Кіріспе

Құс түрі

Қызыл мойынды үйрек (Netta peposaca), сондай-ақ қызыл мойынды немесе қызыл мойынды үйрек деп те аталады, анаттылар тұқымдасына жатады. Суға батып жем алатын үйрек ретінде жіктеліп, тұқымдар, тамырлар, су шөптері және басқа да шөптермен қоректенетін қалың шоқылы үйрек сияқты тамақтанады. "Netta" ежелгі грек тілінде "үйрек" дегенді білдіреді, ал "peposaca" – бұл түрдің гуарани тіліндегі атауының транскрипциясы, ол "көрнекті қанаттар" деген мағынаны білдіреді, себебі қанаттарын жайғанда ғана көрінетін кең ақ жолағы бар. Еркектердің ерекше белгілері – түбінде дөңгелек өркеші бар, жарқыраған қызыл түсті мүсік. Қызыл мойынды үйрек Оңтүстік Америкаға ендемик. Ол Аргентинада, Чилидің орталық бөлігінде, Парагвайда, Уругвайда және Оңтүстік Бразилияда таралған. Оңтүстік Аргентинадағы популяция оңтүстік қысында солтүстікке қарай көшіп, Бразилия мен Оңтүстік Боливияға жетеді. Фолкленд аралдарында кездейсоқ кездеседі.

Таксономия

Қызғылт мүңкідұмды қаз – Нетта туысын құрайтын бес мүңкідұмды қаздың бірі, бұл туыс Анатина кіші тұқымдасының 31 туысының бірі болып табылады. Анатина кіші тұқымдасының ішінде Айтини тайпасы бар. Бұл тайпаның Солтүстік жарты шармен (бұрынғы Палеарктика деп саналған) шектелгені ойылған, және үш немесе төрт түр пайда болу кезеңін бастан өткерген, олардың бірі – қызғылт мүңкідұмды және оңтүстік мүңкідұмды қаздардың ата-тегі. Бұл түрдің өзіне тән ерекшеліктері көп, және оңтүстік мүңкідұмды қазбен туыс топқа жатқызылған, бірақ бұл байланыстың нақты дәлелі жоқ. Еркектерінің басы, мойны және кеудесі күлгін-қоңыр түсті, қабырғалары сұр, құйрық асты бөлігінде (клоака айналасындағы аймақ) ақ дақтары бар, және құйрығы мен көзі қызыл түсті. Бұл қаздар жақсы ұша білсе де, қанаттарының дөңгелек ұштары көптеген қаздарға қарағанда жылдам қағуды талап етеді, және олар ұшып кетуде қиындықтар сезінеді. Аргентинаның орталық аймақтарында маусымдық құрғақшылық жиі болады, ол құстарды жаздың соңында үлкен су көздеріне қарай жылжуға мәжбүр етеді. Күзде бұл аймақтар көбінесе құрғап қалады, сондықтан қаздар су мен жақсы тамақ көздерін іздеп басқа жерге көшуге мәжбүр болады. Дегенмен, олардың тамақтануының басым бөлігі – тұқымдарды жеу.

Адамдар қолданатын

Қызғылт мүңкілдер адамдар тарапынан көбінесе тағам ретінде, үй жануарлары/көрнекі мақсаттарда және тіпті шаруашылықта қолданылады. Жеке құстарды алу оңай және оларды онлайн да сатып алуға болады.

Қорғау мәртебесі

Қазіргі халық саны көрсеткіштері халықтың өсіп жатқанын және күрт бөлініп кетпегенін көрсетеді. Қазіргі уақытта қалпына келтіру жоспары жоқ, алайда жүйелі мониторинг схемасы қолданылып келеді. Розибиллдердің таралған аймағының барлық жерінде қорықтар бар, және олар кем дегенде бір қорғау аймағында кездеседі.