Кіріспе

Британдық телесериал (1990–1994)

"Құдайды күту" – 1990 жылдың 28 маусымынан 1994 жылдың 27 қазанына дейін BBC1 арнасында көрсетілген британдық комедиялық сериал. Басты рөлдерде Грэхам Крауден (Том) және Стефани Коул (Диана) – зейнеткерлер үйінің екі жанды тұрғыны. Олар уақыттарын үйдің қатал басшылығы мен өз отбасыларын айналып өтуге арнайды. Сериалдың авторы – Майкл Эйткэнс. Шоу өте сәтті болды, бес маусымға созылды. Бағдарлама Ұлыбританияда әртүрлі арналарда, әсіресе Gold және Drama арналарында қайта көрсетіледі. Біріншіден бесіншіге дейінгі маусымдар АҚШ-та PBS арнасында көрсетілді (кейбіреулері әлі де көрсетілуде), ал Жаңа Зеландияда 2002 жылдан бері әр түрлі уақытта көрсетілді. 2004 жылы Ұлыбританияның ең үздік комедиялық сериалы сайлауында 37-орынды иеленді.

Сюжет

Бурнмут маңындағы ойдан шығарылған Бейвью зейнет үйінде оқиғасы өрбитін шоу Диана Трент пен оның бұрынғы есепші, жартылай жалған деменциямен ауырған Том Баллард арасындағы қарым-қатынасқа негізделген. Том отбасының ыңғайы үшін сол жерге қуылған. Диана – циник, зейнеткер фотожурналист, 20 ғасырдың ең қауіпті оқиғаларын тіркеген мансабынан кейін өзін зейнет үйінде табады. Ол жалғыз, өмірінде тек немересі Сара және кейіннен оның қызы Диана ғана бар. Бейвьюде жылдар бойы қамқорлыққа ие болу және назарсыз қалу перспективасына деген наразылығы зейнет үйінің тәртібін бұзуға және қызметкерлерінің кемшіліктері мен сыбайласқандығын әшкерелеуге жетелейді. Зейнетке шыққаннан кейін Диана бірнеше ықпалды журналистермен байланыста қалады, ол оларды Бейвью директорлар кеңесін (және Бейвью директоры Харви Бэйнсті) өзінің бұзылушылық мінез-құлқына қарамастан, Бейвьюде қалуға рұқсат беру үшін шантаж жасауға пайдаланады. Оның жалғыз туыстары – немересі Сара және кейіннен Сараның қызы Диана. Сара модельдер агенттігін басқарады және Диананы жақсы көреді, бірақ Диана немересінен эмоционалды түрде алыс, тіпті оның немересі жезөкшелікпен айналысады және оны умен өлтіруге тырысады деп айтады. Ол Саранды «Клапхэм қысып өлтірушісі» деп атайды. Сериалдың дамуымен, Сараның жүктілікке әкелетін шапшаң махаббат пен некесінен кейін екеуі жақындасады; неке сәтсіз аяқталады, бірақ жаңа әже Диана жаңа туған сәбиді баталайды, соның нәтижесінде «Болашақтың Дианасы» дүниеге келеді. Сәби Диананың тууына дейін, болашақ әже өзінің әлемге деген ашуының көп бөлігі оның бала тумауымен байланысты екенін ашады; осы қабілетсіздік оның өміріндегі жалғыз өкініштерінің бірі. Том – мейірімді, бірақ жаңылысқан қарт, бухгалтерлік қызметтен зейнетке шыққаннан кейін көбінесе фантазия әлемінде өмір сүреді. Кем дегенде он жыл жесір болған оның эксцентриктік мінез-құлқы алкогольге тәуелді және адал емес келіні Марион мен оның бағынышты ұлы Джеффриді оны Бейвьюге көшіруге мәжбүр етеді, онда ол Диананың көршісі болады. Екеуі күтпеген одақ құрып, өздері мен басқа тұрғындар үшін жағдайды жақсарту үшін үйдегі жас қызметкерлер мен басшылыққа кедергі келтіре алатынын біледі. Томның оптимистік, көңілді мінезі және шексіз Англикандық