Кіріспе

Күтпеген, бастапқы диагностикалық сауалмен байланысы жоқ нәтиже. Медициналық немесе ғылыми-зерттеулік бейнелеуде, кездейсоқ бейнелеу нәтижелері (кейде инцидентома деп те аталады) – бастапқы диагностикалық сауалмен байланысы жоқ, күтпеген табыс. Басқа медициналық жағдайлар сияқты, олар диагностикалық, этикалық және философиялық дилемма тудыруы мүмкін, себебі олардың маңыздылығы белгісіз. Кейбір кездейсоқ табыстар пайдалы диагнозға әкелсе, ал кейбіреулері қажетсіз тексерулер мен емдеуге алып келетін артық диагнозға соқтыруы мүмкін, бұл кейде "каскадты әсер" деп аталады. Бейнелеуде кездейсоқ табыстар жиі кездеседі. Мысалы, жүрек МРТ-ның әр үш тексерудің шамамен біреуінде кездейсоқ нәтиже табылады. КеудеКТ-нің көрсеткіші де шамамен бірдей (~30%). Кейбір зақымдануларды радиографиялық бейнесі бойынша оңай анықтауға болады, бірақ көбінесе аденома мен қатерлі ісік/метастазды ажырату қиын. Сондықтан, диагноз қоюға және шешім қабылдауға көмектесетін клиникалық нұсқаулар әзірленді. Адренал инцидентомалары жиі кездеседі, бірақ олар көбінесе қатерлі емес – адренал инцидентомаларының 1%-дан азы ғана қатерлі болып табылады. Барлық адренал массалары гормоналды тексеруден өтуі керек. Гормоналды тексеруге мыналар кіреді: 1 мг түнгі дексаметазонды тежеу тесті, фракцияланған метанефриндер мен катехоламиндерді өлшеу үшін 24 сағаттық зәр үлгісі, гипертония болған жағдайда қан плазмасының альдостерон концентрациясы және плазма ренинінің белсенділігі. КТ-де қатерсіз аденомалар әдетте төмен радиотізімділікке (майлы құрамына байланысты) ие. 10 Хаунсфилд бірлігіне (ХУ) тең немесе одан төмен радиотізімділік аденоманың диагностикалық белгісі саналады. Аденомада радиоконтрасттың жылдам шаюы байқалады (контраст ортасының 50% немесе одан да көп бөлігі 10 минут ішінде шайылады). Егер гормоналды тексеру нәтижесі теріс болса және бейнелеу қатерсіз зақымдануды көрсетсе, бақылауды қарастыруға болады. 6, 12 және 24 ай сайын бейнелеу және 4 жыл бойы жыл сайын гормоналды тексеру ұсынылады.

Ми

Аутопсиялық зерттеулер гипофиздің кездейсоқ ісіктерінің жиі кездесетінін көрсеткен. Ересектердің шамамен 10%-ы мұндай эндокринологиялық белсенділігі жоқ зақымдануларды алып жүруі мүмкін деп есептеледі. Бұл зақымданулардың көпшілігі, әсіресе кішкентайлары өспейді. Дегенмен, зақымданудың мөлшері мен көрінісіне байланысты ұзақ мерзімді бақылау ұсынылады. Егер гипофиз аденомасы 1 см-ден үлкен болса, ТТГ, пролактин, ИГФ-1 (өсу гормонының активтілігін бағалау үшін), бүйрек үсті безінің функциясы (яғни, 24 сағаттық зәрдегі кортизол, дексаметазонмен басу тесті), ерлерде тестостерон және аменorrhea симптомдары бар әйелдерде эстрадиол деңгейін қоса, гипофиз гормондарының бастапқы деңгейін тексеру қажет.

Өкпе аурулары

Компьютерлік томография арқылы бүкіл дене тексерулері науқастардың 14%-ының өкпесінде аномалиялар анықтайды. Американдық Көкөрек дәрігерлерінің коллегиясының клиникалық практикалық нұсқаулары жекелеген өкпе түйінін бағалау бойынша кеңес береді.

Бүйрек

Бүйрек клеткалық карциномаларының көпшілігі қазір кездейсоқ табылған. 3 см-ден кіші диаметрлі ісіктерде агрессивті гистология сирек кездеседі. Бүйректегі қатты массаларды анықтау үшін алғашқы таңдау КТ сканилеуі болып табылады. Дегенмен, геморрагиялық кисталар КТ-де бүйрек клеткалық карциномаларына ұқсауы мүмкін, бірақ оларды Допплер ультрадыбыстық зерттеу (Допплер US) арқылы оңай ажыратуға болады. Бүйрек клеткалық карциномаларында Допплер US жиі неоваскуляризация және артериовеноздық шунттар нәтижесінде пайда болатын жоғары жылдамдықты қан тамырларын көрсетеді. Кейбір бүйрек клеткалық карциномалары гиповаскулярлы болып келеді және Допплер US-пен ажырату қиын. Сондықтан, US және КТ-де анық жай кисталар ретінде көрінбейтін, Допплер сигналы жоқ бүйрек ісіктерін контрасттық ультрадыбыспен қосымша зерттеу қажет, себебі ол гиповаскулярлы ісіктерді анықтау үшін Допплер US және КТ-ге қарағанда сезімтал.

Сын

"Инцидентальды ісік" ұғымы сынға ұшырады, себебі мұндай зақымданулардың оқиға бойынша кездейсоқ табылу тарихынан және клиникалық жағынан белсенді емес деген болжамнан басқа ортақ ештеңесі жоқ. Мұндай зақымданулар "кейіпте кездесті" деп айту ұсынылған. Жатыр патологияда бірыңғай гистологиялық тұжырымдама жоқ.