Кіріспе
Монреальда орналасқан туындылар биржасы – Монреаль биржасы (MX;), бұрын Монреаль қор биржасы (MSE) деп аталған, Канаданың Монреаль қаласында орналасқан туындылар биржасы. Ол акциялар, индекстер, валюталар, ETF, энергия және пайыздық ставкалар бойынша фьючерстік келісімдер мен опциондармен сауда жасайды. 1965 жылдан бері ол Монреаль қаласының үшінші биік ғимараты – Бурса мұнарасында (Tour de la Bourse) орналасқан. Оның иесі – Торонтодағы TMX Group.
The Montreal Exchange (MX; ), formerly the Montreal Stock Exchange (MSE), is a derivatives exchange, located in Montreal, Quebec, Canada that trades futures contracts and options on equities, indices, currencies, ETFs, energy and interest rates. Since 1965, it has been located in the Tour de la Bourse (Stock Exchange Tower), Montreal's third tallest building. It is owned by the Toronto based TMX Group.
Монреаль қор биржасы (1874-1982)
Канададағы алғашқы биржа 1832 жылы Монреальдегі Exchange Coffee House-те бейресми акциялық биржа ретінде басталып кетті. 1874 жылы Лорн Макдугалл, оның інілері Хартланд Сент-Клэр Макдугалл және Джордж Кэмпбелл Макдугалл, сондай-ақ Джеймс Бернетт пен Франк Бонд Монреаль акциялық биржасын құруға жетекшілік етті (бұл атау 1982 жылға дейін қолданылды, содан кейін Монреаль биржасы болып өзгерді). Акционерлер Лорн Макдугаллды басқару комитетінің алғашқы төрағасы етіп сайлады, ол денсаулығы нашарлағандықтан 1883 жылы зейнетке шығуға мәжбүр болғанша осы лауазымды атқарды. 1910 жылы жасалған мәмілелердің жалпы сомасы шамамен 2,1 миллион долларды құрады, ал Торонто акциялық биржасында бұл көрсеткіш тек 900 000 доллар болды. Монреаль акциялық биржасының гүлденуі Dominion Textile және Montreal Light, Heat & Power сияқты ірі корпорациялардың құрылуына ықпал етті. Сол кезде көптеген ірі қаржы институттары өздерінің бас кеңселерін Сент-Жак көшесі мен оның төңірегінде орналастырды. 1903 жылы, Нью-Йорктегі қазіргі танымал Биржа ғимаратының құрылысымен бірге, Монреаль акциялық биржасы сол сәулетші, Джордж Б. Постқа Сент-Франсуа Ксавье көшесіндегі ғимаратын жобалауды тапсырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс Канаданың Лондон нарығына тәуелділігін аяқтады. Соғысқа үлкен үлес қосу арқылы Канада экономикасы нығайды. 1920 жылдардың бойында Монреаль нарығы күшті өсімді бастан кешірді, 3,5 миллион долларға жетті. 1926 жылы "Монреаль кёрб нарығы" құрылды, ол спекулятивтік және кіші акциялармен сауда жасауға мүмкіндік берді. Олар сәтті дамыған жағдайда, негізгі биржаға өтуге өтініш бере алатын болды. 1953 жылы Кёрб нарығы Канада акциялық биржасы деп аталды. 1929 жылғы дағдарыс Монреальге ерекше ауыр тиді. 1934 жылы бірнеше факторға байланысты Торонто акциялық биржасы Монреальді басып өтті. Дегенмен, Монреальдің Канада экономикасындағы беделі қайта жаңғырды, және тек 1970 жылдардың ортасында ғана Торонто, Монреальдегі он жылдық саяси проблемалардан кейін Канаданың ірі қаласына айналды.
Құлдырау
Фронт де либерация ду Квебек сепаратистік тобы үшін Монреаль қор биржасы ағылшын-канадтық биліктің бекінісі болды. 1969 жылдың 13 ақпанында олар қор биржасында бомба жарып, солтүстік-шығыс қабырғасын қиратты және 27 адам жарақаттанды.
