Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық джаз музыканты (1922–1999)
American jazz musician (1922–1999)
Джон Артур "Джаки" Байард (15 маусым 1922 – 11 ақпан 1999) – американдық джаздың көп құралды орындаушысы, композитор және аранжировщик. Негізінен пианист болғанмен, тенор және альт саксофондардың ішінде тағы бірнеше аспапта да ойнаған. Ол рагтайм, страйд және еркін джаз сияқты түрлі стильдерді қамтитын эклектикалық стилімен танымал болды. Байард 1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардың басында трубашы Мейнард Фергюсонмен бірге ойнады және бірнеше жыл бассист Чарльз Мингустың тобының мүшесі болды, оның ішінде студиялық және концерттік жазбаларында да қатысты. Оның жетекші ретіндегі алғашқы жазбасы 1960 жылы жарық көрді, бірақ сыншылардың мақтауына қарамастан, оның альбомдары мен өнер көрсетулері кеңінен танылмады. 60 жылдық мансабында Байард жетекші ретінде кем дегенде 35 альбом, ал 50-ден астам альбомда ғана музыкант ретінде қатысты. Байардтың музыкаға әсері оның орындау кезінде музыкалық стильдерді үйлестіруінен және параллель оқытушылық қызметінен туындайды. 1969 жылдан бастап Байард джаз біліміне белсенді түрде араласты: ол Жаңа Англия музыка консерваториясында сабақ берді және басқа да бірнеше музыкалық оқу орындарында жұмыс істеді, сондай-ақ жеке студенттермен де сабақтар өткізді. Ол ән айтуды және жаздыруды жалғастырды, көбінесе жеке және шағын топтарда, сонымен қатар екі үлкен ансамбльге жетекшілік етті – біреуі оның студенттерінен, ал екіншісі кәсіби музыканттардан құралған. Оның үйінде оқтан қаза болуының себебі әлі де құпия болып қалуда.
John Arthur "Jaki" Byard ('/b//aɪ/,/ɑːr////d//, /'/b//aɪər//d/; June 15, 1922 – February 11, 1999) was an American jazz multi instrumentalist, composer, and arranger. Mainly a pianist, he also played tenor and alto saxophones, among several other instruments. He was known for his eclectic style, incorporating everything from ragtime and stride to free jazz. Byard played with trumpeter Maynard Ferguson in the late 1950s and early 1960s, and was a member of bands led by bassist Charles Mingus for several years, including on several studio and concert recordings. The first of his recordings as a leader was in 1960, but, despite being praised by critics, his albums and performances did not gain him much wider attention. In his 60 year career, Byard recorded at least 35 albums as leader, and more than 50 as a sideman. Byard's influence on the music comes from his combining of musical styles during performance, and his parallel career in teaching. From 1969 Byard was heavily involved in jazz education: he began teaching at the New England Conservatory of Music and went on to work at several other music institutions, as well as having private students. He continued performing and recording, mainly in solo and small group settings, but he also led two big bands – one made up of some of his students, and the other of professional musicians. His death, from a single gunshot while in his home, remains an unsolved mystery.
Ерте өмір
Байард 1922 жылғы 15 маусымда Массачусетс штатының Вустер қаласында дүниеге келген. Оның екі ата-анасы да музыкалық аспаптарда ойнайтын; анасы, оның ағалары мен әжесі де пианинода ойнайтын, соңғысы үнсіз фильмдер дәуірінде кинотеатрларда сүйемелдеуші болған. Ол алты жасында фортепиано сабақтарын бастады, бірақ отбасы Ұлы депрессияның әсеріне ұшырағанда сабақтары тоқтатылды. Оған әкесіне тиесілі болған труба берілді, ол сол кездегі танымал музыканттар – Рой Элдридж бен Уолтер Фуллерді үлгі етіп алуға тырысты. Бала кезінде ол жиі Куинсигамонд көліне барып, онда өнер көрсететін топтардың музыкасын тыңдайтын. Ол Бенни Гудман, Лакки Миллиндер, Фатс Уоллер және Чик Уэббті естіді, сондай-ақ радио арқылы сол дәуірдегі басқа да топтардың музыкасын тыңдады. Осы жылы ол әскерге шақырылды, онда фортепиано сабақтарын жалғастырды және бірге казармада болған пианист Эрни Вашингтонның ықпалына ішкі ден қойды, бірақ Байард сол кезде тромбонмен де айналыса бастады. Ол сонымен қатар Стравинский мен Шопенді зерттеді және 1960 жылдарға дейін классикалық композиторларды оқуын жалғастырды. Оның әскери қызметінің бір бөлігі Флоридада өтті, онда ол жас саксофонист Кэннонбол Аддерли мен оның інісі Натқа кеңесші болды. Байардтың музыкалық білімі басқалармен пікір алмасу және кітапхана материалдарын музыка мектебінің оқу жоспарларымен үйлестіру арқылы жалғасты.
