландияның құпия кеңесінің мүшесі болды. 1633 жылы ол Ирландияға көшіп, Рапхо шіркеуінің епискобы болып тағайындалды, кейін 1661 жылдан 1671 жылы қайтыс болғанға дейін Клогхер епискобы қызметін атқарды. 1650 жылдың 27 шілдесінде Дублинде дүниеге келген Чарльзқа, өмірден ерте кеткен I Чарльздың құрметіне осы ат қойылған деседі, ол Эннискиллен мектебінде және Дублин Тринити колледжінде білім алды. 1671 жылы 100 жасында әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Лондон қаласында заңгерлік білім алып, 1681 жылы англикан діни қызметкері болып орналасты. Содан кейін ол Монаган графтығындағы Глазлоудағы отбасылық иелікке оралып, Джейн Гриффитке үйленді; олардың Джейн есімді қызы болды, оны "Виннегар Джейн" деп лақаптап, Джеймс Гамильтонға үйлендірді, сондай-ақ Роберт (лақап аты "Mad Robin") (1683–1744) және Генри (лақап аты "Гарри испандық") есімді екі ұлы болды, олар да якобиттер болып, эмиграцияда болды. Екеуі де соңынан Ирландияға оралып, олардың әкесімен танысқан Джонатан Свифтпен жақын қарым-қатынас орнатты.

Мансап

Чарльз Ирландия шіркеуінің Донаг шіркеуіне көмекші пастор болып тағайындалды, бірақ "оның приходының көп бөлігі Рим католиктері немесе пресвитериандар болғандықтан, оның міндеттері шектеулі болды". Джон Лесли Чарльз I-нің капелланы және Каролина діни реформаларының белсенді қолдаушысы болды, алдымен Шотландияда, содан кейін 1633 жылы Рафое епископы ретінде Ирландияда қызмет етті, ал Гласлоудағы иелік 1660 жылы Карл II-нің оған көрсеткен қызметі үшін сыйлық ретінде берілді. Солсбери епискобы Гилберт Бернет кейіннен оны сол жылдары Англиядағы "ең радикалды якобит" деп атады. Ол келесі жиырма жыл бойы қасамға адал болмаушылардың ісін қолдайтын түрлі даулы памфлеттер жазды, сондай-ақ квакерлерге, яһудилерге, социандарға, деистерге және католиктерге қарсы көптеген poleмикалық жазбалар жасады. Оның ерте жазбаларының көп бөлігі Шотландияға қатысты, онда 1690 жылғы мәлімдеме епископтықты жойды және пресвитериандық шіркеуді қалпына келтірді; Лесли бұл Уильямның Англия шіркеуіне қатысты ниеттеріне қатысты алаңдаушылық тудырды. Қазіргі танымалдығы негізінен 1695 жылы жазылған "Галиенус Редививус" немесе "Қанды оқиға ашыққа шығады" атты памфлетіне байланысты. Бұл памфлетте 1672 жылы голланд республикасының көшбасшысы Йохан де Витттің өліміне Уильямның қатыстығы туралы айтылды, ал Гленко сияқты басқа да қылмыстар екіншілік айыптама ретінде келтірілді. 1745 жылғы көтеріліс кезінде Чарльз Стюарт Леслидің памфлетін және 1695 жылғы парламенттік тергеудің хаттамасын Эдинбург Каледониялық Меркурийде қайта басып шығаруға бұйырды. 1690 жылдары ол Сен-Жермен-ан-Лейдегі Джеймстің эмиграциядағы сарайы мен Англиядағы қасамға адал болмаушылар қауымы арасында хабаршы ретінде қызмет етті, оның ішінде қасамға адал болмаушылар епископтары Джереми Коллиер, Томас Кен және Джордж Хикс. Лесли Коллиерді және тағы екі қасамға адал болмаушы дін қызметкерін қорғады, олар сэр Джон Френд пен сэр Уильям Паркинстің 1696 жылғы Уильямды өлтіруге жасалған якобиттердің қастандығына қатысқандары үшін жазаланған кезде дауға түсті. Жазалау алдында дін қызметкерлері екеуін де күнәларынан босатты, осылайша олардың іс-әрекеттерінің дұрыстығын жариялады, сонымен қатар Англия шіркеуі мойындамайтын рәсімді орындады. 1702 жылы соңғы Стюарт монархы Анна патшаның таққа отыруы якобиттердің белсенділігінің жаңаруына себеп болды, ал 1704 жылы Лесли бастапқыда "The Observator" деп аталған, кейін "The Rehearsal of Observator" және соңында "The Rehearsal" деп аталған апталық мерзімді басылым шығара бастады. Оның тори оқырмандары оның Жоғарғы шіркеу принциптерін бөліскенімен, Лесли негізінен якобит болды және "кезекті конформизмнің" кең таралған практикасына қарсы болды. "The Rehearsal" 1709 жылы жабылуға мәжбүр болды және ол бұрынғы одақтастарымен, соның ішінде Генри Сачевереллмен келіспей қалды, оның сот процесі торилерге 1710 жылғы жалпы сайлауда үлкен жеңіске жетуге көмектесті. Оның тори одақтастары үкіметте болғанына қарамастан, Леслиге "Жақсы ескі себеп" немесе "Ақиқатта жалған" трактаты үшін тұтқындау ордері берілді; 1711 жылы ол Джеймс Фрэнсис Эдвард әкесінен 1701 жылы Стюарт мұрагері ретінде мұрагерлік алған Парижге қашып кетті. Ол poleмикалық жазбаларын жалғастырды және якобит агенті ретінде әрекет етті; алайда 1715 жылғы сәтсіз көтерілістен кейін Франция Стюарттарға қолдауын тоқтатты, олар Францияны тастауға мәжбүр болды, ақырында Папа Бенедикт XIV Римде қоныстануға шақырды. Испанияның 1719 жылы Шотландиядағы көтерілісі якобиттердің ісіне одан да көп зиян келтірді деп бағаланды, оның бір көшбасшысы "бұл корольдің мүддесін және осы аймақтардағы адал азаматтарын құртуға жақын болды" деп қорытындылады. Осы сәтсіздіктерге қарамастан, Лесли адал якобит болып қалды, бірақ католицизмге деген өмір бойына антипатиясы Римде Папалық зейнеткер ретінде өмір сүруді қиындатты, ал Джеймсті англикандыққа айналдыру үміті оның берілген католицизміне байланысты жоғалды. Ол 1717 жылы Парижге оралып, 1719 жылы өзінің теологиялық еңбектерінің екі томдық басылымын жариялады; кейіннен бұл оны "жаңсақ авторлар тізімінде өте жоғары орынға қойды, дәлелдемелердің тапқырлығы тек ең өткір және табандылықпен ғана теңестіріледі" деп айтылды. Ол достары мен жақтастарынан осыларға жазылуды сұрады және 1721 жылға қарай Лордтар палатасының және Халық палатасының 500-ден астам мүшелері 750 фунт стерлинг береміз деп уәде берді. Сандерленд графы оған саяси қызметін тоқтату шартымен үйіне оралуға рұқсат берді. Чарльз Лесли 1722 жылдың 13 сәуірінде Глазлоуда қайтыс болды; оның немерелері арасында Чарльз Лесли депутаты, оның ұлы, өз кезегінде, Килмор, Эльфин және Ардаг епискобы Джон Лесли болды.