Монреаль биржасы (1982 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1982 жылы Монреаль қор биржасы өзінің атын Монреаль биржасы деп өзгертті, бұл оның сауда алаңында акциялардан басқа қаржы құралдарының – негізінен опциондар мен фьючерстердің – маңыздылығын арттырды. 1999 жылы Ванкувер, Альберта, Торонто және Монреаль биржалары Канаданың капитал нарықтарын нарықты мамандандыру бағытында қайта құруға келісті, нәтижесінде Монреаль биржасы келесі 10 жыл ішінде Канаданың туынды құралдар биржасының позициясын қабылдады. Ірі компаниялардың акцияларымен сауда жасау Торонто қор биржасына (TSX) және кіші компаниялардың саудасы жаңа Канадалық Венчурлық биржаға (қазіргі TSX Venture Exchange) көшті. Бұл өзгеріс, акциялар саудасының көп бөлігі ТСЕ-ге ауысқан экономикалық шындықты бейнелеген, Квебек провинциясының саяси тәуелсіздігін жақтағандардың арасында алаңдаушылық тудырды. 2001 жылдың соңында биржа ашық аукциондық ортадан толық автоматтандырылған сауда жүйесіне көшуді аяқтады, бұл Солтүстік Америкадағы бұл трансформацияны аяқтаған алғашқы дәстүрлі биржа болды. Бұл процесте ол сауда-саттық үшін нарықтық модельді дәстүрлі мамандандырылған модельден акциялар опционы нарығына арналған бәсекелестік нарық құру моделіне өзгертті. 2004 жылдың ақпанында биржа электронды сауда жүйелерін және Бостон опциондар биржасын (BOX) қолдаудың жалғыз провайдері болды, бұл Sola Trading электрондық платформасын пайдаланатын американдық биржаның күнделікті техникалық операциялары үшін жауапты бірінші шетелдік биржа болды. Бұл келісім-шарт Монреаль биржасына оның кірісінің маңызды бөлігін қамтамасыз етеді. Монреаль биржасы Бостон опцион биржасының (BOX) 31,4% үлесіне ие, бұл көрсеткіш кейіннен 51% -дан астамға дейін өсті (2009 жылдың қыркүйегінде). 2007 жылдың 10 желтоқсанында TSX Group Montreal Exchange Inc. компаниясын C$1,31 миллиардқа сатып алғанын жариялады. Сатып алу 2008 жылдың 1 мамырында аяқталды және корпорация кейіннен TMX Group Inc. деп аталды. 2011 жылдың 9 ақпанында Лондон қор биржасы TMX Group, Монреаль биржасының аналық компаниясымен бірігуге келіскенін жариялады, бұл 5,9 триллион долларлық (3,7 триллион фунт стерлинг) нарықтық капитализациямен біріктірілген ұйым құруға үміттенді. Қазіргі уақытта LSE тобының бас директоры болып табылатын Ксавье Роле жаңа кеңейтілген компанияның басшысы болады, ал TMX бас атқарушы директоры Томас Клоет жаңа фирма президенті болады. 2010 жылғы 30 желтоқсандағы деректерге сүйенсек, жаңа қор биржасы Nasdaq-тан 48% жоғары нарықтық капиталмен әлемдегі екінші ірі қор биржасы болады. Бірлескен кәсіпорынның 15 басқарма мүшесінің сегізін LSE, ал жетіні TMX ұсынады. Бірлескен топтың уақытша атауы LTMX Group plc болады. 2011 жылдың 13 маусымында Канаданың "Мейпл" тобының бәсекелес және жауыздық ұсынысы жарияланды. LSE Group TMX-ті сатып алуды тоқтату үшін 3,7 миллиард CAD ақшалай және акциялар ұсынды. Топ Канаданың жетекші банктері мен қаржы институттарынан тұрады.
On February 9, 2011, the London Stock Exchange announced that they had agreed to merge with the TMX Group, Montreal Exchange's parent, hoping to create a combined entity with a market capitalization of $5.9 trillion (£3.7 trillion). Xavier Rolet, who currently is CEO of the LSE Group, would head the new enlarged company, while TMX Chief Executive Thomas Kloet would become the new firm president. Based on data from December 30, 2010 the new stock exchange would be the second largest in the world with a market cap 48% greater than the Nasdaq. Eight of the fifteen board members of the combined entity will be nominated by LSE and seven by TMX. The provisional name for the combined group would be LTMX Group plc. On June 13, 2011, a rival, and hostile bid from the Maple Group of Canadian interests, was unveiled. A cash and stock bid of $3.7 billion CAD, in hopes of blocking the LSE Group's takeover of TMX. The group is composed of the leading banks and financial institutions of Canada.