Byard was born in Worcester, Massachusetts, on June 15, 1922. Both of his parents played musical instruments; his mother played the piano, as did his uncles and grandmother, the last playing in cinemas during the silent film era. He began piano lessons at the age of six, but they ended when his family was affected by the Great Depression. He was also given a trumpet that belonged to his father, and attempted to copy the popular players of the time, Roy Eldridge and Walter Fuller. As a boy he often walked to Lake Quinsigamond to listen to bands performing there. He heard Benny Goodman, Lucky Millinder, Fats Waller, and Chick Webb, and listened to other bands of the era on the radio. In that year, he was drafted into the army, where he continued with piano lessons and was influenced by pianist Ernie Washington, with whom he was barracked, although Byard also took up trombone at this time. He also studied Stravinsky and Chopin, and continued studying classical composers into the 1960s. Part of his military service was in Florida, where he was a mentor to the young saxophonist Cannonball Adderley and his brother, Nat. Byard's musical education continued, through discussions with others, and using library materials combined with music school syllabuses.
Музыкалық мансап
Байард Бостон аймағындағы топтармен ойнады, оның ішінде екі жыл бойы скрипкашы Рей Перримен бірге ойнады, ол Байардты өзінің аспаптарының қатарына тенор саксофон қосуға ынталандырды. Содан кейін ол 1947 жылы Эрл Бостиктің тобында пианист ретінде қосылды және олар шамамен бір жыл гастрольде болды. Кейін Байард Джо Гордон және Сэм Риверспен бірге Бостонда бибоп тобы құрды, сосын сахналық шоу тобымен бір жыл бойы гастрольде болды. Бостонға оралғаннан кейін ол жақын маңдағы Линн қаласында Чарли Марианомен үш жыл тұрақты жұмыс істеді. Олар 1953 жылы бірге жазды. Байард 1952-1955 жылдары Херб Померойдың тобының тенор саксофонист ретінде мүшесі болды және 1957 жылы онымен бірге жазды. Оның жетекші ретінде алғашқы жазбасы, соло фортепиано Blues for Smoke, 1960 жылы 16 желтоқсанда жазылды (бірақ 1988 жылға дейін АҚШ-та жарық көрмеді). Сондай-ақ 1960 жылы Байард бассист Чарльз Мингуспен алғаш рет ойнады. Ол 1962-1964 жылдары Мингспен кеңінен жазды (оның ішінде Impulse! Records жазбалары – Mingus Mingus Mingus Mingus Mingus және The Black Saint and the Sinner Lady).
