Кіріспе

Американдық романист, әңгімеші, ақын және журналист

Стивен Крейн (1 қараша 1871 – 5 маусым 1900) – американдық ақын, романист және әңгімеші. Өмірінің қысқа мерзімінде өнімді жұмыс істеп, реалистік дәстүрде, сондай-ақ американдық натурализм мен импрессионизмнің алғашқы үлгілерін жазды. Қазіргі сыншылар оны замандастарының ең жаңашыл жазушыларының бірі деп санайды. Методист ата-анасының тоғызыншы баласы Крейн төрт жасында жазуды бастады және 16 жасында бірнеше мақаласы жарияланды. Университет біліміне қызығушылығы болмаса да, ол студенттік ұйымның белсенді мүшесі болды және 1891 жылы Сиракуз университетінен репортер және жазушы болып жұмыс істеу үшін кетті. Крейннің алғашқы романы – 1893 жылғы «Мэгги: Көшедегі қыз», сыншылардың пікірінше, американдық әдебиеттегі натурализмнің алғашқы туындысы. Ол «Батылдықтың қызыл белгісі» (1895) атты Азамат соғысы туралы романымен халықаралық деңгейде танымал болды, оны көптеген сыншылар мен жазушылар шедевр деп санайды. 1896 жылы Крейн Дора Кларк есімді танысының ісі бойынша сотта куә ретінде сөйлегеннен кейін көп шуға ұшырады. Сол жылы ол Кубаға соғыс тілшісі ретінде сапар шегуге келісім берді. Флорида штатының Джексонвилл қаласында кеме күтіп тұрғанда, ол Кора Тейлормен танысты, олармен ұзаққа созылған қарым-қатынас орнатты. Кубаға жол аясында Крейннің кемесі – «SS Commodore» Флорида жағалауында сүңгіп, ол 30 сағат бойы қайықта қалды. Крейн осы қиын жағдайды «Ашық қайық» деген шығармасында сипаттады. Өмірінің соңғы жылдарында ол Грекиядағы қақтығыстарды жамылды (Корамен бірге, алғашқы әйел соғыс тілшісі ретінде танылды) және кейін Англияда онымен бірге тұрды. Ол Джозеф Конрад және Х.Г. Уэллс сияқты жазушылармен дос болды. Қаржылық қиындықтар мен денсаулығының нашарлауына байланысты Крейн 28 жасында Германиядағы Қара Орман санаториясында туберкулезден қайтыс болды. Өлген кезде Крейн американ әдебиетінің маңызды тұлғасы саналды. Екі онжылдыққа жуық ұмытылып қалғаннан кейін, сыншылар оның өмірі мен шығармашылығына қызығушылықты қайта жандандырды. Крейннің жазуы – көрнекті күштілік, ерекше диалекттер және ирониямен сипатталады. Басты тақырыптары – қорқыныш, рухани дағдарыс және әлеуметтік оқшаулану. «Батылдықтың қызыл белгісі» американдық классикаға айналғанмен, Крейн өзінің поэзиясы, журналистикасы және «Ашық қайық», «Көк қонақ үй», «Күйеу қыз сары көкке келеді» және «Жәндік» сияқты әңгімелерімен де танымал. Оның шығармалары ХХ ғасырдың жазушыларына, әсіресе Эрнест Хемингуэйге зор әсер етті және модернистер мен имиджистерге шабыт берген деп есептеледі.