христиандығы Диананың қараңғы цинизмі мен атеизміне қарсы келеді, екеуі де бір-бірінің көзқарасына әсер етуге тырысады. Бейвью директоры Харви Бэйнс, ол өз көмекшісі, қарапайым, қарт және діндар Джейн Эдвардспен бірге мекемені басқарады. Бэйнс – ақшаны үнемдейтін есекқұйрық, оның басқару стилі зейнет үйін тиімді басқаруға және тұрғындарды (оларды әртүрлі атап, «қарттар», «тұтқындар», «бірліктер», «жұмсақтар» немесе «сусықтар» дейді) директорлар кеңесінің алдында өзін жақсы көрсету үшін пассивті ұстауға тырысуды қамтиды. Том мен Диана екеуі де Бэйнсті «ақымақ Бэйнс» деп атайды, бұл Харвидің өзін және Бейвьюді сыртқы әлемге насихаттауға қатысты жалпы ақыл-ойының жетіспеуіне сілтеме жасайды. Джейн, Харвидің көмекшісі, Харвидің оған деген жеккөрушілігіне қарамастан, Харвиге ғашық, нағыз адал және діндар әйел. Джейн Диананың қарсыласы болып табылады; Диана Джейннің діни адалдығы мен өмірге оң көзқарасын жек көретін болса да, ол Джейннің әл-ауқатына шын көңіл бөледі, бұл оның және Томның Джейнге Харвидің оған қатысты манипуляцияларымен күресуге көмектесуге тырысуынан көрінеді. Үшінші серияда Том мен Диана бір түндік оқиғадан кейін жұп болады, бірақ Диана олардың қарым-қатынасының жаңа жағдайына көбірек бейжай, бұл берік қарым-қатынас қалайтын Томды ренжітеді. Төртінші серияда Диананың қаржылық жағдайы құлдырап, Том бөлмесінің ылғалға толы екенін біледі. Том Харвиді Бейвьюдегі жаңа пәтерге көшуге және Диананы оның әйелі ретінде бірге тұруға рұқсат беруге мәжбүр етеді. Бесінші серияда екеуі Харви мен Джейнмен бірге құда болады, олар Харвиді эксклюзивті елдік клубқа қабылдау үшін циникалық жоспардың бөлігі ретінде бірігеді. Жоспар сәтсіз аяқталады, Джейн Харвидің оған деген махаббатын пайдалануына наразы болып жұмысынан кетеді және монах болу процесін бастайды, Харви Джейннің өмірінде болуын ұнататынын түсінеді және екеуі де никелерін өткізеді. Бірақ Диана Томмен жақын арада некеге тұруға қатысты қорқып қалады (және інісі Сараның шоқуына). Том бұл туралы үйлену тойынан бұрын біліп, Диананы некеге тұруға мәжбүр етуден немесе інісінің одан бас тартуынан сақтап, тойды «Иә» демес бұрын тоқтатады. Көбінесе юмор қарт адамдардың қалай өмір сүруі керек деген конвенциялық көзқарастарға қарсы тұрудан және көптеген тұрғындардың жайлы жағдайға бейімделгісі келмейтінінен туындайды. Бір кейіпкер, Базил Мейкпис, зейнет үйінің әйел тұрғындарына үнемі ұсыныс жасайды, көптеген жеңістерімен мақтанады (бірде ол қартаюдың қиындықтары туралы ойланып, қазір «түнде үш-төрт рет қана шамасы жетеді» дейді). Оқтағанда ол сексен жастағы адам үшін жақсы жағдайды қамтамасыз етеді. Юмордың тағы бір көзі Харви Бэйнстің табысқа жетуге тырысу кезіндегі шексіз күш-жігерінен және оның Марионмен бірлесіп Том мен Диананы, өмірлеріне кедергі келтіретін екі факторды бөлуге тырысуынан туындайды. Сериал сонымен қатар ерекшелігімен көзге түседі, өйткені ол көбінесе (көбінесе жақсы бейімделген) қарт адамдардың көзқарасынан айтылады, ал жас кейіпкерлердің көпшілігі невроздық немесе нашар болып бейнеленеді.