Byard played with bands from the Boston area, including for two years with violinist Ray Perry, who encouraged Byard to add tenor saxophone to his array of instruments. He then joined Earl Bostic's band as pianist in 1947 and they toured for around a year. Byard then formed a bebop band with Joe Gordon and Sam Rivers in Boston, before touring for a year with a stage show band. Back once more in Boston, he had a regular job for three years with Charlie Mariano in a club in nearby Lynn. They recorded together in 1953. Byard was a member of Herb Pomeroy's band as a tenor saxophonist from 1952 to 1955, and recorded with him in 1957. His first recording as a leader, the solo piano Blues for Smoke, was recorded there on December 16, 1960 (but not released in the United States until 1988). Also in 1960, Byard first played with the bassist Charles Mingus. He recorded extensively with Mingus in the period 1962–64 (including on the important albums released by Impulse! Records – Mingus Mingus Mingus Mingus Mingus and The Black Saint and the Sinner Lady
1960 жылдары Байард жетекші ретінде Prestige лейблі үшін бірнеше альбом жазды. Бұл альбомдардың кейбіреулерінде бас аспаптарында Ричард Дэвис пен барабанда Алан Доусон болды, бұл трио комбинациясын сыншы Гэри Гиддинс "60-шы жылдардың ең күшті ритм секциясы, Майлс Дэвистің тобындағы Ханкок Картер Уильямс триосын қоспағанда" деп атады, дегенмен ол тек жазбалар үшін ғана құрылған. Осындай альбомдардың бірі - Jaki Byard with Strings!, Бьярдтың композициясын және аранжировкасын көрсеткен секстет жазбасы. "Cat's Cradle Conference Rag" альбомында әр бес музыкант "бір мезгілде ұқсас гармонияларға негізделген бес стандартты орындайды". Байардтың композицияға кейде ерекше көзқарасының тағы бір мысалы - ол клавиатурадағы әріптесі пианист Герби Николстың стилін еске түсіріп жасаған Out Front! атты танымал трек. Гиддинс сонымен қатар 1970-ші жылдары Байардқа көрсетілмеген назарға тоқталып, пианистің 1960 жылдан 1972 жылға дейінгі жазбалары "көлемділігімен және шектеулі жағдайларды барынша пайдалану қабілетімен таң қалдырады" деді. Prestige-мен жұмысын аяқтағаннан кейін, Байард көбірек жеке өнер көрсетті, себебі ол жақын болған, бірақ қайтыс болған музыкалық әріптестерін сағынды. Байард басқа жетекшілермен де ойнауды және жаздыруды жалғастырды. 1965 жылы Еуропада болған кезде ол Арт Блейкидің тобына қосылып, онда бірнеше концерттер берді. 1967 жылы Байард барабаншы Элвин Джонспен бірге шағын топта ойнады. 1966 және 1969 жылдар аралығында Байард саксофонист Эрик Клосспен үш альбом жазды, содан кейін 1970 жылы Мингустың тобына оралды, оның ішінде Еуропадағы қойылымдар үшін. 1974 жылы Байард кейде Дук Эллингтонның оркестрінде фортепианода орын алды, кезде лидер ауырып қалғанда. 1980 жылы Байард туралы "Джаз үшін кез келген нәрсе" атты қысқаметражды деректі фильм түсірілді, онда ол ойнап, сабақ беріп, отбасымен бірге көрінді. 1980 жылдары оның негізгі аспабы фортепиано болып қала берді, ол альт және тенор саксофондарда да ойнады, бірақ ол бұрын кәсіби түрде қолданған басқа аспаптарда ойнауды тоқтатты - бас, барабан, гитара, тромбон және труба, бірақ ол олардың барлығына сабақ берді. Сол кезеңде Нью-Йоркте ол жиі жеке, дуэтте немесе триода ойнады. 1988 жылы ол Мингустың жесірі Сью Мингустың құрамындағы Mingus Big Band тобымен ойнады. Ол сонымен қатар 1975 жылдан бастап Хартт музыка мектебінде, Джаз және қазіргі заманғы музыканың жаңа мектебінде сабақ берді және Гарвард университетінде үш жыл дәріс оқыды. Моран төрт жыл бойы Байардтан сабақ алды және оның дағдыларын дамытып, джаз тарихы туралы білімін арттырып, әртүрлі стильдермен тәжірибе жасауға дайын болды. Классикалық композитор Брюс Волософфты Нью-Англия консерваториясында Байард оқытты және оны маңызды ықпал деп санайды. Пианист және әнші-күйші Грейсон Хью 1970-ші жылдардың басында Байардтан сабақ алды және "басқа ешкімнен гөрі, Джаки Байард менің жас гармониялық санатымды жарылды" деді. Джаз флейтисті Джейми Баум да Байардтан сабақ алды, ал ол қайтыс болғаннан кейін негізінен оның оқушыларынан тұратын құрмет тобын ұйымдастырды: Баум, Адам Колкер, Джером Харрис, Джордж Шуллер және Угонна Окегво, оны Ярд Байард немесе The Jaki Byard Project деп атады, Байард Баумға қалдырған, бірақ ешқашан орындалмаған композицияларды пайдаланды.