Алғашқы жылдар

Стивен Крейн 1871 жылдың 1 қарашасында Ньюарк (Нью-Джерси) қаласында, методист епископ шіркеуінің пасторы Джонатан Таунли Крейн мен дін қызметкері Джордж Пектің қызы Мэри Хелен Пек Крейннің отбасында дүниеге келді. Ол осы жұбайлардың он төртінші және соңғы баласы болды. 45 жасында Хелен Крейн бұрынғы төрт баласының нәресте кезінде қайтыс болғанын бастан өткерді. Отбасы оны «Стиви» деп лақаптап шақырып, сегіз аман қалған бауырлары мен әпкелеріне қосты: Мэри Хелен, Джордж Пек, Джонатан Таунли, Уильям Хоу, Агнес Элизабет, Эдмунд Байран, Уилбур Фиске және Лютер. Крендер Нью-Хейвен колониясын құрған Жаспар Крейннің ұрпақтары еді, ол 1639 жылы Англиядан көшіп келген. Стивеннің есімі 1665 жылы Англиядан немесе Уэльстен келген деген отбасылық дәстүрге сәйкес, Элизабеттаун (Нью-Джерси) қаласын құрушылардың бірі есімдерімен байланысты, сондай-ақ оның бес туысқан әкесі Стивен Крейннің есімімен аталып, Филадельфиядағы Бірінші Континенттік Конгресске Нью-Джерси делегаты болған Американдық революцияның патриоты болған. Анасы Әйелдердің Христиандық қоюлық одағының белсенді өкілі және өте діндар болғанымен, Крейн «анасы оның достары мен туыстарынан гөрі тар көзқарасты емес деп ойлаймын» деп жазды. Кішкентай Стивенді негізінен өзінен 15 жас үлкен әпкесі Агнес тәрбиеледі. 1876 жылы отбасы Порт-Джервис (Нью-Йорк) қаласына көшіп келді, онда доктор Крейн Дрю методист шіркеуінің пасторы болды және өмірінің соңына дейін осы лауазымды сақтап қалды. Ұлы екі жасқа келгенде, әкесі күнделігіне кішкентай ұлының «өте ауыр сырқатқа шалдыққандықтан, біз оның жағдайына қатты алаңдаймыз» деп жазды. Оның нашар денсаулығына қарамастан, Крейн төрт жасқа дейін өздігінен оқуға үйренген зиялы бала болды. 1879 жылдың желтоқсанында Крейн Рождествоға итті қалау туралы өлең жазды. «Менде болғанда жақсы болар еді» деп аталатын бұл өлең оның сақталған тұңғыш өлеңі. Стивен 1880 жылдың қаңтарына дейін мектепке қабылданбады, бірақ ол алты аптада екі сыныпты бітіруге үлгерді. Осы жетістігін еске алып, ол «бұл бір шай ішіп отырған ананың мақтауы сияқты естіледі, бірақ мен өте жылдам алға жылжығанымды және әкемнің маған қатты риза болғанын есімде сақтаймын» деп жазды. Доктор Крейн 1880 жылдың 16 ақпанында 60 жасында қайтыс болды, Стивен сегіз жаста болғанда. Оның қосылу рәсіміне 1400-ге жуық адам қатысты, бұл оның қауымының санынан екі есе көп. Әйелі қайтыс болғаннан кейін, Крэйн әйел Ньюаркқа жақын Роузвиллге көшіп, Стивенді үлкен ағасы Эдмундқа тапсырды, ол жас баламен бірге Суссекс округіндегі туыстарымен бірге тұрды. Содан кейін ол бірнеше жыл бойы Порт-Джервис қаласында заңгер ағасы Уильяммен бірге тұрды. Оның үлкен әпкесі Хелен оны Асбери Паркке ағасы Таунли мен оның әйелі Фаннимен бірге болу үшін алып барды. Таунли кәсіби журналист болды; ол «Нью-Йорк Трибьюн» және «Ассошиэйтед Пресс» газеттерінің Лонг-Бранч бөлімдерін басқарды, сондай-ақ «Асбери Парк Шор Пресс» газетінің редакторы болып жұмыс істеді. Тағы бір Крейн әпкесі Агнес Нью-Джерсидегі бауырларына қосылды. Ол Асбери Парктің орта мектебінде жұмыс істеп, жас Стивенге қамқорлық жасау үшін Хеленмен бірге тұрды. Бір-екі жылдың ішінде Крейн отбасы тағы да көп шығынға ұшырады. Біріншіден, Таунли мен оның әйелі екі кішкентай баласынан айырылды. Оның әйелі Фанни 1883 жылдың қарашасында Брайт ауруынан қайтыс болды. 1884 жылдың 10 маусымында 28 жасында Агнес Крейн менингиттен қайтыс болды.

