Кіріспе

Норман Маклиннің 1976 жылғы әңгімелер жинағы "Ауыздан өзен ағып өтеді және басқа да әңгімелер" – американдық автор Норман Маклиннің (1902–1990) 1976 жылы жарық көрген үш әңгімеден тұратын жартылай автобиографиялық жинақ. Бұл Чикаго университеті баспасынан шыққан тұңғыш көркем туынды. Жинаққа "Ауыздан өзен ағып өтеді" повесі және "Логинг және Pimping және 'Your pal, Jim'" мен "USFS 1919: The Ranger, the Cook, and a Hole in the Sky" атты екі қысқа әңгіме кіреді, олар повестегі оқиғалардан бұрынғы шаққа қатысты. Ол жарық көргеннен кейін кеңінен мойындалды және 1977 жылы Пулитцер сыйлығына ұсынылды, бірақ сол жылы таңдау комиссиясы бұл номинация бойынша сыйлықты табыс етпеді. Кейіннен жинақтағы екі әңгіме толық метражды фильмге бейімделді.

"Оның арасынан өзен ағады"

"А River Runs Through It" – Маклиннің ағасы Полмен арақатынасы және олардың 20-ғасырдың басындағы Монтана отбасындағы өсіп-өнуі туралы жартылай автобиографиялық әңгіме, онда "дін мен шырша балық аулаудың арасында айқын шекара болған жоқ". Пит Декстер 1981 жылы "Esquire" журналында Маклин туралы жазған мақаласында былай деп сипаттады:

Ағасының алкоголизм және құмар ойындарға берілуін баяндағанда, Маклин осы екі дерттің оның отбасы тарихымен қалай байланысқандарын, тіпті олардың шотландтық гейл тілінде сөйлейтін, Мулл аралындағы пресвитериандарға дейінгі алғашқы тамырларына дейін жалғасқандарын зерттейді. Бұл әңгіме балық аулау және Монтана ландшафтының егжей-тегжейлі сипаттамаларын пайдаланып, көптеген терең метафизикалық сұрақтарды көтеріп, олармен айналысады. "Чикаго Трибьюн" газетіндегі рецензиясында сыншы Альфред Казин: "Мұнда Торо мен Хемингуэйдің туындыларындағыдай әдемі, таза, ежелгі Американың алдындағы денелік қуаттың шарықтануына толы бөлімдер бар", - деді.

"Жоғалғыш, сойқышы және "Сенің досың Джим"

"Ағаш кесу, әуескерлік және 'Джим досың'" 1928 жылдың жазында 25 жасында және аспирантурада оқып жүрген кезінде, Блэкфут өзеніндегі ағаш кесу лагерінде Анаконда компаниясында жұмыс істейтін Маклиннің оқиғасын айтады. Алдыңғы жазғы маусымда лагерьде жұмыс істегеннен кейін (1927), Маклин келесі жазды лагерьдің ең тәжірибелі ағаш кесушісі Джим Гриерсонмен бірге жұмыс істеуге келісім жасады. Маклин Гриерсонның ағаш кесу маусымында лагерьде жұмыс істейтінін, содан кейін әдемі Карнеги қоғамдық кітапханасы бар қала іздейтінін, кітапхана билетін алып, әсіресе оңтүстіктен келген әйел іздейтінін және маусымнан тыс уақытта оқып, ішіп, сол әйелмен қарым-қатынас құратынын сипаттайды. Селвей-Биттеррут даласының (Селвей ұлттық орманның, қазіргі Кливвотер ұлттық орман) өте шалғай бөлігінде Орман шаруашылығы қызметінде жұмыс істейтін Маклинге орман өрттерін сөндіру, жолдар салу (сабымен, кескішпен және динамитпен), жылқы мен есектерді жинау, 7424 фут (2263 м) биіктігіндегі Grave Peak-те қарауылда уақыт өткізу және телефон сымын тарту міндеттері жүктелді, сондай-ақ 5748 фут (1752 м) биіктікте де жұмыс жасауға тура келді.

