Кіріспе

Титила (шамамен 616 жылы қайтыс болған) – Шығыс Англияның жартылай тарихи паган патшасы, қазіргі Англияның Норфолк және Саффолк графтықтарын қамтитын кішкентай англосаксон мемлекеті. Беданың «Англия халқының шіркеу тарихы» сияқты ерте дереккөздер оны әкесі Вуффадан кейін билік құрған Вуфингс әулетінің ерте мүшесі деп көрсетеді. Кейінгі жылнамалар оның билігін 578 жылдан бастап санайды, бірақ оның патша ретінде билік еткені нақты белгілі емес және оның өмірінен ештеңе мәлім емес. Ол түрлі шежірелерде тізілген. Көптеген кейінгі ортағасырлық дереккөздерде 616 жылы Титиладан кейін оның ұлы Редвальд таққа отырғаны айтылады.

Уффингдер әулеті

Бізге англдар, сакстар, юттар және фриздер деп белгілі халықтар 5-ғасырда Британияға келе бастады. 600 жылға қарай, Британияның оңтүстігінде және шығысында бірнеше патшалық құрыла бастады, ал 7-ғасырдың басына таман оңтүстік Англия толығымен олардың билігіне көшті. Титила – Воффингтер әулетінің мүшесі, ол өз әкесі Вуффаның есімімен аталған Шығыс Англия патшалығының билеуші әулеті еді. Воффингтер бұрынғы скандинавиялық әулеттің ұрпақтары болуы мүмкін. Ол да, оның әкесі де жартылай тарихи тұлғалар. Виктория дәуірінің этнологы Джон Беддоу Титила есімі мен остготтар патшасы Тотила есімінің ұқсастығын атап өтті. Титила түрлі тізімдерге енген. 731 жылы Нортумбрияда Беда жазған «Англия халқының шіркеу тарихында» Титила Редвальдтың әкесі және Вуффаның ұлы ретінде көрсетілген: «Erat autem praefatus rex Reduald natu nobilis, quamlibet actu ignobilis, filius Tytili, cuius pater fuit Uuffa». 9-ғасырдың Уэльс монахы Ненний өзінің «Historia Brittonum» еңбегінде Титиланы атап, оны Шығыс Англияның Энидің әкесі деп көрсетеді: «Уффа, ол Титиллді дүниеге келтірді, ол Энидің әкесі болды», – деп Шығыс Англия патшаларының тегін баяндайды. Титила Эльфвальдтың ата-тегін тізімдейтін Шығыс Англия патшалық тізіміне кіреді, онда көптеген, бірақ барлық ерте Шығыс Англия патшаларының есімдері айтылмайды. Бұл тізім Англиялық жинақтың бір бөлігі болып табылады және 12-ғасырға жататын «Textus Roffensis» еңбегінен алынған.

Билік

Титиланың өмірі мен билігі туралы ештеңе белгілі емес, себебі Шығыс Англия тарихының осы кезеңінен ешқандай жазба қалмаған. Титиланың ұлы және мұрагері, Уффингтер әулетінің ең көрнекті өкілі Редвальд – Шығыс Англияның жартылай тарихи емес, нақты патшасы, алайда оның өмірі туралы көптеген мәліметтер, тіпті қайтыс болған жылы да болжамдарға негіделген. Суффолк қаласындағы Саттон-Худан және Шығыс Англияның басқа да жерлерінен жасалған қазбалар сол кезде Оңтүстік-Шығыс Британия, Франк Рейн аймағы, Жерорта теңізі және патшалық беделдің артуы арасындағы тығыз байланысты көрсетеді, бұл Саттон-Худағы басты кеме қабірінен табылған әсем қабірлік заттарда айқын көрінеді. Саттон-Худағы қабірлік заттар Швециямен де тығыз байланысты екенін көрсетеді. Отбасы мүшелерінің аттары сол дәуірдегі Швециядағы аттармен ұқсас. Вальсгерде кеме қабірінен табылған дулығалардың пластиналары Саттон-Худағы дулығаларына өте ұқсас, сондықтан оларды бір шебер немесе оның жақын серігі немесе шәкірті жасаған деген болжам бар. Бірнеше ғасырдан кейін жазылған «Беовульф» поэмасы да Шығыс Англиялықтар мен олардың Оңтүстік Швециялық туыстары арасындағы тығыз байланысты куәландырады. Титиланың қайтыс болған күні белгісіз, бірақ оның орнына ұлы Редвальд шамамен 616 жылы келген деп есептеледі. Толық шежіре үшін Уффингтер туралы қараңыз.