Мектептегі білімі

Крэйн өзінің алғашқы танымал әңгімесі "Аға Джейк пен қоңырау тұтқасы"н 14 жасында жазды. 1885 жылдың соңында ол Трентоннан солтүстікке қарай 7 миль (11 км) жерде орналасқан, дінге бағытталған, аралас білім беретін мектеп-интернатына – Пэннингтон семинариясына түсті. Оның әкесі 1849 жылдан 1858 жылға дейін мұнда директор болып қызмет еткен. Ол 1886 жылдың басында жазылып, қалпына келді, бірақ сол жылдың соңында 23 жасар ұлы Лютер Крейн теміржол флагманы болып жұмыс істеп жатқанда келе жатқан пойыздың алдына түсіп қайтыс болды. Бұл Стивеннің жақын туыстары арасында алты жылдың ішіндегі төртінші қайғылы оқиға болды. Екі жылдан кейін Крейн Пенингтоннан Клавэрак колледжіне, жартылай әскери мектепке ауысты. Кейін ол Клавэрактағы уақытын "өмірімдегі ең бақытты кезең" деп еске алды, бірақ оның осыны сезінгенін білмеген. Бір сыныптасы оны өте сауатты, бірақ тұрақсыз студент ретінде еске алады, математика мен ғылымнан емтиханды қиындықпен тапсырған, бірақ "тарих және әдебиет бойынша білімінде" өзінің сүйікті пәндері бойынша басқа студенттерден асып түскен. Ол жаттығу алаңында және бейсбол алаңында жақсы нәтижелер көрсеткенімен, Крейн әдетте сыныпта ерекше көзге түспеді. Басқа студенттер сияқты орта есімі болмағандықтан, ол "қадірлі адам ретінде танылу үшін" атына "Стивен Т. Крейн" деп қол қоя бастады. Ол сонымен қатар мектептегі әскери дайындыққа қызығушылық танытты. Ол студенттік батальон қатарында тез өрледі. Бір сыныптасы оны "көркем болғанымен, әдемі емес" деп сипаттады, бірақ ол оңаша, ұялшақ және көпшілікке ұнамайтын адам болды. Академиялық жағынан нашар болса да, Крейн Клавэракта алған тәжірибесі "Құрметтің қызыл белгісі" үшін негіз болды (және, мүмкін, штаттағы Азамат соғысы ардагерлерінің әңгімелерінен алынған кейбір оқиғалар). 1888 жылдың ортасында Крейн ағасы Таунлидің Нью-Джерсидегі жағалаудағы жаңалықтар бюросында көмекшісі болды және 1892 жылға дейін әр жазда сол жерде жұмыс істеді. Крэйннің өзінің атымен жариялаған алғашқы мақаласы – саяхатшы Генри М. Стэнлидің африкалық миссионер Дэвид Ливингстонды табуға жасаған тынысы туралы болды. Ол 1890 жылдың ақпан айында Клавэрак колледжінің "Видеттесінде" жарияланды. Бірнеше айдан кейін Крейннің отбасы оны әскери мансабынан бас тартып, Пенсильвания штатының Истон қаласындағы Лафайет колледжіне ауысып, тау-кен инженері мамандығын алуға көндірді. Ол 12 қыркүйекте Лафайетке тіркелді, тез арада бейсболмен айналыса бастады және ең ірі студенттік ұйымға – Delta Upsilon-ға қосылды. Ол сонымен қатар (Джордж) Вашингтон мен (Бенджамин) Франклиннің есімімен аталатын екі бәсекелес әдеби қоғамға да мүше болды. Крейн сабақтарға жиі қатыспады және семестрді жеті курстың төртеуінен баға алды. Бір семестрден кейін Крейн Сиракуз университетіне ауысып, Либералды өнер колледжінде дипломсыз студент ретінде оқуға түсті. Ол "Делта Апсилон" жатақханасында тұрып, бейсбол командасына қосылды. Ортаңғы үш айлықта тек бір сабаққа (ағылшын әдебиеті) қатысқан ол үшінші семестрде ешқандай сабақ алмады. Жазуға көбірек назар аудара отырып, Крейн түрлі тақырыптарды сынап, стиль мен әуенді іздестіре бастады. Ол "Онондаганың ұлы жәндіктері" атты әңгімесін бірден Сиракуз Daily Standard және New York Tribune газеттерінде жариялады. Колледжді "уақытты ысырап ету" деп атаған Крейн толық уақытты жазушы және тілші болуға шешім қабылдады. 1891 жылдың 12 маусымында ол Delta Upsilon бөлімінің кездесуіне қатысты, бірақ көп ұзамай колледжді толығымен тастады.