Актерлік құрам

Диана Трент (Стефани Коул) – Әлемнің жағдайына және қарттарға қалай қаралатынына үнемі шағымданатын қарт әйел. Егер біреу оны қорлауға тырысса, ол мұны мақтау ретінде қабылдайды, себебі ол оны тірі қалудың жалғыз жолы деп санайды. Бейвью менеджері Харвидің үнемі тікенегі болған Диана өзінің қараңғы көзқарасымен айналасындағыларды жиі ашуландырады және оны жалғастыратын жалғыз нәрсе екенін мойындайды; алайда, ол дұрыс пен бұрыс деген нағыз сезімнен туындайды және ол қамқорлық жасайтын адамдарды (әсіресе Том мен оның қызы Сараны) қорғағанда қатыгез болуы мүмкін. Диана - зейнеткер фотожурналист, ол соғыс аймақтарында жұмыс істеген, көрген нәрселері оның әлемге деген пессимистік көзқарасына ықпал етті. Ол сондай-ақ басқа адамдардың өмірін бақытсыз етуден ләззат алады, мысалы, қызының қызыл Porsche-ін "ұрлау" сияқты трюктермен. Диана зейнеткер болса да, Коул бұл рөлді сонда 48 жаста орындады. Том Баллард (Грехам Кроуден) – Оптимистік, қуанышты қарт адам; көптеген жағынан Диананың қарама-қарсысы. Алайда, ол оның әділдік сезімін бөліседі (және оның қиындық тудыруға деген қуанышы) және екеуі жақсы достас болады (бірақ көбінесе ыңғайсыз қарым-қатынаста). Том жеңіл деменциямен ауырады және жиі басқа жерлерге қиялға салынған сапарлар жасайды (зейнеткерлер үйінен шығып, ойша), өзінің ерліктері туралы, көбінесе атақтыларды қамтитын, үлкен әңгімелер айтады. Бұл оның бухгалтерлік өмірінің қажырлылығын өтеуге арналған. Ол "жас, ақылды" адам сияқты көрінсе де, қиындыққа тап болғанда, ол не болып жатқанын жақсы біледі және мәселені шешудің ең жақсы әдісін ойлап тапты. Оның ұлы Джеффри мен Джеффридің ашулы, ренжітетін әйелі Марион (Бейвьюде қаржылай үлесі бар) Мэрионның ықыласына қарамастан, оған жиі барады. Алайда Том екеуіне де сай келеді. Джейн Эдвардс (Джанин Дювицки) – Харвидің қарапайым, үйшіл және адал католик көмекшісі, ол әрқашан өмірдің жарық жағына қарайды, Диананың оны жерге түсіруге ұдайы тырысуына қарамастан. Ол үйге жаңа идеялар ойлап табады, оларды Том қолдап отырады. Диана Джейнге жиі ренжісе, ол оның жақсылығын таниды және Харвидің одан құтылу әрекетіне қарсы тұрады. Джейн Харвиге деген құмарлығын жасырмайды, ол Харвидің иығына жиі қол тигізеді, оған Харви: "Джейн, сен маған қол тигізіп жатырсың" деп жауап береді. Диананың "Ой, Диана!" деген сөздері оны жиі таңғалдырады. Ол сезімтал адам, егер Харвидің өзімен немесе ешқашан үйленбейді деген басқа біреумен қарым-қатынасы туралы айтса, ол жиі жылап қашады. Харви Бэйнс (Дэниел Хилл) – Bayview-тің ашкөз, бос менеджері, ол үнемі шығындарды қысқартуға тырысады, үнемделген ақша әдетте өз қалтасына түседі. Ол "қарттар" "тиімді бірліктер" емес деп шағымданады және олардың бәрінен, әсіресе Дианадан құтылуды қалайды, ол үнемі оның бюджетті қысқарту жоспарларын бұзады. Джейн үнемі оның артынан жүретін болса да, Харви бұған мүлдем мән бермейді (немесе оны елемеді), ол әлдеқайда сәнді әйел серігі идеясын артық көреді. Оның ашық сөйлейтін анасы, Эсме Сазерленд (Вилма Холлингбери ойнады), оны "ортақ" деп санайды, 3-серияның бір эпизодында пайда болады, онда оның сіңлісі бар екені айтылады. Оның ешқашан танымаған әкесі американдық бандит болған. Ол шапан киіп жүр. Джеффри Баллард (Эндрю Турелл) – Томның жақсы жүректі, бірақ өте жайсыз ұлы, өмірдегі басты қызығушылығы – DIY және нағыз сыра. Ол табысты бизнесмен, бірақ жеке өмірі апат. Ол жиі зұлым Марионмен некеде тұтқынға түскенін сезінеді және кейде әкесін ой-пікір алмасуға пайдаланады. Джеффри Диананың жиі қорлауына ұшырайды, бірақ оған қарсы тұруға әбден бейім келеді және оның мінез-құлқын Томға деген сүйіспеншілігіне байланысты түсінеді. Джеффри мен Марионның екі баласы бар, Таркин және Скай, олар 3-ші серияның бір эпизодында пайда болады, онда олар Томға өте өрескел және жеккөрінішті, бірақ көп ұзамай Диана оларды өз орнына қояды. Бірінші эпизодта машинада 3 бала бар, олар Томды Бейвьюге алып барады. Марион Баллард (Сандра Пэйн) – Джеффридің дәрі-дәрмекті, джинді жұтып жатқан әйелі; Томды тек қаржылық ауыртпалық ретінде көретін әдетте жағымсыз әйел. Ол Джеффриге бірнеше рет опасыздық жасайды және өзінің қаржы жағынан қауіпсіз, бірақ қызықты емес өмірінен қашу үшін алкоголь мен транквилизаторларды қолданады. Егер ол басқа еркекпен құшақ жеуге мүмкіндік тапса, тіпті Джеффри қасында болса да, ол мұны жасайды. Кейінірек Марион Джеффриді Жаңа дәуір философиясына қалдырады (сондай-ақ, қиындыққа тап болған Пастор Деннис Спарроумен бірге), бірақ көп ұзамай одан айырылады.