As a leader, Byard recorded a string of albums for the Prestige label during the 1960s. Some of these albums included Richard Davis on bass and Alan Dawson on drums, a trio combination described by critic Gary Giddins as "the most commanding rhythm section of the '60s, excepting the Hancock Carter Williams trio in Miles Davis's band", although it existed only for recordings. One such album was Jaki Byard with Strings!, a sextet recording that featured Byard's composing and arranging: on "Cat's Cradle Conference Rag", each of five musicians "play five standards based on similar harmonies simultaneously". A further example of Byard's sometimes unusual approach to composition is the title track from Out Front!, which he created by thinking of fellow pianist Herbie Nichols' touch at the keyboard. Giddins also commented in the 1970s on the lack of attention that Byard had received, and stated that the pianist's recordings from 1960 to 1972 "are dazzling in scope, and for his ability to make the most of limited situations". Following his time with Prestige, Byard had more solo performances, in part because of his affection for musical partners he had become close to but who had then died. Byard also continued to play and record with other leaders. While in Europe in 1965, he joined Art Blakey's band for a series of concerts there. In 1967 Byard played in a small group with drummer Elvin Jones. Between 1966 and 1969 Byard recorded three albums with the saxophonist Eric Kloss, then, in 1970, returned to Mingus' band, including for performances in Europe. Byard occasionally substituted on piano in Duke Ellington's orchestra in 1974 when the leader was unwell. In 1980 Byard was the subject of a short documentary film, Anything for Jazz, which featured him playing, teaching and with his family. By the 1980s his main instrument remained the piano, and he still played both alto and tenor saxophones, but he had stopped playing the other instruments that he used to use professionally – bass, drums, guitar, trombone, and trumpet, although he still taught all of them. In the same period, he was often heard in New York playing solo, in duos, or in trios. In 1988 he played with a band founded by Mingus' widow, Sue Mingus, to perform the bassist's compositions – the Mingus Big Band. He also taught at the Hartt School of Music from 1975, the New School for Jazz and Contemporary Music, and lectured for three years at Harvard University.</blockquote> Moran studied with Byard for four years, and credits the older man with developing his skills, building his awareness of jazz history, and creating his willingness to experiment with different styles. Classical composer Bruce Wolosoff was taught by Byard at the New England Conservatory and counts him as an important influence. Pianist and singer songwriter Grayson Hugh studied with Byard in the early 1970s and reported that, "more than anyone, Jaki Byard exploded my young harmonic mind". Jazz flautist Jamie Baum also studied with Byard, and after his death organized a tribute band consisting mainly of his students: Baum, Adam Kolker, Jerome Harris, George Schuller and Ugonna Okegwo, called Yard Byard or The Jaki Byard Project, using compositions Byard had left with Baum but never performed.
Өлім
Байард 1999 жылдың 11 ақпанында Нью-Йорк қаласының Куинс ауданындағы Холлис қаласындағы үйінде оқтан жарақат алып қайтыс болды. Полиция Байардтың отбасы оны соңғы рет сағат 6-да көргенін, оның шамамен сағат 10-да өлтірілгенін, "тоналғандық, күштеп кіру немесе күрес іздері" болмағанын және ешқандай қару табылмайтынын мәлімдеді.
Byard died in his home in Hollis, Queens, New York City, of a gunshot wound on February 11, 1999. The police reported that Byard's family, with whom he shared the house, last saw him at 6 pm, that he was killed around 10 pm, that there "were no signs of robbery, forced entry or a struggle", and that no weapon was found.