Толық уақытты жазушы

1891 жылдың жазында Крейн достарымен Нью-Йорк штатының Салливан округіне жақын жердегі аймақта жиі орналасты, онда оның ағасы Эдмунд ағасы Уильямның Хартвуд клубының (Ассоциацияның) жер мәмілелерінің нәтижесінде алған үйін басқарды. Ол бұл аймақты бірнеше қысқа әңгімелер үшін географиялық тұрғыдан пайдаланды, олар автор қайтыс болғаннан кейін «Стивен Крейн: Салливан округі әңгімелері мен эскиздері» деген атпен жинақталды. Крейн осы туындыларының екеуін отбасылық досы, «Нью-Йорк Трибюн» газетінің редакторы Уиллис Флетчер Джонсонға көрсетті, ол оларды жариялауға келісті. «Жабайы итттерді аулау» және «Мохиканның соңғысы» – 1892 жылдың ақпан және шілдесі аралығында «Трибюнде» жарияланған он төрт қолтаңбасыз Салливан округі эскиздері мен әңгімелерінің біріншілері болды. Крейн Джонсонға өзінің алғашқы романы «Мэгги: Көшедегі қыздың» даму кезеңін көрсетті. Сол жазда Крейн американдық әдебиет пен өнер туралы жергілікті жерде лекция оқыған жазушы Хамлин Гарландпен танысып, дос болды. 17 тамызда Гарланд романшы Уильям Дин Хауэлл туралы баяндама жасады, оны Крейн «Трибун» үшін жазды. Гарланд жас жазушының зиялылық адалдығына таң қалған ұстазы және жақтаушысы болды. Алайда, олардың қарым-қатынасы кейінгі жылдары нашарлады, себебі Гарланд Крейннің басқа біреуге үйленген әйелмен бірге өмір сүргеніне байланысты болжам жасалған бейқұлықты мақұлдамады. Стивен 1891 жылдың күзінде Нью-Джерси штатының Патерсон қаласының маңындағы Лейквью қаласына ағасы Эдмундтың үйіне көшіп келді. Ол жерден Нью-Йоркке жиі сапарлап, оның кедей аудандарында жазып, баяндама жасады. Крейн әсіресе Манхэттеннің оңтүстігіндегі кішкентай және бір кездері гүлденген Бауэри ауданына назар аударды. Азамат соғысынан кейін Бауэридегі дүкендер мен сарайлардың орнына салондар, би залдары, жезөкшелер мен демалыс үйлері пайда болды, олардың барлығына Крейн жиі барып тұрды. Кейін ол мұны зерттеу мақсатында жасағанын айтты. Ол босқындар үйлеріндегі адам табиғатына қызығушылық танытты, оны «ашық және қарапайым, ештеңе жасырылмаған» деп есептеді. 1891 жылдың 7 желтоқсанында Крейннің анасы 64 жасында қайтыс болды, ал 20 жасар Крейн Эдмундты өзінің қамқоршысы етіп тағайындады. 1892 жылдың көктемінде Крейн күйеуінен ажырасқан Лили Брэндон Манромен роман бастады. Ол әлсіз, нашар тамақтанған және жөтелмен ауыратын болса да, бұл оны темекі шегуден тоқтатуға кедергі келтірмеді. Кейінірек Манро Крейннің «жақсы көрініс бермейтінін» айтса да, оның «көрнекті бадам тәрізді сұр көздеріне» таң қалды. Ол оны өзімен бірге қашуға шақырды, бірақ оның отбасы үйленуге қарсы болды, өйткені Крейнде ақша да, перспектива да болмады, ал ол бас тартты. 1892 жылдың 2 шілдесінен 11 қыркүйегіне дейін Крейн Асбери-Парк оқиғалары туралы оннан астам жаңалықты жариялады. «Трибун» газетінің бір әріптесі Крейннің «жақсы сөз айту және жазу арқылы танымал болған жиырма жастағы кез келген баладан жоғары емес екенін» айтса да, сол жазда оның баяндамасы күмәнді, екіжүзділікті жоққа шығаратын сипатқа ие болды. Оның «Америкалық Механиканың Америка күніне арналған парад» атты баяндамасы «Парадтар мен ойын-сауықтар» деген тақырыппен дау тудырды. 21 тамызда жарияланған бұл мақалада «қола түстес, иықсыз, әдепсіз» жүріп бара жатқан, «тозаңнан қап-қара» ерлер мен «жазғы көйлек, қайыс шатыр, теннис шым, сабан шапқыштар киген және бей-жай күлімсіреп тұрған» көрермендер бір-біріне қарама-қарсы қойылды. Өздерін мазақтауға тырысып жатқандықтан, JOUAM-ның кейбір қатысушылары ашуланып, редакторға хат жазды. «Трибун» газетінің иесі Уайтлоу Рид сол жылы Республикалық партияның вице-президенттікке үміткері болды, бұл газет басшылығының мәселеге деген сезімталдығын арттырған болуы мүмкін. Таунли ағасын қорғап, Асбери Парк газетіне мақала жазса да, «Трибун» өз оқырмандарынан тез кешірім сұрап, Стивен Крейннің мақаласын «копирайтерден байқаусызда өткен кездейсоқ хат-хабар» деп атады. Хамлин Гарланд пен биограф Джон Барри Крейннің «Трибун» оны жұмыстан босатты деп айтқандығын растады. Уиллис Флетчер Джонсон кейінірек мұны жоққа шығарса да, газет 1892 жылдан кейін Крейннің еңбегін жарияламады.