Шығармалары

"Теологиялық еңбектерінен" басқа Лесли 81-нен астам жарияланым жасады, "оның «Репетиция» (1704–1709) мерзімді басылымының 397 нөмірін есептемегенде, ол революциядан кейінгі билік құрылымына ең маңызды идеологиялық қарсылық білдірді". Оның кейбір идеяларын Джон Хатчинсон сияқты 18 ғасырдағы консервативті жазушылар пайдаланды; 19 ғасырдың басында Оксфорд қозғалысының күшеюі 1830 жылдары оның теологиялық еңбектерінің қайта басылуына әкелді, ал Генри Ньюман оларды сілтеме берушілердің бірі болды. Сэмюэл Джонсон мен Томас Маколей сияқты сыншылар оның стилін идеялардан гөрі жадыда қалғандыққа лайық деп санады, ал қазіргі заманғы зерттеушілер үшін ол шындықтан алыс саяси идеологияны қорғады. Леслидің Шотландия туралы polemikaлық жазулары күшті әсер етіп, көбінесе бағаланғаннан гөрі ұзаққа созылды. 1745 жылдан кейін Гленкоу қырғыны 1859 жылға дейін көпшілік назарынан шығып, Маколейдің тарихында қайта пайда болды; оның мақсаты Уильямды Лесли таратқан барлық айыптардан, соның ішінде қырғыннан ақтап беру болды, және осы талап Кемпбелл-Макдональд руларының арасындағы жанжалдың бір бөлігі болды деген пікірдің бастауы осы кісіге тиесілі. Бірақ Маколей қырғынды кеңінен танымал етті, сонымен қатар Леслидің көзқарастары Уильямның билеуі Шотландия үшін ерекше апатты болды деген пікірді қалыптастыруда әлі де маңызды рөл атқарады, Гленко – Дэриен жобасы, 1690 жылдардың соңындағы ашаршылық және 1707 жылғы Одақ сияқты оқиғалардың бірі.