Баспа тарихы

«Өзен ағып өтеді» және басқа да әңгімелер кітабы алғаш рет 1976 жылдың мамыр айында Чикаго университетінің баспасынан жарық көрді. Бұл алғашқы басылымда кітап дизайнері Роберт Уильямстың скретчбордта салған жапсырма суреті және бірнеше нүктелік суреттер мен виньеткалар болды. Уильямстың суреттері кітаптың бірнеше келесі басылымдарында сақталды. Алғашқы жұмсақ мұқабалы басылымда Уильямстың көк түсті жакет дизайны Джон Б. Робертстің Сели көлі мен оны қоршаған ормандарды бейнелейтін пейзаждық суретімен ауыстырылды – осы жерде Норман Маклиннің үйі орналасқан. 1983 жылы Чикаго университетінің баспасы Джоэл Снайдердің түсті суреттерімен және Маклиннің суреттерге түсініктеме берген жаңа постскриптісімен кітаптың танымал повесінің суреттелген басылымын жариялады. 1989 жылы Чикаго университетінің баспасы мен Пеннироял баспасы бірлесіп «Американың ең көрнекті кітап жасаушысы» атанған Барри Мозердің ағаш кескіндерімен суреттелген басылымды шығарды, ол бүгінге дейін басылымда. Мозердің гравюраларына Норман Маклиннің інісі Полдың портреті, Полдың балық аулауға арналған бас киімінің суреті және Джордж Круненбергс байлаған форельдің ұшқыштарының суреттері кіреді. «Суреттелген әрбір беттің артында сіз осы ұшқыштың халық арасындағы атын және оны қалай пайдалануға болатыны туралы қысқа кеңес таба аласыз». Pennyroyal Press Маклин мен Мозердің қол қойған суреттелген томның 200 данадан тұратын коллекционерлік басылымын шығарды. Роберт Редфордтың «Өзен ағып өтеді» романы бойынша түсірген фильмі жарық көргеннен кейін Чикаго университетінің баспасы Pocket Books компаниясына бұқаралық таралымға арналған, фильмге байланысты басылымға лицензия берді және Рассел Чатэм салған суреті бар қайта жасалған мұқабасы бар саудалық қағаз басылымын шығарды. 2001 жылы Чикаго университетінің баспасы «Өзен ағып өтеді» және басқа да әңгімелер кітабының жиырма бесінші жылдығына арналған басылымын, алғы сөзін Энни Прул жазды. 2017 жылы баспасөз бұл басылымды жаңадан жинақталған және дизайны жаңадан жасалған басылыммен алмастырды, алғы сөзін Роберт Редфорд жазды.

Пулитцер сыйлығы

1977 жылы Пулитцер сыйлығының көркем әдебиет жөніндегі комитеті («көркем әдебиет жюриі» деп те аталады) «Ағын су арнасы» кітабын сол жылғы сыйлыққа ұсынды. Пулитцер сыйлығы тағайындау кеңесі, сыйлықты беру туралы соңғы шешімді қабылдайтын орган, олардың ұсынысын қабылдамады және сол жылы көркем әдебиет саласында сыйлық беруден бас тартты. Пит Декстер 1981 жылы кеңес мүшелері оны «көркем әдебиет үшін өнімсіз жыл» деп атағанын айтты, бірақ олардың нақты себептері туралы болжады: «Пулитцер жөніндегі адамдарды біраз білемін, олардың бірі ағаштарға да көңіл бөлген болуы керек».

Өзен ағып жатыр

1992 жылы Роберт Редфорд Брэд Питт, Крейг Шеффер, Том Скеррит, Бренда Блетин және Эмили Ллойд қатысқан осы аттас фильмді түсірді. Ол үш "Оскар" сыйлығына ие болды, соның ішінде Филипп Руссоль кинематографиясы үшін жеңіс одіс. Бұл фильм бірнеше жыл бойы жеңілдете балық аулау спортының танымалдылығын арттырды, бірақ кейіннен ол бұрынғы деңгейіне қайта оралды.

Рейнджер, аспаз және аспандағы тесік

"USFS 1919: Рейнджер, аспаз және аспандағы тесік" кітабы 1995 жылы ABC телеарнасы үшін "Рейнджер, аспаз және аспандағы тесік" деген атпен телефильмге бейімделді, бұл фильм "Аспандағы тесік" деген атпен де белгілі. Фильмді Джон Кент Харрисон түсірді, сценарийін Роберт Уэйн жазды, ал басты рөлдерде Сэм Эллиотт, Джерри О'Коннелл, Рикки Джей және Молли Паркер ойнады. Ол Канаданың Британдық Колумбиясында түсірілді.