Нью-Йорктегі өмір

Крэйн фрилансер ретінде өмір сүру үшін күресіп, Нью-Йорктің түрлі газеттеріне эскиздер мен мақалалар жазды. 1892 жылдың қазан айында ол Манхэттендегі пансионға көшіп келді, онда медицина студенттері тұрды. Осы уақыт ішінде ол «Маги: Көшедегі қыз» романын кеңейтіп немесе толығымен қайта өңдеді. 1893 жылдың қысында Крэйн «Маги» қолжазбасын Ричард Уотсон Гилдерге берді, ол оны «The Century Magazine» журналында жариялаудан бас тартты. Крэйн оны анасынан мұраға алған ақшаға жеке басып шығаруға шешті. Роман 1893 жылдың ақпан айының соңында немесе наурыз айының басында әдетте медициналық кітаптар мен діни трактаттарды басып шығаратын шағын баспаханада жарық көрді. Конгресс кітапханасының авторлық құқық туралы өтінішіне арналған машинамен терілген тақырыптық парақта қарапайым түрде: «Көшедегі қыз / Нью-Йорк туралы әңгіме. / —Автор— / Стивен Крэйн» деп жазылған. Кейіннен «Мэгги» деген ат қосылды. Крэйн романның алғашқы басылымы үшін «Джонстон Смит» псевдонімін пайдаланды, кейіннен досы және суретшісі Корвин Кнап Линсонға бұл псевдонимнің «ойлаған ең көп таралған есім» екенін айтты. «Менде Джонсон есімді редактор досы болды, мен «t» әрпін қостым, және ешкім маған Смиттердің арасында жол таба алмады». Хамлин Гарланд 1893 жылдың маусым айындағы «The Arena» журналында бұл туындыны «мен оқыған ең шыншыл және әдеттен тыс емес кедейлер туралы зерттеу» деп атады. Осы ерте мақтауға қарамастан, Крэйн 1100 дана романы үшін 869 доллар жұмсап, сатылмағандықтан депрессияға түсіп, мұқтаж болды; ол жүз данасын сыйға берді. Кейін ол «жариялануды қаншалықты күткенімді және оның қандай сенсация тудыратынын елестеттім. Ол сәтсіз аяқталды. Ешкім оған назар аударған жоқ, қызығушылық танытқан жоқ. Кешiрiмдi Мэгги! Ол менің алғашқы махаббатымның бірі болды». 1893 жылдың наурыз айында Крэйн Линсонның студиясында бірнеше сағат бойы оның портретін салуға рұқсат берді. Ол «Century» журналының Азамат соғысының танымал шайқастары мен әскери басшыларына арналған санына қызығушылық танытты. Құрғақ жазылған әңгімелерге көңілі толмаған Крэйн: «Мен олардың кейбіреулері сол шайқастарда қандай сезімде болғанын айтпағанына таңғаламын. Олар не істегенін жеткілікті түрде айтады, бірақ олар тас сияқты сезімсіз». Крэйн Линсонның студиясына барган сайын осы журналдарға қайта оралды, соңында оған соғыс романы жазу идеясы келді. Кейін ол «бала кезімде оқиғаның егжей-тегжейін ойлап таптым» және «шапақайынан шыққаннан бері соғыс оқиғаларын елестететінмін» деді. Бұл роман «Құрметтің қызыл белгісі» болады. Крэйн «соғыста болудың қандай сезім екенін көрсету үшін» «қорқынышқа психологиялық сипаттама» жасағысы келді. Өзінің әңгімесін соғыс даңқы туралы ертерек армандаған, бірақ кейін тез арада көңілі қалған жас сарбаз тұрғысынан ойлап, Крэйн сарбаздың «Флеминг» тегін әйелінің туған қызының тегінен алды. Кейін ол алғашқы абзацтарды «әрбір сөз, әр үтір, әр нүкте орнымен келді» деп ойлап тапқанын айтты. Екінші романымен айналысқан кезде Крэйн кедейлікті болдырмау үшін әңгімелер жариялауға белсенділік танытты; «Азапты тәжірибе», Крэйннің Боуэридегі тәжірибесіне негізделген, «New York Press» баспасында жарық көрді. Ол күніне бес-алты өлең жазатын. 1894 жылдың басында ол өзінің кейбір өлеңдерін Хамлин Гарландқа көрсетті, ол «барлығы отыздай» оқығанын айтты. Гарланд пен Уильям Дин Хауэллз оны поэзиясын жариялауға жіберуге шақырғанмен, Крэйннің еркін өлеңі көпшілік үшін тым дәстүрлі емес еді. Ақын мен баспагердің қысқаша келіссөздерінен кейін, «Copeland & Day» Крэйннің «Қара салтшылар және басқа жолдар» атты алғашқы өлеңдер кітабын қабылдады, бірақ ол «Құрметтің қызыл белгісі» басылғаннан кейін ғана жарық көрді. Ол 10 пайыздық авторлық сыйақы алды, ал баспагер кітаптың «Америкада бұрын-соңды жарық көрген кітаптардың ішіндегі ең классикалық» түрінде шығатынын уәделеді. 1894 жылдың көктемінде Крэйн «Құрметтің қызыл белгісі» атты толық қолжазбасын «McClure’s Magazine» журналына ұсынды, ол Азамат соғысы әдебиетінің ең басты журналына айналды. «McClure’s» романға жауап беруді кешіктіргенмен, оған Пенсильваниядағы көмір шахталары туралы жазуды ұсынды. «Көмiр шахтасының тереңдiгiнде» атты Линсонның суреттерімен бірге жарық көрген әңгіме «McClure’s» журналында көптеген газеттерде жарияланды, бірақ ауыр редакцияланды. Крэйн кесулерге наразы болып, Линсоннан: «Олар мені неге сол жерге жіберді? Олар халықты көмір шахталары алтынмен қапталған залдар деп ойлатуын қалайды ма, онда шахтерлер қыздырылған көйлектермен мұздық жейді?» деді. Бір дерек бойынша, сол жылы көктемде Крэйн еркек жезөкшемен танысқаннан кейін «Асфальт гүлдері» атты роман жаза бастады, бірақ оны аяқтамады. Қолжазба әлі табылмады. «McClure’s» оған төлеуге шамасы келмейтінін білгеннен кейін, Крэйн соғыс романын Ирвинг Бачеллерге, «Bacheller Johnson Newspaper Syndicate» бас директорына апарып, «Құрметтің қызыл белгісін» бөлімдерге бөліп жариялауға келісім жасады. 3 желтоқсаннан 9 желтоқсанға дейін «Құрметтің қызыл белгісі» АҚШ-тағы шамамен алты газетте жарияланды. Бөлімдерге бөліп жариялау кезінде көптеген өзгерістер енгізілгеніне қарамастан, Бачеллер оның қозғалыс тудырғанын айтты, «оның сапасы бірден сезіліп, танылды». 7 желтоқсандағы «Philadelphia Press» газетінің бас редакторы Крэйннің «жаңа және беймәлім есім» екенін, бірақ «ол осылай жалғастырса, барлығы оның туралы сөйлейтінін» айтты.