Кіші әріптер

Базил Макепиес (Майкл Билтон) – Қартайған, бірақ өте құштар адам, ол уақытының көп бөлігін әйел тұрғындарды сүйіктей беруге тырысады. Өзінің жыныстық жеңістерімен мақтанады және бұл істе жетістікке ие болмаса да, өзінен 60 жылға кіші әйелдерге сүйісқандық танытудан тартынбайды. Оның сүйіктісі бар, бірақ ол оған үйленбейді, тіпті ол үйленгісі келсе де. Сонымен қатар, ол Бейвьюдің секс-символы деген атағынан айырылғысы келмейді. 4-серияның соңында Майкл Билтон қайтыс болды. Базил "Бейвьюдегі тағы бір Рождество" арнайы бағдарламасында саяхаттап жүргендей көрінеді. Джейми Эдвардс (Пэдди Уорд) – Джейннің ирландиялық әкесі, "Бейвьюдегі тағы бір Рождество" арнайы бағдарламасында таныстырылды және 5-серияда одан әрі дамытылды. Дженни (Даун Хоуп) – үйдегі күтім қызметкері, Джейннен айырмашылығы, Харвидің алаяқтығын байқайды және көбінесе Диананың Бейвью режиміне қарсы наразылықтарымен келіседі. Дженнидің Манди есімді қызы бар, ол 3-серияның бір бөлімінде көрінеді. Антонио (Чико Андраде) – Португалиялық бағбан, Диана оны жиі шеберлігінің жетіспеуі үшін кінәлайды. Диана португал тілін білмейтіндіктен, оған көбінесе қарапайым француз тілінде сөйлейді (бірақ Антонио француз тілін түсінгендей көрінбейді). Сара Сноу (кейін Пэрри) (Люси Астон) – Диананың қызы, Лондонда сәтті модельдік агенттік басқарады. Диана Сараға бейжай қарағандай көрінеді, бірақ шындығында оны қатты жақсы көреді. Сара 2-серияда адал емес бизнесмен Сэм Пэрриге (Кристофер Боуэн) үйленеді: бұл неке ұзаққа созылмайды, бірақ Сара бала туады. Оның қыз баласы Диана үшін аса қымбат, оған әжесінің құрметіне "Диана" деп ат қояды. Сара Диананы "апайым" деп шақырады. Диана бұл сөзді ұнатпайды және үнемі: "Мені 'апайым' деп атамаңыз" дейді. Денис Спарроу (Тим Прейс) – шаршаған және қабілетсіз жергілікті пастор, ол 3-сериядан бастап тұрақты кейіпкерге айналады және ол өткізетін кез келген діни қызметті бұзуға бейім. Марион 3-серияның басында онымен бірге жаңа философияларды зерттеу үшін қашып кетеді, бірақ бұл ұзаққа созылмайды.

Орналасқан жері

Сериалдың сценарийі Борнмут қаласында болғанымен, алғашқы үш маусымның түсірілімдері көбінесе Брайтон мен Вортинг қалаларының маңында өтті. Борнмут қаласының орталығы және Боскомб шағын қаласы алғаш рет 1992 жылғы Рождестволық арнайы эпизодта көрсетілді. Қарлылар үйінің көптеген сыртқы түсірілімдері Англияның Оксфордшир графтығындағы Фармур қаласындағы Оукен Холт демалыс үйі мен оның төңірегінде жүргізілді.