Ойын стилі мен әсері
Гиддинс Байардтың фортепианода ойнау сипатын былай сипаттады: "Оның тембрі [ ] әрқашан жарқын. Ортаңғы тіркемедегі импровизациялары күшті такт және ырғақтық шабытпен біркелкі орындалады [оған] керемет қоңыраулы тремоло мен маңызды квинтер ұнайды [және] гармониялық шекараны асып түсетін, бірақ түбінде блюзбен байланысты, икемсіз перне жуулар ұнайды". Байард әртүрлі стильдерде ойнады, көбінесе бір концертте оларды үйлестіретін: Джон С. Уилсон Байардтың "негізгі мелодиялық мәлімдемеден бастап, шапшаң Art Tatum саусақтарымен орындаудан, Fats Waller қадамдарына, Thelonious Monk фразаларына, Cecil Taylor диссонанстарына дейін өтетінін" айтты. Бұл уәждемелі түрде күлкілі, сюрреалистік эффектілер тудыруы мүмкін. Байард әзіл-қалжыңның музыкасының маңыздылығын кемсітпейтінін атап көрсетті: "Мен оны әзілмен орындаймын, бірақ бұл әлі де маңызды, себебі мен не істеп жатырмын, соны шын ниетпен жасаймын". Ол әртүрлі стильдерде ойнау таңдауының еліктеушілік немесе беткей емес екенін мәлімдеді: "Мен түні бойы бір стильде ойнай алмаймын; Мен мұндайды қаламаймын және жұртшылықтың мені солай естуін де қаламаймын". Бір некролог жазғандай, "Пианист әуенді бақсымен немесе буги баспен сүйемелдесе, ешкім таңқалмайды. Байард осыны 30 жыл бұрын жасағанда, шешімдері әлдеқайда қатаң болған". Музыка жазушысы Дэн Ландер де Байардтың ойнауы заманынан озып кеткенін, және ол 21-ғасыр пианистеріне әсер еткенін айтты: Байардтың тарихи формаларды меңгеруі мен біріктіруі, дәстүрді қабылдау және тәуекелге бару қабілеті көрегендікпен ерекшеленді, жаңа буын джаз музыканттарына әсер етті, олар джаз тарихын жаңа материал ретінде қарастырып, одан құрылыс жасап, жаңа нәрселерді жасауға бағытталды, өткенге тікелей байланысты емес. 1968 жылғы Байардтың концертіне жазылған рецензияда оның альт-саксофонда ойнауы "боп дәуіріндегі тамырларға негізделген" және ол кейде өзін-өзі сүйемелдегені, "сол қолымен саксофон, оң қолымен фортепиано" деп көрсетілген. Оның тенорлық саксофонда ойнауына Лестер Янгтың ықпалы тиген.
Giddins described the nature of Byard's piano playing: "His tone [ ] is unfailingly bright. His middle register improvisations are evenly articulated with a strong touch and rhythmic elan [ he] likes ringing tremolos and portentous fifths [ and] barely articulated keyboard washes that float beyond the harmonic bounds but are ultimately anchored by the blues". Byard played in a variety of styles, often mixed together in one performance: John S. Wilson commented that Byard "progresses from a basic melodic statement to nimble Art Tatum fingering to Fats Waller stride, to prickly Thelonious Monk phrases, to Cecil Taylor dissonances". This could have deliberately comic, surrealistic effects. Byard pointed out that the use of humor did not mean that his music was not serious: "I might do it with humor, but it's still serious because I mean what I'm doing". He stated that his choice to play in a variety of styles was not imitatory or superficial: "I can't play one way all night; I wouldn't want to and I wouldn't want the public to hear me that way". One obituary writer noted that, "Nobody thinks it odd if a pianist underpins melody with stride patterns or a boogie bass. When Byard did that 30 years ago, distinctions were drawn more tightly". Music writer Dan Lander also stated that Byard's playing was ahead of its time, and added that it has influenced 21st century pianists: Byard's grasp and integration of historical forms, his ability to embrace tradition and risk taking, was visionary, impacting on a new generation of jazz musicians who understood the history of jazz as a material to build on and work with, at the service of creating something new, rather than as an unmovable weight, fixing them to the past. A 1968 review of a Byard concert reported that his alto saxophone playing was "in a manner rooted in the bop era", and that he occasionally accompanied himself, "saxophone with his left hand, piano with his right". His playing on tenor saxophone was influenced by Lester Young;