Саяхат және атақ

1895 жылдың қаңтар айының соңында Крейн батысқа "өте ұзақ және ирек газеттік сапар" деп атаған сапарына шықты. Бачелер синдикаты үшін мақалалар жазып жүріп, ол Сент-Луис (Миссури), Небраска, Нью-Орлеанс, Галвестон (Техас) және Мехико қалаларына сапар шекті. Ирвинг Бачелер кейіннен ол "Крейнды Мексикаға жаңа түс іздеу үшін жібергенін" айтты, ал автор Мексиканың кедей аудандарының өмірін тапты. Нью-Йорктегі төменгі топты өкінішті деп тапқанмен, ол мексикалық шаруалардың "қанағаттануының артықшылығына" таң қалды және тіпті "оларды аяудан бас тартты". Бес айдан кейін Нью-Йоркке оралған Крейн, жас жазушылар мен журналистер тобы құрған "Лантерн" (кейде "Лантом" немесе "Ланторн" деп те жазылатын) клубына қосылды. Бруклин көпіріне жақын Уильям көшесіндегі ескі үйдің шатырында орналасқан клуб, ішімдік ішетін орын ретінде қызмет етті және кеме кабинасы сияқты безендірілді. Крейн онда күніне бір рет дұрыс тамақтанды, бірақ достары оның "тоқтамай темекі шегуі, тым көп кофе ішуі, тамақтан бас тартуы және нашар тістері" туралы алаңдады, - деді Нельсон Грин. Кедейлікте өмір сүріп, кітаптарының жарық көруін асыға күтіп, Крейн тағы екі романға кірісті: "Үшінші Вайолет" және "Джорджтың анасы". "The Black Riders" поэмалар жинағы Copeland & Day баспасында Май айында, Нью-Йоркке оралғанға дейін жарық көрді, бірақ өлеңдердің дәстүрден тыс стилі мен еркін өлеңді қолдануы үшін көбінесе теріс пікірлерге ие болды. Bookman журналында Крейнды "поэзияның Обри Бердслиі" деп атады, ал Чикаго Daily Inter Ocean газетінің бір комментаторы "кітаптың басынан соңына дейін бірде-бір поэзиялық жол жоқ. Уитменнің "Жабайы шөптер" шығармасы одан әлдеқайда жарқын болды. Бұл кітапқа "поэтикалық ақылсыздық" деген ат қоюға болар еді" деді. Крейн кітаптың "көңілді қозғап жатқанына" қуанды. Крейннің поэзиясына қарағанда, "Құрметтің қызыл белгісі" 1895 жылдың қыркүйегінде Апплтон баспасынан шыққаннан кейін зор қуанышпен қарсы алынды. Келесі төрт ай бойы кітап ел бойынша бестселлер тізімінде алғашқы алты орынды иеленді. Роман Ұлыбританияда да танымал болды; Джозеф Конрад, Крейннің болашақ досы, романның "өте жоғары жарылғыш затпен зарядталған он екі дюймдік снарядтың күшімен жарылғанын" жазды. Кейбір сыншылар оны тым графиктік және құдайға қарсы деп санаса да, оны соғыстың шынайы бейнесі және ерекше жазу стилі үшін жоғары бағалады. "Детройт фри пресс" газеті "Қызыл белгі" кітабы оқырмандарға "жауынгерлік алаңдағы сезімдер мен қорқыныштардың соншалықты айқын суретін береді, сіздер шындықты ешқашан көрмесеңіздер екен деп дұға етесіздер" деп мәлімдеді. "Қызыл белгі" фильмінің табысын пайдаланғысы келген МакКлюр синдикаты Крейнге Азамат соғысының майдандары туралы серия жазуға келісімшарт ұсынды. Өйткені ол "соғыс болған жылдың мезгілінде майданды көруге" ниеттенгендіктен, келісімге келді. Солтүстік Вирджиниядағы майдандарға, соның ішінде Фредериксбургке барып, ол кейіннен Азамат соғысы туралы тағы бес әңгіме жазды: "Үш керемет сарбаз", "Ветеран", "Индиана науқаны", "Соғыстың эпизоды" және "Кішкентай полк".