Монреальдің Curb Market/Канадалық қор биржасы
Монреаль кёрб-базары – 1926 жылы Монреаль қор биржасында (МҚБ) саудаға шығаруға тым тәуекелді немесе кішкентай компаниялардың акцияларымен сауда жасау үшін құрылған қор биржасы. Бұл компаниялар өсіп жетілгенде, олардың акцияларымен сауда МҚБ-ға көшірілді. 1953 жылы Монреаль кёрб-базарының атауы Канада қор биржасы деп өзгертілді. 1974 жылы Канада қор биржасы Монреаль қор биржасымен біріктірілді, үлкен биржаның атауы сақталды. 1999 жылдың 29 қарашасында Монреаль биржасының акция нарығының кішкентай капиталды бөлігі Альберта қор биржасы (ASE) және Ванкувер қор биржасы (VSE)мен бірге Канадалық Венчурлық биржасына (CDNX) біріктірілді. Canadian Dealing Network және Виннипег қор биржасы да CDNX-пен бірікті. Бүгінде Канадалық Венчурлық биржа TSX Венчурлық биржасы деп аталады және Калгариде орналасқан, бірақ Монреальде де кеңселері бар.
Монреаль климаттық биржасы
Монреаль климаттық биржасы немесе MCeX, Монреаль биржасы мен қазір тоқтатылған Чикаго климаттық биржасының (CCX) бірлескен жобасы ретінде құрылған. Ол жылыжай газдары бойынша фьючерстік шартымен сауда жасайды. 2006 жылдың 12 шілдесінде құрылып, 2008 жылдың 30 мамырында іске қосылған MCeX – Канададағы алғашқы реттелген экологиялық нарық.
Өмірбаян
2008 жылғы федералдық климат жоспарының аясында, ішкі төмендетулерден өзге, Канададағы ірі реттелген өнеркәсіптік ластану көздері отандық көміртегі нарығында шығарынды бірліктерін сатып алуға құқылы. Реттелген ластану көздеріне арналған кредиттер мемлекеттік органдармен сәйкес келу жылының соңында, федералдық үкімет белгілеген мақсаттан төмен шығарынды қарқындылығын қысқартқан реттелген ластану көздеріне беріледі. Бұл ластану көздері өз кредиттерін нарықта сата немесе келешектегі сәйкес келу жылдарына сақтап қоюға мүмкіндік алады. MCeX-те сатылатын фьючерстік шарты 100 Канада көмірқышқыл газының эквиваленті бірлігіне тең (бір тонна көмірқышқыл газының эквиваленті).
Уақыт шкаласы
2006 жылдың 12 шілдесінде Монреаль климаттық биржасы MX және CCX арасындағы серіктестік ретінде құрылды. Екі биржа 2005 жылдың 7 желтоқсанында Монреальде БҰҰ-ның Климаттық өзгерістер жөніндегі негіздемелік конвенциясының тараптарының алғашқы отырысы барысында жарияланған алдын ала келісімді аяқтады. 2006 жылдың 2 қазанында биржа федералды үкіметтің эмиссияны реттеу саласындағы жұмысының дұрыс бағытта жүзеге асып жатқанын мәлімдеді. 2006 жылдың 23 қазанында биржа қоршаған ортаға қатысты мәселелерді шешуге көмектесетін нарықтық шешімді ұсынды. 2007 жылдың 10 мамырында MX экологиялық өнімдерді саудалау ережелерін бекіту үшін реттеуші органға өтініш жолдады. 2007 жылдың 25 шілдесінде Монреаль климаттық биржасы көміртегі фьючерстік шартының жыл соңына дейін қолға алынатынын хабарлады. 2008 жылдың 14 наурызында Монреаль климаттық биржасы 2008 жылдың 30 мамырында Канаданың көмірқышқыл газының эквиваленті (CO2e) бірліктері бойынша фьючерстік шартымен сауда-саттық бастау жоспарларын жариялады, бұл реттеуші органның келісіміне байланысты.