Кіріспе

1958 жылы ағылшын тілінде жазылған Питер Джорджның көркем кітабы. "Қызыл дабыл" – Питер Джорджның 1958 жылғы ядролық соғыс туралы романы. Бұл кітап Стэнли Кубриктің 1964 жылы түсірілген "Доктор Странжлав немесе: Қалай үрейленуді тоқтатып, бомбаны жақсы көруге үйрендім" фильмінің негізгі сюжеттік құрылымын қамтамасыз етті. Кубриктің фильмі романнан айқын түрде ерекшеленеді, себебі ол қара комедия жанрындағы туынды. Алғаш рет Ұлыбританияда "Қияметке дейін екі сағат" деген атпен жарияланған бұл романды Джордж "Питер Брайант" (француз тіліндегі аударма үшін Брайан Петерс, "120 минут әлемді құтқару үшін") деген псевдониммен жазған. Роман ядролық соғыстың апаттық қаупін және оны қаншалықты оңай бастауға болатынын көрсетеді. "Қызыл дабыл" сияқты, 1950 жылдардың соңында Невил Шуттің "Жағажайда" романымен бастау алған, осы тақырыптағы көркем әдебиет жанрының алғашқы үлгілерінің бірі болды. Юджин Бурдик пен Харви Уилердің кейіннен жарық көрген "Fail Safe" бестселлері "Қызыл дабыл" романымен сюжеттік желісі жақын болғандықтан, Джордж авторлық құқықты бұзу туралы шағымданып сотқа жүгінді, нәтижесінде соттан тыс келісімге қол жеткізілді. Екі роман да 1964 жылы бір студияда (Columbia Pictures) түсірілген екі әр түрлі фильмге шабыт берді.

Сюжет

Параноидтық қате түсінікпен, өліп бара жатқан АҚШ Әскери-әуе күштерінің генералы Куинтен Техас штатындағы Сонорадағы Стратегиялық әуе қолбасшылығының (SAC) бомбалаушы базасынан бір жақты әуедегі алдын алу ядролық шабуылды іске қосады. Ол 843-ші бомбалаушы қанатын "Қанаттық шабуыл жоспары R" арқылы шабуылға бұйрық береді, бұл жоспар дұшпанның алғашқы шабуылынан кейін АҚШ үкіметін жойған жағдайда, SAC қолбасшылығының төменгі буынына қарсы шабуыл жасауға рұқсат береді. Ол жаңа ұшақтардың барлық B-52 бомбалаушы қанатымен шабуылдайды, олардың әрқайсысы екі ядролық қарумен жарақтандырылған және кеңестік тараптың оларды атып түсіруіне жол бермес үшін электрондық қарсы шаралармен қорғалған. АҚШ президенті мен кабинеті шабуыл басталғанын білгенде, Кеңес үкіметіне АҚШ Әуе күштерінің шабуылдаған бомбалаушыларын тоқтатуға көмектеседі, бірақ нәтижесі шамалы болады, себебі кеңестік тарап тек екі бомбалаушыны жояды және біреуін, "Алабама періштесін" зақымдайды, ол әлі де әуеде болып, нысанына қарай ұшып барады. АҚШ үкіметі SAC әуе базасының басқару тізбегін қайта жасайды, бірақ шабуылды бастаған генерал, қайта шақыру кодын білетін жалғыз адам, тұтқындалып, сұраққа тартылар алдында өзін-өзі өлтіреді. Оның басшысы генералдың кеңсесіндегі сызбаларынан қайта шақыру кодын дұрыс анықтайды. Кодты аман қалған бомбалаушы ұшақтар алады және Совет Одағындағы нысандарын бомбалауға бірнеше минут қалғанда сәтті қайтарылып алынады, "Алабама періштесін" қоспағанда, оның бұрынғы зақымдалған радиосы оны қайтаруға мүмкіндік бермейді; ол нысанына қарай жалғастырады. Совет-американдық ядролық соғысты болдырмау үшін жасалған соңғы тыраныс ретінде АҚШ президенті Кеңес премьер-министріне Атлантик-Сити, Нью-Джерсиді жою құқығын ұсынады; соңғы сәтте "Алабама періштесі" атып түсіріледі және ядролық апаттың алдын алуға мүмкіндік туады.

Доктор Стрейнджлав пен Фейл қауіпсіз

«Қызыл ескерту» авторы Джордж Кубрик пен сатирик Терри Саузернмен бірлесіп «Доктор Странгелов» сценарийін жазды. «Қызыл ескерту» фильмге қарағанда әлдеқайда салтанатты болды және онда Доктор Странгелов кейіпкері болған жоқ, бірақ негізгі сюжеті мен техникалық элементтері ұқсас еді. Джордж түпнұсқа романының қайта басылымы емес, фильмнің романына негізделген нұсқасын жариялады, онда шетелдіктер қираған Жерге келгеннен кейін болған оқиғаны түсінуге тырысады. «Доктор Странгеловты» түсіріп жатқанда Кубрик осыған ұқсас тақырыптағы «Fail Safe» фильмінің түсіріліп жатқанын білді. «Fail Safe» реалистік триллер болғанымен, Кубрик сюжеттік ұқсастықтың оның фильмінің кассалық табысына зиян келтіретінінен қорқыды, әсіресе егер «Fail Safe» бірінші болып шықса. Шындығында, «Fail Safe» романы (фильм оған негізделген) «Қызыл ескертуге» соншалықты ұқсас еді, Кибрик пен Питер Джордж авторлық құқықты бұзу туралы шағымданып сотқа жүгінді. Сот ісі соттан тыс келісіммен аяқталды. Кубрикті ең көп алаңдатқан нәрсе – «Fail Safe» фильмінде беделді режиссер Сидни Люмет пен көрнекті актерлер Генри Фонда (Америка президенті рөлінде) және Уолтер Маттау (Пентагон кеңесшісі, профессор Гроетешеле рөлінде) тартылғаны еді. Кубрик «Fail Safe» өндірісіне құқықтық бөгет қоюға шешім қабылдады. Люмет «Доктор Странгеловтың жасалуы» атты деректі фильмде былай деп еске алады: «Біз актерлерді таңдауға кірістік. Фонданың қатысуы белгілі болды, бұл, әрине, қаржылық жағынан үлкен міндеттеме білдірді. Мен де, Уолтер де (сценарийші) дайын едік. Кенеттен Стенли Кубрик пен Columbia Pictures-тен сот талабы келіп түсті». Кубрик 1962 жылғы «Fail Safe» романының авторлық құқығы «Қызыл ескертуден» көшірілгенін, ал оның авторлық құқығы өзіне тиесілі екенін мәлімдеді. Ол Гроетешеле мен Странгелов кейіпкерлерінің мақсаттарының ұқсас екенін атап өтті (бірақ романда Странгелов кейіпкері болмаған). Бұл жоспар сәтті аяқталды, сот шешімімен «Доктор Странгеловты» қаржылаған және таратқан Columbia Pictures «Fail Safe» фильмін сатып алды. Кубрик студияның алдымен өзінің фильмін шығаруын талап етті, ал «Fail Safe» «Доктор Странгеловтан» сегіз ай кейін шықты, сыншылардан мақтау алды, бірақ билет сатылымы орташа болды.

Жариялану туралы ақпарат

Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final translated text in Kazakh.