Ашулы оқиға

24 жасында өзінің жетістігіне бөлінген Крейн Дора Кларк есімді күдікті әйелге қатысты көп шу көтерген іске қатысты. 1896 жылдың 16 қыркүйегінде таңғы сағат 2-де ол екі хор қызы мен Кларкты Нью-Йорк қаласының Бродвей бағынан шығарды, ол өзі жазып жүрген серия үшін әйелдермен сұхбаттасқан танымал "демалыс орны" еді. Крейн бір әйелді қауіпсіз түрде трамвайға дейін сүйемелдегенде, азаматтық киімдегі полиция офицері Чарльз Бекер қалған екеуін проституция жасады деген айыппен тұтқындады; Крейн араласуға тырысқанда тұтқындаумен қорқытты. Әйелдердің бірі Крейн оның әйелі екенін растағаннан кейін босатылды, бірақ Кларкқа айып тағылып, полиция бөліміне жеткізілді. Тұтқындаған сержанттың кеңесіне қарамастан, Крейн Дора Кларктың кінәсіздігін растайтын мәлімдеме жасады, "Мен оның маған қатысты әрекеттеріне ғана куә болдым, ол адал болды және полиция офицерінің айыптауы жалған" деді. Крейннің куәлігі негізінде Кларк босатылды. Бұл оқиға БАҚ-тың назарына ілікті; жаңалықтар Филадельфия, Бостон және одан әрі тарады, газеттер Крейннің батылдығына назар аударды. "Стивен Крейн оқиғасы" деп белгілі болған оқиға тез арада қысымға ұшырады; Чикаго Диспетч "Стивен Крейнге қызыл түсті киімдегі әйелдермен байланыс "Батырлық белгісі" емес екені туралы құрметпен хабарлаймыз" деп әжуалады.

Оның соттан бірнеше апта өткен соң Кларк оны тұтқындаған офицерге жалған тұтқынға алу айыбын қойды. Келесі күні офицер куәгерлердің алдында Кларкқа физикалық шабуыл жасады. Бастапқыда жариялық қысымынан қашу үшін Филадельфияға қысқа уақытқа барған Крейн, полиция комиссары және Крейннің жаңа танысы Теодор Рузвельт берген кеңеске қарамастан, Бекердің сотында куәлік беру үшін Нью-Йоркке оралды. Қорғау Крейнге бағытталды: полиция оның пәтеріне шабуыл жасап, оны білетін адамдармен сұхбаттасып, оның куәлігінің күшін әлсірету үшін қылмыстық дәлелдерді табуға тырысты. Күшті қарсы сұрақ Крейннің әдепсіз мінезді адам ретінде көрсетуге тырысты; айыптау оның проституция орындарына жиі баратынын дәлелдесе, Крейн бұл зерттеу мақсатында болғанын мәлімдеді. 16 қазан күні аяқталған соттан кейін тұтқындаған офицер ақталды, ал Крейннің беделі түгелдей құлдырады.

Кора Тейлор және Комодор кемесі

Бачелер Джонсон синдикаты испан алтынынан 700 доллар берген, испан-американ соғысы күтіліп тұрған Кубада соғыс тілшісі болып жұмыс істеу үшін, 25 жастағы Крейн 1896 жылғы 27 қарашада Нью-Йорк қаласынан Флорида штатының Джексонвилл қаласына бағытталған пойызға отырды. Джексонвиллге келген соң, ол Кубаға өтуді іздеп жүргенде атын жасыру үшін Сэмюэл Карлтон деген лақап атымен Сент-Джеймс қонақ үйіне тіркелді. Ол қала бойынша саяхаттап, жергілікті жезөкшелерге барды. Бірнеше күн ішінде ол 31 жастағы Кора Тейлормен танысты, ол қала орталығындағы "Хотель де Дрим" атты жезөкше үйінің иесі еді. Бостонның беделді отбасында туған Тейлор (настоящее аты Кора Этель Стюарт) екі рет қысқа некеде тұрған; оның алғашқы күйеуі Винтон Мерфи оны адалдыққа қиянат жасағаны үшін ажырастырды. 1889 жылы ол британдық капитан Дональд Уильям Стюартқа үйленді. Ол оны 1892 жылы басқа ер адам үшін тастап кетті, бірақ заңды түрде әлі де үйленген еді. Крейн келген кезде Тейлор Джексонвиллде екі жылдан бері тұрып жатқан еді. Ол богемиялық өмір салтын ұстанды, өз қонақ үйіне ие болды және жергілікті халық арасында құрметті тұлға саналды. Крейн өзінің сапарына рұқсат күткенде екеуі көп уақыт бірге өткізді. Ақыры ол Жаңа жыл қарсаңында "СС Комодор" кемесімен Кубаның Сиенфуэгос портына кетуге рұқсат алды. Кеме Джексонвиллден 27-28 адаммен, кубалық көтерілісшілерге қажетті жарақтар мен оқ-дәрімен жүзіп кетті. Джонс өзенінде және Джексонвиллден 3 шақырымдай жерде, "Комодор" тығыз тұман кезінде құмға соғылып, корпусына зақым келтірді. Келесі күні құмнан тартылғанмен, ол Мейпортта қайтадан жағаға шығып, қайтадан зақымдалды. Сол түні қазандық бөлмесінде ағын пайда болды және су сорғыларының істен шығуы салдарынан кеме Mosquito Inlet-тен шамамен 16 миль (26 км) қашықтықта тоқтады. Кеме суға толы бастағанда, Крейн машина бөлмесін "осы сәттегі ажалдың ортаңғы асханасынан алынған көрініс сияқты" деп сипаттады. 1897 жылғы 2 қаңтарда "Комодордың" құтқару қайықтары суға түсірілді, ал кеме таңғы сағат 7-де суға батып кетті. "Ашық қайық" атты әңгімесінде баяндаған қиындықтар кезінде Крейн және тағы үш адам (капитанды қоса алғанда) Флорида жағалауында бір жарым күн бойы суға батып, Дейтона Бичке қайықты түсіруге тырысты. Кішкентай қайық толқындарда аударылып, шаршаған адамдар жағаға жүзіп жетуге мәжбүр болды; біреуі қаза тапты. Сапарына алған алтынын жоғалтқан Крейн Кора Тейлорға көмек сұрап телеграмма жіберді. Ол Дейтонаға барып, келесі күні Крейнмен бірге Джексонвиллге қайтып келді, ол "Комодорда" кеткеннен кейін төрт күн өткен соң. Апат туралы елдің барлық газеттерінде бірінші беттерде жарияланды. Кеме саботажға ұшырады деген қауесет тарады, бірақ ешқандай дәлел табылмады. Баспасөз Крейнды жақсы жағынан бейнеледі және оны батыр ретінде көрсетті, оның беделі жақсарды, тіпті қалпына келтірілді. Осы уақыт аралығында Крейннің Тейлормен қарым-қатынасы дамыды. 2002-2004 жылдары Флорида штатының Понс-Инлет маңындағы апаттан қалған қалдықтарды зерттеу және құжаттау үшін археологиялық зерттеулер жүргізілді, олар "СС Комодорға" тиесілі болуы мүмкін еді. Жиналған деректер мен басқа да жиналған дәлелдер ақыры "Комодордың" жеке басын анықтауға мүмкіндік берді.

Грек-түрік соғысы

Джексонвиллдегі қанағатқа және ауыр сынақтан кейін демалу қажеттігіне қарамастан, Крейн алаңдана бастады. Ол 11 қаңтарда Джексонвилльден Нью-Йоркке кетіп, Куба, Мексика және Батыс Индияға бару үшін паспорт алуға өтініш берді. Нью-Йоркте үш апта өткізген соң, ол "Ашық қайық" повесін аяқтады және отбасымен кездесу үшін Порт-Джервиске үнемі баратын болды. Алайда, осы кезде Испаниямен қарым-қатынас шиеленісіп, Флорида жағалауында блокадалар құрылды, соның салдарынан Крейн Кубаға ешқашан бара алмайтынына көз жеткізді. Ол "Ашық қайық" повесін наурыздың басында Scribner's баспасына 300 долларға сатты. Соғыс тілшісі болуға бекінген Крейн Уильям Рэндольф Херсттің "Нью-Йорк Журналына" грек-түрік қақтығысын жабу үшін келісім шақты. Ол "Дрим" қонақ үйін сатқан Тейлорды да алып келді. 20 наурызда олар ең алдымен Англияға аттанды. Сәуірдің басында Афинаға келді. 17 сәуір мен 22 сәуір аралығында Крейн соғыс туралы алғашқы жарияланған репортажын – "Концертке қатысты әсер" атты мақаласын жазды. Ол солтүстік-батыстағы Эпирге кеткен кезде, Тейлор Афинада қалды, ол соғыстағы алғашқы әйел тілші болды. Ол "Нью-Йорк Журналына" "Имоген Картер" псевдонімімен жазды, бұл жұмысты Крейн оған ұйымдастырған еді. Олар жиі хат алмасып, елді бөлек-бөлек және бірге аралап саяхаттады. Кран куә болған алғашқы ірі шайқас – түрік әскерлерінің генерал Константин Смоленскийдің грек әскерлеріне шабуыл жасауы болды. Крейн былай деп жазды: "Дұшпан армиясын көру – ұлы нәрсе. Оның жүрекке қалай және қайда әсер ететінін сипаттау қиын." Осы шайқаста Крейн "семіз, қаңқалап жүретін күшік" кездестіріп, оны дереу өзіне алды да, "Журнал иті Велестино" деп атады. Грекия мен Түркия 20 мамырда келісімге келді; Крейн мен Тейлор Грекиядан Англияға Велестино және екі грек бауырласын қызметші ретінде алып кетті.